Nilai Makmal untuk Jururawat: pek ulang kaji kilat

Lembaran formula, langkah kaedah utama untuk setiap topik dan 8 soalan latihan, dengan penyelesaian penuh di bahagian belakang.

Soalan baharu Kembali ke kursus

Dalam tetingkap cetak, pilih “Simpan sebagai PDF” untuk menyimpan salinan pada peranti anda.

1Formula dan kaedah

Nilai makmal & elektrolit

Kaedah

Bandingkan nilai dengan julat rujukan makmal itu sendiri, kemudian dengan garis dasar dan arah aliran pesakit.
Semak sampel: hemolisis, kelewatan, atau darah yang diambil berhampiran IV boleh memberikan keputusan palsu.
Kaitkan nilai dengan tanda lazimnya dan dengan ubat serta keadaan yang menyebabkannya.
Cari interaksi: kalium atau magnesium yang rendah meningkatkan ketoksikan digoksin; dehidrasi menaikkan litium.
Bertindak untuk pesakit: nilai, tahan ubat jika paras tidak selamat, baca balik nilai kritikal dan maklumkan pemberi preskripsi.

Tafsiran gas darah arteri

Julat normal: pH 7.35–7.45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4.7–6.0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Respiratori: PaCO₂ berlawanan dengan pH; Metabolik: HCO₃⁻ sama dengan pH
Rumus Winter: PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Alkalosis metabolik: PaCO₂ ≈ 0.7·HCO₃⁻ + 21
Sela anion: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Sela terbetul albumin: AG + 2.5·(4.0 − alb g/dL) = AG + 0.25·(40 − alb g/L)
Nisbah delta: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Nisbah P/F: PaO₂/FiO₂
Persamaan gas alveolus: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0.8
Osmolaliti serum: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2.8)

Kaedah

Baca pH: di bawah 7.35 ialah asidosis, di atas 7.45 ialah alkalosis.
Cari nilai yang menerangkannya: PaCO₂ yang bergerak berlawanan dengan pH ialah respiratori, HCO₃⁻ yang bergerak sama dengan pH ialah metabolik.
Lihat nilai yang satu lagi: normal bermaksud tanpa pampasan, tidak normal dalam arah pampasan bermaksud pampasan separa, dan pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh.
Dalam asidosis metabolik, bandingkan PaCO₂ dengan rumus Winter, 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, dan hitung sela anion Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Semak sela anion yang tinggi dengan nisbah delta dan, apabila albumin rendah, dengan sela terbetul.

Farmakokinetik klinikal

Pemalar kadar dan separuh hayat: k = ln 2/t½ = 0.693/t½
Pereputan tertib pertama: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
Dua paras: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Isi padu dan klirens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dos pemuat: LD = Vd·C/(S·F)
Kadar penyelenggaraan: R = CL·C_ss/(S·F)
Purata keadaan mantap: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Keadaan mantap: 1 − (1/2)ⁿ selepas n separuh hayat; ≈ 97% selepas 5
Infusi: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Sela dan dos daripada puncak dan palung: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: CrCl = (140 − umur) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0.85 untuk wanita
Pelarasan buah pinggang: dos × CrCl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/normal)

Kaedah

Tukarkan separuh hayat kepada pemalar kadar: k = 0.693/t½.
Tukarkan nilai bagi setiap kg kepada jumlah: Vd (L) = L/kg × berat, CL (L/h) = L/kg/h × berat.
Pilih hubungan: C = C₀·e^−kt, LD = Vd·C/(S·F), kadar penyelenggaraan = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k.
Untuk fungsi buah pinggang, anggarkan CrCl dengan Cockcroft–Gault dahulu, kemudian skalakan dos atau sela.
Semak keputusan: paras jatuh separuh setiap separuh hayat, dan keadaan mantap mengambil masa kira-kira lima separuh hayat.

2Soalan latihan

1.Nilai makmal & elektrolitSederhana

After surgery for colon cancer, a patient's CEA had fallen to normal, but it has been rising over the last two checks. What does this most likely suggest?

AA sure sign that the cancer has been fully cured
BPossible recurrence that needs further assessment
CA normal change after surgery that needs no follow-up
DA sign of iron deficiency from the earlier bleeding

2.Nilai makmal & elektrolitSukar

A patient on warfarin with an INR of 3.6 fell and hit their head an hour ago. They now report a worsening headache and drowsiness. What is the priority?

AGive acetaminophen (paracetamol) and recheck the INR tomorrow
BHold warfarin for one dose and observe at home
CEncourage rest in a dark room to settle the pain
DReport urgently for imaging and possible reversal

3.Tafsiran gas darah arteriSederhana

Nilai latihan: Na⁺ 137 mmol/L, glukosa 7.1 mmol/L dan urea 17 mmol/L. Hitung osmolaliti serum Osm = 2·Na⁺ + glukosa + urea kepada nombor bulat terdekat.

Na⁺ 137 mmol/Lglukosa 7.1 mmol/Lurea 17 mmol/L

Osm = mOsm/kg

4.Tafsiran gas darah arteriSukar

Gas latihan menunjukkan alkalosis metabolik dengan HCO₃⁻ 30 mmol/L. Gunakan PaCO₂ yang dijangka = 0.7·HCO₃⁻ + 21 untuk mencari PaCO₂ yang dijangka.

HCO₃⁻ 30 mmol/L

PaCO₂ = mmHg

5.Farmakokinetik klinikalSederhana

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit 66 kg akan diberi dos pemuat secara intravena dengan aminophylline untuk mencapai paras theophylline sebanyak 10 mg/L. Isi padu taburannya ialah 0.5 L/kg dan faktor garamnya S = 0.8. Cari dos pemuat LD bagi aminophylline dalam mg.

66 kgVd = 0.5 L/kgC = 10 mg/LS = 0.8

LD = mg

6.Farmakokinetik klinikalSukar

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit 64 kg mengambil teofilin oral (F = 1) setiap 12 h. Klirensnya ialah 0.035 L/kg/h. Apakah dos D dalam mg yang memberikan purata paras keadaan mantap 12 mg/L?

CL = 0.035 L/kg/hτ = 12 hS = 1F = 164 kgC_ss,avg = 12 mg/L

D = mg

7.Kejururawatan klinikalSederhana

Abdomen pesakit keras seperti papan, dan mereka berbaring sangat diam kerana pergerakan memburukkan sakit. Apakah yang dicadangkan oleh ini?

ASenak
BJangkitan saluran kencing
CSembelit
DPeritonitis

8.Kejururawatan klinikalSukar

A potassium result of 6.9 mmol/L comes back on a well patient with a normal ECG, and the laboratory reports that the sample was haemolysed. What is the best action?

AGive IV insulin and glucose straight away
BIgnore the result because the patient looks well and the ECG is normal
CRepeat the blood test promptly, as haemolysis can falsely raise potassium
DStart a potassium supplement

3Larutan

1.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: B · Possible recurrence that needs further assessment

Mengapa ini jawapannya

CEA is not specific enough for screening, but a rising level after successful treatment can signal recurrence, so imaging and further assessment are usually arranged. Smoking and some benign conditions can also raise CEA.Disemak dengan: CEA Test · MedlinePlus (NIH) (2026)

Jawapan

B · Possible recurrence that needs further assessment

2.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: D · Report urgently for imaging and possible reversal

Mengapa ini jawapannya

A head injury in an anticoagulated patient, with worsening headache and drowsiness, suggests intracranial bleeding. The provider is told at once, neurological checks are done often, urgent imaging is arranged, and warfarin reversal (vitamin K and a prothrombin complex concentrate) may be prescribed.Disemak dengan: Taking warfarin (Coumadin, Jantoven) - what to ask your doctor · MedlinePlus (NIH) (2025); Prothrombin Time Test and INR (PT/INR) · MedlinePlus (NIH) (2024)

Jawapan

D · Report urgently for imaging and possible reversal

3.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: Osm = 298 mOsm/kg

Nilai terterbitan: osmolaliti serum terhitung ialah 2·Na⁺ + glukosa + urea dengan semua nilai dalam mmol/L (2·Na⁺ + glukosa/18 + BUN/2.8 dengan glukosa dan BUN dalam mg/dL); nilai normal kira-kira 275–295 mOsm/kg. Nisbah P/F ialah PaO₂ dibahagi dengan FiO₂ sebagai pecahan. Tekanan oksigen alveolus ialah PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0.8 mmHg pada aras laut, dan kecerunan A–a ialah PAO₂ − PaO₂.

Osmolaliti terhitung

Osm = 2·137 + 7.1 + 17 = 298.1 ≈ 298 mOsm/kg

Jawapan

Osm = 298 mOsm/kg

4.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: PaCO₂ = 42 mmHg

Pampasan yang dijangka: dalam asidosis metabolik, rumus Winter meramalkan PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; nilai yang diukur di atas julat itu menunjukkan asidosis respiratori tambahan, dan di bawahnya alkalosis respiratori tambahan. Sela anion AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), biasanya kira-kira 8–12 mmol/L, membezakan asidosis metabolik sela tinggi daripada sela normal; albumin rendah menyembunyikan sela yang tinggi (tambah 2.5 bagi setiap g/dL albumin di bawah 4.0). Nisbah delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) antara kira-kira 0.8 dan 2 sepadan dengan asidosis sela tinggi tulen (sesetengah buku menggunakan 1 dan bukannya 0.8), di bawahnya asidosis sela normal tambahan, dan di atas 2 alkalosis metabolik tambahan.

PaCO₂ yang dijangka

0.7·30 + 21 = 42 mmHg

Jawapan

PaCO₂ = 42 mmHg

Kenaikan itu ada had: PaCO₂ jarang melebihi kira-kira 55 mmHg daripada pampasan sahaja.

5.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: LD = 412.5 mg

Klirens dan isi padu: pada keadaan mantap kadar pendosan sama dengan kadar penyingkiran, jadi kadar penyelenggaraan = CL × C_ss. Dos pemuat ialah LD = Vd × C/(S × F), dengan S faktor garam (pecahan ubat aktif dalam garam) dan F bioketersediaan (1 untuk IV). Daripada dua paras, k = ln(C₁/C₂)/Δt; untuk bolus IV Vd = dos/C₀ dan CL = k × Vd. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Isi padu taburan

Vd = 0.5·66 = 33 L

Jumlah ubat aktif yang diperlukan

Vd·C = 33·10 = 330 mg

Dos pemuat

LD = 330/(0.8·1) = 412.5 mg

Jawapan

LD = 412.5 mg

Dalam amalan dos dibundarkan kepada jumlah yang mudah.

6.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: D = 322.6 mg

Merangka regimen: dengan dos IV pantas, paras jatuh dari puncak ke palung semasa sela, jadi τ = ln(C_puncak/C_palung)/k dan dos yang memulihkan puncak ialah Vd × (C_puncak − C_palung). Purata paras keadaan mantap ialah C_ss,avg = S·F·dos/(CL·τ). Infusi meningkat sebagai C = (R/CL)(1 − e^−kt). Untuk ubat yang dibersihkan oleh buah pinggang, dos dilaraskan mengikut klirens kreatinina. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Klirens

CL = 0.035·64 = 2.24 L/h

Dos

D = C_ss,avg·CL·τ/(S·F) = 12·2.24·12/(1·1) = 322.6 mg

Jawapan

D = 322.6 mg

7.Kejururawatan klinikal

Jawapan: D · Peritonitis

Mengapa ini jawapannya

Peritonitis, selalunya akibat perforasi, menyebabkan pertahanan otot, kekerasan dan sakit yang bertambah dengan pergerakan. Ia kecemasan pembedahan.

Jawapan

D · Peritonitis

8.Kejururawatan klinikal

Jawapan: C · Repeat the blood test promptly, as haemolysis can falsely raise potassium

Mengapa ini jawapannya

Haemolysis in the tube releases intracellular potassium, giving a falsely high reading. The result still needs prompt repeating and review, because true hyperkalaemia cannot be excluded.

Jawapan

C · Repeat the blood test promptly, as haemolysis can falsely raise potassium

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses