Nilai Makmal untuk Jururawat: pek ulang kaji kilat

Lembaran formula, langkah kaedah utama untuk setiap topik dan 8 soalan latihan, dengan penyelesaian penuh di bahagian belakang.

Soalan baharuKembali ke kursus

Dalam tetingkap cetak, pilih “Simpan sebagai PDF” untuk menyimpan salinan pada peranti anda.

1Formula dan kaedah

Nilai makmal & elektrolit

Kaedah

  1. Bandingkan nilai dengan julat rujukan makmal itu sendiri, kemudian dengan garis dasar dan arah aliran pesakit.
  2. Semak sampel: hemolisis, kelewatan, atau darah yang diambil berhampiran IV boleh memberikan keputusan palsu.
  3. Kaitkan nilai dengan tanda lazimnya dan dengan ubat serta keadaan yang menyebabkannya.
  4. Cari interaksi: kalium atau magnesium yang rendah meningkatkan ketoksikan digoksin; dehidrasi menaikkan litium.
  5. Bertindak untuk pesakit: nilai, tahan ubat jika paras tidak selamat, baca balik nilai kritikal dan maklumkan pemberi preskripsi.

Tafsiran gas darah arteri

Julat normal
pH 7.35–7.45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4.7–6.0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Respiratori: PaCO₂ berlawanan dengan pH; Metabolik: HCO₃⁻ sama dengan pH
Rumus Winter
PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Alkalosis metabolik
PaCO₂ ≈ 0.7·HCO₃⁻ + 21
Sela anion
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Sela terbetul albumin
AG + 2.5·(4.0 − alb g/dL) = AG + 0.25·(40 − alb g/L)
Nisbah delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Nisbah P/F
PaO₂/FiO₂
Persamaan gas alveolus
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0.8
Osmolaliti serum
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2.8)

Kaedah

  1. Baca pH: di bawah 7.35 ialah asidosis, di atas 7.45 ialah alkalosis.
  2. Cari nilai yang menerangkannya: PaCO₂ yang bergerak berlawanan dengan pH ialah respiratori, HCO₃⁻ yang bergerak sama dengan pH ialah metabolik.
  3. Lihat nilai yang satu lagi: normal bermaksud tanpa pampasan, tidak normal dalam arah pampasan bermaksud pampasan separa, dan pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh.
  4. Dalam asidosis metabolik, bandingkan PaCO₂ dengan rumus Winter, 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, dan hitung sela anion Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Semak sela anion yang tinggi dengan nisbah delta dan, apabila albumin rendah, dengan sela terbetul.

Farmakokinetik klinikal

Pemalar kadar dan separuh hayat
k = ln 2/t½ = 0.693/t½
Pereputan tertib pertama
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dua paras
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Isi padu dan klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dos pemuat
LD = Vd·C/(S·F)
Kadar penyelenggaraan
R = CL·Css/(S·F)
Purata keadaan mantap
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Keadaan mantap
1 − (1/2)ⁿ selepas n separuh hayat; ≈ 97% selepas 5
Infusi
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Sela dan dos daripada puncak dan palung
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − umur) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0.85 untuk wanita
Pelarasan buah pinggang
dos × CrCl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/normal)

Kaedah

  1. Tukarkan separuh hayat kepada pemalar kadar: k = 0.693/t½.
  2. Tukarkan nilai bagi setiap kg kepada jumlah: Vd (L) = L/kg × berat, CL (L/h) = L/kg/h × berat.
  3. Pilih hubungan: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), kadar penyelenggaraan = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k.
  4. Untuk fungsi buah pinggang, anggarkan CrCl dengan Cockcroft–Gault dahulu, kemudian skalakan dos atau sela.
  5. Semak keputusan: paras jatuh separuh setiap separuh hayat, dan keadaan mantap mengambil masa kira-kira lima separuh hayat.

2Soalan latihan

1.Nilai makmal & elektrolitSederhana

A patient had a total gastrectomy. Which long-term therapy is needed to prevent anemia?

  1. ALifelong vitamin B12 replacement
  2. BWeekly doses of oral vitamin K tablets
  3. CMonthly transfusions of red blood cells
  4. DLifelong oral folic acid tablets only
2.Nilai makmal & elektrolitSukar

A patient who had pituitary surgery has fatigue and cold intolerance. The free T4 is low and the TSH is low. What does this pattern suggest?

  1. ASecondary (central) hypothyroidism from pituitary failure
  2. BNormal thyroid function with a laboratory error in T4
  3. CHyperthyroidism from overactivity of the thyroid gland
  4. DPrimary hypothyroidism from failure of the thyroid gland
3.Tafsiran gas darah arteriSederhana
pH7.357.457.30PaCO₂mmHg354540HCO₃⁻mmol/L222619tanpa pampasanpampasan separapampasan penuh

Gas darah arteri latihan menunjukkan pH 7.30, PaCO₂ 40 mmHg (5.3 kPa) dan HCO₃⁻ 19 mmol/L. Gangguan utamanya ialah asidosis metabolik. Setakat mana ia diberi pampasan? Klik jawapan anda.

pH 7.30PaCO₂ 40 mmHg (5.3 kPa)HCO₃⁻ 19 mmol/L
  1. 1tanpa pampasan
  2. 2pampasan separa
  3. 3pampasan penuh
4.Tafsiran gas darah arteriSukar

Gas latihan menunjukkan alkalosis metabolik dengan HCO₃⁻ 34 mmol/L. Gunakan PaCO₂ yang dijangka = 0.7·HCO₃⁻ + 21 untuk mencari PaCO₂ yang dijangka.

HCO₃⁻ 34 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Farmakokinetik klinikalSederhana
Vd = 0.5 L/kgC = 10 mg/LLD = ? mg74 kg · S = 0.8 · F = 1

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit 74 kg akan diberi dos pemuat secara intravena dengan aminophylline untuk mencapai paras theophylline sebanyak 10 mg/L. Isi padu taburannya ialah 0.5 L/kg dan faktor garamnya S = 0.8. Cari dos pemuat LD bagi aminophylline dalam mg.

74 kgVd = 0.5 L/kgC = 10 mg/LS = 0.8
LD = mg
6.Farmakokinetik klinikalSukar
0.1110t (h)C (mg/L)Cpeak​ = 8τ = ?Ctrough​ = 1

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Separuh hayat tobramycin seorang pesakit ialah 4 h. Sasarannya ialah puncak 8 mg/L dan palung 1 mg/L. Dengan menganggap dos IV pantas dan penyingkiran tertib pertama, apakah sela dos τ yang membolehkan paras jatuh dari puncak ke palung? Bundarkan kepada satu tempat perpuluhan.

t½ = 4 hCpeak = 8 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
7.Kejururawatan klinikalSederhana

Seorang pesakit diabetes jenis 1 mempunyai glukosa darah 25 mmol/L, pernafasan dalam dan laju serta keton dalam air kencing. Apakah diagnosis yang mungkin?

  1. ATurun naik glukosa normal
  2. BHipoglisemia
  3. CKetoasidosis diabetes
  4. DKeadaan hiperglisemia hiperosmolar tanpa keton
8.Kejururawatan klinikalSukar

A patient took a large paracetamol (acetaminophen) overdose six hours ago and says they feel well. Why is treatment still urgent?

  1. ALiver damage develops later, and the antidote works best when given early
  2. BParacetamol damage only shows up in the kidneys, many weeks later
  3. CPatients who feel well after six hours never need any treatment at all
  4. DParacetamol overdose causes immediate breathing problems

3Larutan

1.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: A · Lifelong vitamin B12 replacement

Mengapa ini jawapannya

Intrinsic factor from the stomach is needed to absorb vitamin B12 in the ileum. After a total gastrectomy, B12 must be replaced for life, usually by injection, to prevent macrocytic anemia and nerve damage.Disemak dengan: Vitamin B12 or folate deficiency anaemia - Causes · NHS (2023); Vitamin B12 deficiency anemia · MedlinePlus (NIH) (2026)

Jawapan

A · Lifelong vitamin B12 replacement
2.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: A · Secondary (central) hypothyroidism from pituitary failure

Mengapa ini jawapannya

In primary hypothyroidism, a low T4 causes a high TSH. A low T4 with a low or inappropriately normal TSH means the pituitary (or hypothalamus) is not producing enough TSH, so the TSH cannot be used alone to monitor treatment.Disemak dengan: Thyroxine (T4) Test · MedlinePlus (NIH) (2024); Hypothyroidism · MedlinePlus (NIH) (2024)

Jawapan

A · Secondary (central) hypothyroidism from pituitary failure
3.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: tanpa pampasan

Membaca gas darah (ROME): pertama pH: di bawah 7.35 ialah asidemia, di atas 7.45 alkalemia. Kemudian cari nilai yang menerangkannya. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4.7–6.0 kPa) ialah bahagian respiratori dan bergerak berlawanan (Opposite) dengan pH dalam gangguan respiratori; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) ialah bahagian metabolik dan bergerak dalam arah yang sama dengan pH (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Nilai yang satu lagi menunjukkan pampasan: normal bermaksud tanpa pampasan; tidak normal dalam arah yang menarik pH kembali sementara pH masih tidak normal bermaksud pampasan separa; pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh. Julat berbeza sedikit antara makmal; ini ialah nilai latihan.

ROME, nilai demi nilai

pH 7.30: asidemia (di bawah 7.35)
PaCO₂ 40 mmHg: biasa (35–45)
HCO₃⁻ 19 mmol/L: rendah (22–26)

Pampasan

Secara klinikal, semak juga pampasan dijangka: rumus Winter menjangkakan PaCO₂ 34.5–38.5 mmHg, jadi nilai 40 mmHg yang diukur menunjukkan asidosis respiratori tambahan (gangguan campuran). Jawapan di atas ialah klasifikasi peperiksaan ROME.

tanpa pampasan

Jawapan

tanpa pampasan
4.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: PaCO₂ = 44.8 mmHg

Pampasan yang dijangka: dalam asidosis metabolik, rumus Winter meramalkan PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; nilai yang diukur di atas julat itu menunjukkan asidosis respiratori tambahan, dan di bawahnya alkalosis respiratori tambahan. Sela anion AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), biasanya kira-kira 8–12 mmol/L, membezakan asidosis metabolik sela tinggi daripada sela normal; albumin rendah menyembunyikan sela yang tinggi (tambah 2.5 bagi setiap g/dL albumin di bawah 4.0). Nisbah delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) antara kira-kira 0.8 dan 2 sepadan dengan asidosis sela tinggi tulen (sesetengah buku menggunakan 1 dan bukannya 0.8), di bawahnya asidosis sela normal tambahan, dan di atas 2 alkalosis metabolik tambahan.

PaCO₂ yang dijangka

0.7·34 + 21 = 44.8 mmHg

Jawapan

PaCO₂ = 44.8 mmHg

Kenaikan itu ada had: PaCO₂ jarang melebihi kira-kira 55 mmHg daripada pampasan sahaja.

5.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: LD = 462.5 mg

Klirens dan isi padu: pada keadaan mantap kadar pendosan sama dengan kadar penyingkiran, jadi kadar penyelenggaraan = CL × Css. Dos pemuat ialah LD = Vd × C/(S × F), dengan S faktor garam (pecahan ubat aktif dalam garam) dan F bioketersediaan (1 untuk IV). Daripada dua paras, k = ln(C₁/C₂)/Δt; untuk bolus IV Vd = dos/C₀ dan CL = k × Vd. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Isi padu taburan

Vd = 0.5·74 = 37 L

Jumlah ubat aktif yang diperlukan

Vd·C = 37·10 = 370 mg

Dos pemuat

LD = 370/(0.8·1) = 462.5 mg

Jawapan

LD = 462.5 mg

Dalam amalan dos dibundarkan kepada jumlah yang mudah.

6.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: τ = 12 h

Merangka regimen: dengan dos IV pantas, paras jatuh dari puncak ke palung semasa sela, jadi τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k dan dos yang memulihkan puncak ialah Vd × (Cpuncak − Cpalung). Purata paras keadaan mantap ialah Css,avg = S·F·dos/(CL·τ). Infusi meningkat sebagai C = (R/CL)(1 − e−kt). Untuk ubat yang dibersihkan oleh buah pinggang, dos dilaraskan mengikut klirens kreatinina. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Pemalar kadar

k = 0.693/4 = 0.1733 h⁻¹

Sela dos

τ = ln(8/1)/0.1733 = 2.079/0.1733 = 12 h

Jawapan

τ = 12 h

Dalam amalan sela dibundarkan kepada nilai yang mudah seperti 8, 12, 24 atau 36 h, dan paras diperiksa semula.

7.Kejururawatan klinikal

Jawapan: C · Ketoasidosis diabetes

Mengapa ini jawapannya

Glukosa tinggi, keton dan asidosis dengan pernafasan Kussmaul menunjukkan DKA. Ia dirawat dengan cecair, insulin dan pemantauan kalium yang rapi.

Jawapan

C · Ketoasidosis diabetes
8.Kejururawatan klinikal

Jawapan: A · Liver damage develops later, and the antidote works best when given early

Mengapa ini jawapannya

Paracetamol overdose may cause few early symptoms, but liver failure can develop over days. Acetylcysteine is most effective when started early, guided by timed paracetamol levels.

Jawapan

A · Liver damage develops later, and the antidote works best when given early

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses