Nilai Makmal untuk Jururawat: pek ulang kaji kilat

Lembaran formula, langkah kaedah utama untuk setiap topik dan 8 soalan latihan, dengan penyelesaian penuh di bahagian belakang.

Soalan baharuKembali ke kursus

Dalam tetingkap cetak, pilih “Simpan sebagai PDF” untuk menyimpan salinan pada peranti anda.

1Formula dan kaedah

Nilai makmal & elektrolit

Kaedah

  1. Bandingkan nilai dengan julat rujukan makmal itu sendiri, kemudian dengan garis dasar dan arah aliran pesakit.
  2. Semak sampel: hemolisis, kelewatan, atau darah yang diambil berhampiran IV boleh memberikan keputusan palsu.
  3. Kaitkan nilai dengan tanda lazimnya dan dengan ubat serta keadaan yang menyebabkannya.
  4. Cari interaksi: kalium atau magnesium yang rendah meningkatkan ketoksikan digoksin; dehidrasi menaikkan litium.
  5. Bertindak untuk pesakit: nilai, tahan ubat jika paras tidak selamat, baca balik nilai kritikal dan maklumkan pemberi preskripsi.

Tafsiran gas darah arteri

Julat normal
pH 7.35–7.45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4.7–6.0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Respiratori: PaCO₂ berlawanan dengan pH; Metabolik: HCO₃⁻ sama dengan pH
Rumus Winter
PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Alkalosis metabolik
PaCO₂ ≈ 0.7·HCO₃⁻ + 21
Sela anion
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Sela terbetul albumin
AG + 2.5·(4.0 − alb g/dL) = AG + 0.25·(40 − alb g/L)
Nisbah delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Nisbah P/F
PaO₂/FiO₂
Persamaan gas alveolus
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0.8
Osmolaliti serum
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2.8)

Kaedah

  1. Baca pH: di bawah 7.35 ialah asidosis, di atas 7.45 ialah alkalosis.
  2. Cari nilai yang menerangkannya: PaCO₂ yang bergerak berlawanan dengan pH ialah respiratori, HCO₃⁻ yang bergerak sama dengan pH ialah metabolik.
  3. Lihat nilai yang satu lagi: normal bermaksud tanpa pampasan, tidak normal dalam arah pampasan bermaksud pampasan separa, dan pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh.
  4. Dalam asidosis metabolik, bandingkan PaCO₂ dengan rumus Winter, 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, dan hitung sela anion Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Semak sela anion yang tinggi dengan nisbah delta dan, apabila albumin rendah, dengan sela terbetul.

Farmakokinetik klinikal

Pemalar kadar dan separuh hayat
k = ln 2/t½ = 0.693/t½
Pereputan tertib pertama
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dua paras
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Isi padu dan klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dos pemuat
LD = Vd·C/(S·F)
Kadar penyelenggaraan
R = CL·Css/(S·F)
Purata keadaan mantap
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Keadaan mantap
1 − (1/2)ⁿ selepas n separuh hayat; ≈ 97% selepas 5
Infusi
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Sela dan dos daripada puncak dan palung
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − umur) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0.85 untuk wanita
Pelarasan buah pinggang
dos × CrCl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/normal)

Kaedah

  1. Tukarkan separuh hayat kepada pemalar kadar: k = 0.693/t½.
  2. Tukarkan nilai bagi setiap kg kepada jumlah: Vd (L) = L/kg × berat, CL (L/h) = L/kg/h × berat.
  3. Pilih hubungan: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), kadar penyelenggaraan = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k.
  4. Untuk fungsi buah pinggang, anggarkan CrCl dengan Cockcroft–Gault dahulu, kemudian skalakan dos atau sela.
  5. Semak keputusan: paras jatuh separuh setiap separuh hayat, dan keadaan mantap mengambil masa kira-kira lima separuh hayat.

2Soalan latihan

1.Nilai makmal & elektrolitSederhana

A healthy patient's result is slightly outside the laboratory reference range, and all other results are normal. Which statement best explains why this can happen?

  1. AReference ranges include every healthy person without exception
  2. BRanges cover about 95% of healthy people, so some fall outside
  3. CReference ranges are the same in every laboratory worldwide
  4. DAny result outside the range always means disease is present
2.Nilai makmal & elektrolitSukar

A patient with a stable INR on warfarin starts rifampin (rifampicin) for tuberculosis. Two weeks later the INR is 1.3. What is the most likely explanation?

  1. ARifampin raises the INR, so it is wrong
  2. BRifampin contains a lot of vitamin K
  3. CRifampin speeds up warfarin metabolism
  4. DTuberculosis causes the INR to fall
3.Tafsiran gas darah arteriSederhana
pH7.357.457.37PaCO₂mmHg354527HCO₃⁻mmol/L222615tanpa pampasanpampasan separapampasan penuh

Gas darah arteri latihan menunjukkan pH 7.37, PaCO₂ 27 mmHg (3.6 kPa) dan HCO₃⁻ 15 mmol/L. Gangguan utamanya ialah asidosis metabolik. Setakat mana ia diberi pampasan? Klik jawapan anda.

pH 7.37PaCO₂ 27 mmHg (3.6 kPa)HCO₃⁻ 15 mmol/L
  1. 1tanpa pampasan
  2. 2pampasan separa
  3. 3pampasan penuh
4.Tafsiran gas darah arteriSukar
pH7.357.457.31PaCO₂mmHg354579HCO₃⁻mmol/L222638akutkronikakut di atas kronik

Gas latihan menunjukkan asidosis respiratori: pH 7.31, PaCO₂ 79 mmHg (10.5 kPa), HCO₃⁻ 38 mmol/L. Gunakan peraturan ‘HCO₃⁻ meningkat 1 mmol/L bagi setiap 10 mmHg (akut) atau 3.5 mmol/L bagi setiap 10 mmHg (kronik)’ untuk mengelaskannya. Klik jawapan anda.

pH 7.31PaCO₂ 79 mmHg (10.5 kPa)HCO₃⁻ 38 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3akut di atas kronik
5.Farmakokinetik klinikalSederhana
VCss​ = 10 mg/LR = ? mg/hCL = 0.045 L/kg/h80 kg

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit 80 kg menerima infusi teofilin. Klirensnya ialah 0.045 L/kg/h. Apakah kadar infusi R dalam mg/h yang memberikan paras keadaan mantap 10 mg/L?

80 kgCL = 0.045 L/kg/hCss = 10 mg/L
R = mg/h
6.Farmakokinetik klinikalSukar
Vd = 0.7 L/kg10 → 20 mg/LLD = ? mg90 kg · S = 0.92 · F = 1

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit 90 kg mempunyai paras phenytoin sebanyak 10 mg/L; sasarannya ialah 20 mg/L. Ubat diberikan secara intravena sebagai phenytoin sodium (S = 0.92), dan isi padu taburannya ialah 0.7 L/kg. Apakah dos pemuat tambahan LD yang menaikkan paras kepada sasaran?

90 kgVd = 0.7 L/kgC = 10 → 20 mg/LS = 0.92
LD = mg
7.Kejururawatan klinikalSederhana

Pesakit penyakit buah pinggang kronik lazimnya patut mengehadkan perkara manakah dalam dietnya?

  1. AKarbohidrat sepenuhnya
  2. BVitamin larut air sahaja
  3. CKalium dan fosfat
  4. DVitamin C dan serat
8.Kejururawatan klinikalSukar

A nurse teaches a patient with reflux disease. Which statement shows a need for further teaching?

  1. A"I will cut down on alcohol."
  2. B"I will try to lose some weight over the next months."
  3. C"I will raise the head of my bed with blocks."
  4. D"A big meal just before bed is fine if I take my tablet."

3Larutan

1.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: B · Ranges cover about 95% of healthy people, so some fall outside

Mengapa ini jawapannya

A reference range is usually the central 95% of results from a healthy population, so about 1 in 20 healthy people will have a value just outside it. The result is interpreted with the clinical picture and previous values, and repeated if needed.Disemak dengan: How to Understand Your Lab Results · MedlinePlus (NIH) (2025)

Jawapan

B · Ranges cover about 95% of healthy people, so some fall outside
2.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: C · Rifampin speeds up warfarin metabolism

Mengapa ini jawapannya

Rifampin induces liver enzymes that break down warfarin, so warfarin's effect falls and the INR drops, increasing clot risk. The INR is monitored closely and the dose adjusted; the reverse happens when rifampin is stopped.

Jawapan

C · Rifampin speeds up warfarin metabolism
3.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: pampasan penuh

Membaca gas darah (ROME): pertama pH: di bawah 7.35 ialah asidemia, di atas 7.45 alkalemia. Kemudian cari nilai yang menerangkannya. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4.7–6.0 kPa) ialah bahagian respiratori dan bergerak berlawanan (Opposite) dengan pH dalam gangguan respiratori; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) ialah bahagian metabolik dan bergerak dalam arah yang sama dengan pH (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Nilai yang satu lagi menunjukkan pampasan: normal bermaksud tanpa pampasan; tidak normal dalam arah yang menarik pH kembali sementara pH masih tidak normal bermaksud pampasan separa; pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh. Julat berbeza sedikit antara makmal; ini ialah nilai latihan.

ROME, nilai demi nilai

pH 7.37: dalam lingkungan 7.35–7.45
PaCO₂ 27 mmHg: rendah (35–45)
HCO₃⁻ 15 mmol/L: rendah (22–26)

Pampasan

Secara klinikal, semak juga pampasan dijangka: rumus Winter menjangkakan PaCO₂ 28.5–32.5 mmHg, jadi nilai 27 mmHg yang diukur menunjukkan alkalosis respiratori tambahan (gangguan campuran). Jawapan di atas ialah klasifikasi peperiksaan ROME.

pampasan penuh

Jawapan

pampasan penuh
4.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: kronik

Pampasan yang dijangka: dalam asidosis metabolik, rumus Winter meramalkan PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; nilai yang diukur di atas julat itu menunjukkan asidosis respiratori tambahan, dan di bawahnya alkalosis respiratori tambahan. Sela anion AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), biasanya kira-kira 8–12 mmol/L, membezakan asidosis metabolik sela tinggi daripada sela normal; albumin rendah menyembunyikan sela yang tinggi (tambah 2.5 bagi setiap g/dL albumin di bawah 4.0). Nisbah delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) antara kira-kira 0.8 dan 2 sepadan dengan asidosis sela tinggi tulen (sesetengah buku menggunakan 1 dan bukannya 0.8), di bawahnya asidosis sela normal tambahan, dan di atas 2 alkalosis metabolik tambahan.

HCO₃⁻ yang dijangka

akut: 24 + 1·3.9 = 27.9 mmol/L
kronik: 24 + 3.5·3.9 = 37.65 mmol/L

Bandingkan

terukur: 38 mmol/L → kronik

Jawapan

kronik
5.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: R = 36 mg/h

Klirens dan isi padu: pada keadaan mantap kadar pendosan sama dengan kadar penyingkiran, jadi kadar penyelenggaraan = CL × Css. Dos pemuat ialah LD = Vd × C/(S × F), dengan S faktor garam (pecahan ubat aktif dalam garam) dan F bioketersediaan (1 untuk IV). Daripada dua paras, k = ln(C₁/C₂)/Δt; untuk bolus IV Vd = dos/C₀ dan CL = k × Vd. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Klirens

CL = 0.045·80 = 3.6 L/h

Kadar infusi

R = 3.6·10 = 36 mg/h

Jawapan

R = 36 mg/h
6.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: LD = 684.8 mg

Merangka regimen: dengan dos IV pantas, paras jatuh dari puncak ke palung semasa sela, jadi τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k dan dos yang memulihkan puncak ialah Vd × (Cpuncak − Cpalung). Purata paras keadaan mantap ialah Css,avg = S·F·dos/(CL·τ). Infusi meningkat sebagai C = (R/CL)(1 − e−kt). Untuk ubat yang dibersihkan oleh buah pinggang, dos dilaraskan mengikut klirens kreatinina. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Isi padu taburan

Vd = 0.7·90 = 63 L

Kenaikan yang diperlukan

20 − 10 = 10 mg/L

Dos pemuat

LD = 63·10/(0.92·1) = 684.8 mg

Jawapan

LD = 684.8 mg

Dalam amalan dos dibundarkan kepada jumlah yang mudah.

7.Kejururawatan klinikal

Jawapan: C · Kalium dan fosfat

Mengapa ini jawapannya

Buah pinggang yang gagal merembeskan kalium dan fosfat dengan lemah, maka had pemakanan selalunya diperlukan, bersama had garam dan kadangkala cecair serta protein.

Jawapan

C · Kalium dan fosfat
8.Kejururawatan klinikal

Jawapan: D · "A big meal just before bed is fine if I take my tablet."

Mengapa ini jawapannya

Large late meals increase reflux even when a PPI is taken. Raising the head of the bed, losing weight and reducing alcohol are correct measures.

Jawapan

D · "A big meal just before bed is fine if I take my tablet."

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses