Nilai Makmal untuk Jururawat: pek ulang kaji kilat

Lembaran formula, langkah kaedah utama untuk setiap topik dan 8 soalan latihan, dengan penyelesaian penuh di bahagian belakang.

Soalan baharu Kembali ke kursus

Dalam tetingkap cetak, pilih “Simpan sebagai PDF” untuk menyimpan salinan pada peranti anda.

1Formula dan kaedah

Nilai makmal & elektrolit

Kaedah

Bandingkan nilai dengan julat rujukan makmal itu sendiri, kemudian dengan garis dasar dan arah aliran pesakit.
Semak sampel: hemolisis, kelewatan, atau darah yang diambil berhampiran IV boleh memberikan keputusan palsu.
Kaitkan nilai dengan tanda lazimnya dan dengan ubat serta keadaan yang menyebabkannya.
Cari interaksi: kalium atau magnesium yang rendah meningkatkan ketoksikan digoksin; dehidrasi menaikkan litium.
Bertindak untuk pesakit: nilai, tahan ubat jika paras tidak selamat, baca balik nilai kritikal dan maklumkan pemberi preskripsi.

Tafsiran gas darah arteri

Julat normal: pH 7.35–7.45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4.7–6.0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Respiratori: PaCO₂ berlawanan dengan pH; Metabolik: HCO₃⁻ sama dengan pH
Rumus Winter: PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Alkalosis metabolik: PaCO₂ ≈ 0.7·HCO₃⁻ + 21
Sela anion: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Sela terbetul albumin: AG + 2.5·(4.0 − alb g/dL) = AG + 0.25·(40 − alb g/L)
Nisbah delta: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Nisbah P/F: PaO₂/FiO₂
Persamaan gas alveolus: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0.8
Osmolaliti serum: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2.8)

Kaedah

Baca pH: di bawah 7.35 ialah asidosis, di atas 7.45 ialah alkalosis.
Cari nilai yang menerangkannya: PaCO₂ yang bergerak berlawanan dengan pH ialah respiratori, HCO₃⁻ yang bergerak sama dengan pH ialah metabolik.
Lihat nilai yang satu lagi: normal bermaksud tanpa pampasan, tidak normal dalam arah pampasan bermaksud pampasan separa, dan pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh.
Dalam asidosis metabolik, bandingkan PaCO₂ dengan rumus Winter, 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, dan hitung sela anion Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Semak sela anion yang tinggi dengan nisbah delta dan, apabila albumin rendah, dengan sela terbetul.

Farmakokinetik klinikal

Pemalar kadar dan separuh hayat: k = ln 2/t½ = 0.693/t½
Pereputan tertib pertama: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
Dua paras: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Isi padu dan klirens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dos pemuat: LD = Vd·C/(S·F)
Kadar penyelenggaraan: R = CL·C_ss/(S·F)
Purata keadaan mantap: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Keadaan mantap: 1 − (1/2)ⁿ selepas n separuh hayat; ≈ 97% selepas 5
Infusi: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Sela dan dos daripada puncak dan palung: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: CrCl = (140 − umur) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0.85 untuk wanita
Pelarasan buah pinggang: dos × CrCl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/normal)

Kaedah

Tukarkan separuh hayat kepada pemalar kadar: k = 0.693/t½.
Tukarkan nilai bagi setiap kg kepada jumlah: Vd (L) = L/kg × berat, CL (L/h) = L/kg/h × berat.
Pilih hubungan: C = C₀·e^−kt, LD = Vd·C/(S·F), kadar penyelenggaraan = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k.
Untuk fungsi buah pinggang, anggarkan CrCl dengan Cockcroft–Gault dahulu, kemudian skalakan dos atau sela.
Semak keputusan: paras jatuh separuh setiap separuh hayat, dan keadaan mantap mengambil masa kira-kira lima separuh hayat.

2Soalan latihan

1.Nilai makmal & elektrolitSederhana

A patient with diabetes is found unconscious with a blood glucose of 38 mg/dL (2.1 mmol/L). Which treatment is appropriate?

AA dose of rapid-acting insulin to stabilize the glucose
BGlucose tablets placed between the patient's teeth
COrange juice poured slowly into the patient's mouth
DGlucagon by injection, or IV dextrose as prescribed

2.Nilai makmal & elektrolitSukar

Seorang pesakit dengan infusi heparin mempunyai kiraan platelet yang jatuh daripada 260 kepada 110 × 10³/µL pada hari ke-7. Tindakan manakah yang paling sesuai?

AJangan bertindak, kerana kiraan masih sedikit di atas 100 × 10³/µL
BBeri transfusi platelet dan teruskan heparin
CLaporkan dengan segera: trombositopenia teraruh heparin mungkin berlaku
DTeruskan infusi dan tingkatkan kadar mengikut protokol

3.Tafsiran gas darah arteriSederhana

Gas darah arteri latihan menunjukkan pH 7.56, PaCO₂ 49 mmHg (6.5 kPa) dan HCO₃⁻ 42 mmol/L. Gangguan utamanya ialah alkalosis metabolik. Setakat mana ia diberi pampasan? Klik jawapan anda.

pH 7.56PaCO₂ 49 mmHg (6.5 kPa)HCO₃⁻ 42 mmol/L

1tanpa pampasan
2pampasan separa
3pampasan penuh

4.Tafsiran gas darah arteriSukar

Pada aras laut, gas latihan yang diambil pada oksigen 50% menunjukkan PaO₂ 78 mmHg (10.4 kPa) dan PaCO₂ 50 mmHg (6.7 kPa). Gunakan PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0.8 untuk mencari Kecerunan A–a.

FiO₂ 50%PaO₂ 78 mmHg (10.4 kPa)PaCO₂ 50 mmHg (6.7 kPa)

Kecerunan A–a = mmHg

5.Farmakokinetik klinikalSederhana

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Selepas dos IV gentamicin, paras ialah 9 mg/L pada 1 h dan 4.5 mg/L pada 4 h. Andaikan penyingkiran tertib pertama. Cari separuh hayat t½.

C₁ = 9 mg/L (1 h)C₂ = 4.5 mg/L (4 h)

t½ = h

6.Farmakokinetik klinikalSukar

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit 68 kg mempunyai paras theophylline sebanyak 3 mg/L; sasarannya ialah 10 mg/L. Ubat diberikan secara intravena sebagai aminophylline (S = 0.8), dan isi padu taburannya ialah 0.5 L/kg. Apakah dos pemuat tambahan LD yang menaikkan paras kepada sasaran?

68 kgVd = 0.5 L/kgC = 3 → 10 mg/LS = 0.8

LD = mg

7.Kejururawatan klinikalSederhana

Seorang pesakit neutropenia selepas kemoterapi mempunyai suhu 38.3 °C. Apakah keutamaan?

ATunggu 24 jam untuk melihat sama ada demam reda
BRawat sebagai sepsis neutropenik dan beri antibiotik IV dengan segera
CGalakkan pesakit pergi berjalan
DBeri parasetamol sahaja dan semak semula suhu esok

8.Kejururawatan klinikalSukar

A nurse teaches a patient with heart failure about self-care. Which statement shows a need for further teaching?

A"I will take my water tablet in the morning."
B"I will weigh myself each morning after passing urine."
C"I only need to weigh myself once a month."
D"I will report it if I need more pillows to sleep."

3Larutan

1.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: D · Glucagon by injection, or IV dextrose as prescribed

Mengapa ini jawapannya

A patient who cannot swallow safely must not receive anything by mouth because of the risk of aspiration. Glucagon (injected or intranasal) or IV dextrose raises the glucose; once awake and able to swallow, the patient is given oral carbohydrate and a snack.Disemak dengan: Hypoglycemia · MedlinePlus (NIH); Low blood sugar · MedlinePlus (NIH) (2026)

Jawapan

D · Glucagon by injection, or IV dextrose as prescribed

2.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: C · Laporkan dengan segera: trombositopenia teraruh heparin mungkin berlaku

Mengapa ini jawapannya

Trombositopenia teraruh heparin menyebabkan penurunan platelet yang besar (selalunya lebih daripada separuh), biasanya 5–14 hari selepas heparin dimulakan, dan membawa risiko bekuan yang tinggi. Pemreskripsi menghentikan semua heparin dan memulakan antikoagulan bukan heparin jika HIT disyaki.Disemak dengan: Heparin-Induced Thrombocytopenia · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2023)

Jawapan

C · Laporkan dengan segera: trombositopenia teraruh heparin mungkin berlaku

3.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: pampasan separa

Membaca gas darah (ROME): pertama pH: di bawah 7.35 ialah asidemia, di atas 7.45 alkalemia. Kemudian cari nilai yang menerangkannya. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4.7–6.0 kPa) ialah bahagian respiratori dan bergerak berlawanan (Opposite) dengan pH dalam gangguan respiratori; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) ialah bahagian metabolik dan bergerak dalam arah yang sama dengan pH (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Nilai yang satu lagi menunjukkan pampasan: normal bermaksud tanpa pampasan; tidak normal dalam arah yang menarik pH kembali sementara pH masih tidak normal bermaksud pampasan separa; pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh. Julat berbeza sedikit antara makmal; ini ialah nilai latihan.

ROME, nilai demi nilai

pH 7.56: alkalemia (di atas 7.45)

PaCO₂ 49 mmHg: tinggi (35–45)

HCO₃⁻ 42 mmol/L: tinggi (22–26)

Pampasan

pampasan separa

Jawapan

pampasan separa

4.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: Kecerunan A–a = 216 mmHg

Nilai terterbitan: osmolaliti serum terhitung ialah 2·Na⁺ + glukosa + urea dengan semua nilai dalam mmol/L (2·Na⁺ + glukosa/18 + BUN/2.8 dengan glukosa dan BUN dalam mg/dL); nilai normal kira-kira 275–295 mOsm/kg. Nisbah P/F ialah PaO₂ dibahagi dengan FiO₂ sebagai pecahan. Tekanan oksigen alveolus ialah PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0.8 mmHg pada aras laut, dan kecerunan A–a ialah PAO₂ − PaO₂.

Oksigen alveolus

PAO₂ = 0.5·713 − 50/0.8 = 356.5 − 62.5 = 294 mmHg

Kecerunan

A–a = 294 − 78 = 216 mmHg

Jawapan

Kecerunan A–a = 216 mmHg

5.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: t½ = 3 h

Klirens dan isi padu: pada keadaan mantap kadar pendosan sama dengan kadar penyingkiran, jadi kadar penyelenggaraan = CL × C_ss. Dos pemuat ialah LD = Vd × C/(S × F), dengan S faktor garam (pecahan ubat aktif dalam garam) dan F bioketersediaan (1 untuk IV). Daripada dua paras, k = ln(C₁/C₂)/Δt; untuk bolus IV Vd = dos/C₀ dan CL = k × Vd. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Pemalar kadar penyingkiran

k = ln(9/4.5)/3 = 0.6931/3 = 0.231 h⁻¹

Separuh hayat

t½ = 0.693/0.231 = 3 h

Jawapan

t½ = 3 h

6.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: LD = 297.5 mg

Merangka regimen: dengan dos IV pantas, paras jatuh dari puncak ke palung semasa sela, jadi τ = ln(C_puncak/C_palung)/k dan dos yang memulihkan puncak ialah Vd × (C_puncak − C_palung). Purata paras keadaan mantap ialah C_ss,avg = S·F·dos/(CL·τ). Infusi meningkat sebagai C = (R/CL)(1 − e^−kt). Untuk ubat yang dibersihkan oleh buah pinggang, dos dilaraskan mengikut klirens kreatinina. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Isi padu taburan

Vd = 0.5·68 = 34 L

Kenaikan yang diperlukan

10 − 3 = 7 mg/L

Dos pemuat

LD = 34·7/(0.8·1) = 297.5 mg

Jawapan

LD = 297.5 mg

Dalam amalan dos dibundarkan kepada jumlah yang mudah.

7.Kejururawatan klinikal

Jawapan: B · Rawat sebagai sepsis neutropenik dan beri antibiotik IV dengan segera

Mengapa ini jawapannya

Sepsis neutropenik ialah kecemasan onkologi. Antibiotik IV spektrum luas patut diberi dalam masa sejam, tanpa menunggu keputusan ujian.

Jawapan

B · Rawat sebagai sepsis neutropenik dan beri antibiotik IV dengan segera

8.Kejururawatan klinikal

Jawapan: C · "I only need to weigh myself once a month."

Mengapa ini jawapannya

Daily weights at the same time with the same scales detect fluid retention early. A rapid gain, worsening breathlessness or needing more pillows should be reported.

Jawapan

C · "I only need to weigh myself once a month."

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses