Nilai Makmal untuk Jururawat: pek ulang kaji kilat

Lembaran formula, langkah kaedah utama untuk setiap topik dan 8 soalan latihan, dengan penyelesaian penuh di bahagian belakang.

Soalan baharuKembali ke kursus

Dalam tetingkap cetak, pilih “Simpan sebagai PDF” untuk menyimpan salinan pada peranti anda.

1Formula dan kaedah

Nilai makmal & elektrolit

Kaedah

  1. Bandingkan nilai dengan julat rujukan makmal itu sendiri, kemudian dengan garis dasar dan arah aliran pesakit.
  2. Semak sampel: hemolisis, kelewatan, atau darah yang diambil berhampiran IV boleh memberikan keputusan palsu.
  3. Kaitkan nilai dengan tanda lazimnya dan dengan ubat serta keadaan yang menyebabkannya.
  4. Cari interaksi: kalium atau magnesium yang rendah meningkatkan ketoksikan digoksin; dehidrasi menaikkan litium.
  5. Bertindak untuk pesakit: nilai, tahan ubat jika paras tidak selamat, baca balik nilai kritikal dan maklumkan pemberi preskripsi.

Tafsiran gas darah arteri

Julat normal
pH 7.35–7.45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4.7–6.0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Respiratori: PaCO₂ berlawanan dengan pH; Metabolik: HCO₃⁻ sama dengan pH
Rumus Winter
PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Alkalosis metabolik
PaCO₂ ≈ 0.7·HCO₃⁻ + 21
Sela anion
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Sela terbetul albumin
AG + 2.5·(4.0 − alb g/dL) = AG + 0.25·(40 − alb g/L)
Nisbah delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Nisbah P/F
PaO₂/FiO₂
Persamaan gas alveolus
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0.8
Osmolaliti serum
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2.8)

Kaedah

  1. Baca pH: di bawah 7.35 ialah asidosis, di atas 7.45 ialah alkalosis.
  2. Cari nilai yang menerangkannya: PaCO₂ yang bergerak berlawanan dengan pH ialah respiratori, HCO₃⁻ yang bergerak sama dengan pH ialah metabolik.
  3. Lihat nilai yang satu lagi: normal bermaksud tanpa pampasan, tidak normal dalam arah pampasan bermaksud pampasan separa, dan pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh.
  4. Dalam asidosis metabolik, bandingkan PaCO₂ dengan rumus Winter, 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, dan hitung sela anion Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Semak sela anion yang tinggi dengan nisbah delta dan, apabila albumin rendah, dengan sela terbetul.

Farmakokinetik klinikal

Pemalar kadar dan separuh hayat
k = ln 2/t½ = 0.693/t½
Pereputan tertib pertama
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dua paras
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Isi padu dan klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dos pemuat
LD = Vd·C/(S·F)
Kadar penyelenggaraan
R = CL·Css/(S·F)
Purata keadaan mantap
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Keadaan mantap
1 − (1/2)ⁿ selepas n separuh hayat; ≈ 97% selepas 5
Infusi
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Sela dan dos daripada puncak dan palung
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − umur) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0.85 untuk wanita
Pelarasan buah pinggang
dos × CrCl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/normal)

Kaedah

  1. Tukarkan separuh hayat kepada pemalar kadar: k = 0.693/t½.
  2. Tukarkan nilai bagi setiap kg kepada jumlah: Vd (L) = L/kg × berat, CL (L/h) = L/kg/h × berat.
  3. Pilih hubungan: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), kadar penyelenggaraan = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k.
  4. Untuk fungsi buah pinggang, anggarkan CrCl dengan Cockcroft–Gault dahulu, kemudian skalakan dos atau sela.
  5. Semak keputusan: paras jatuh separuh setiap separuh hayat, dan keadaan mantap mengambil masa kira-kira lima separuh hayat.

2Soalan latihan

1.Nilai makmal & elektrolitSederhana

Dalam penyakit buah pinggang kronik, fosfat serum yang tinggi biasanya disertai dengan perubahan kalsium yang mana?

  1. AKalium serum yang tinggi sahaja, tanpa perubahan kalsium
  2. BKalsium serum yang rendah
  3. CKalsium serum yang tinggi
  4. DTiada perubahan pada kalsium
2.Nilai makmal & elektrolitSukar

A patient on long-term amiodarone has fatigue and weight gain. TSH is 11 mIU/L and the free T4 is low. What is the most likely explanation?

  1. ASecondary hypothyroidism from pituitary failure
  2. BAmiodarone-induced hyperthyroidism
  3. CA normal response to amiodarone needing no action
  4. DAmiodarone-induced hypothyroidism
3.Tafsiran gas darah arteriSederhana
pH7.357.457.31PaCO₂mmHg354562HCO₃⁻mmol/L222630tanpa pampasanpampasan separapampasan penuh

Gas darah arteri latihan menunjukkan pH 7.31, PaCO₂ 62 mmHg (8.3 kPa) dan HCO₃⁻ 30 mmol/L. Gangguan utamanya ialah asidosis respiratori. Setakat mana ia diberi pampasan? Klik jawapan anda.

pH 7.31PaCO₂ 62 mmHg (8.3 kPa)HCO₃⁻ 30 mmol/L
  1. 1tanpa pampasan
  2. 2pampasan separa
  3. 3pampasan penuh
4.Tafsiran gas darah arteriSukar

Nilai latihan: Na⁺ 136, Cl⁻ 115, HCO₃⁻ 12 mmol/L dan albumin 18 g/L. Cari sela anion terbetul albumin AGc = AG + 0.25·(40 − albumin).

Na⁺ 136 mmol/LCl⁻ 115 mmol/LHCO₃⁻ 12 mmol/Lalbumin 18 g/L
AGc = mmol/L
5.Farmakokinetik klinikalSederhana
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 10 mg/Lt½ = 2 hC₀/2

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit menerima bolus IV 250 mg gentamicin. Paras yang diekstrapolasi ke belakang kepada masa sifar ialah 10 mg/L dan separuh hayatnya ialah 2 h. Cari klirens CL dalam L/h.

D = 250 mgC₀ = 10 mg/Lt½ = 2 h
CL = L/h
6.Farmakokinetik klinikalSukar
Vd = 0.7 L/kg10 → 20 mg/LLD = ? mg66 kg · S = 0.92 · F = 1

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit 66 kg mempunyai paras phenytoin sebanyak 10 mg/L; sasarannya ialah 20 mg/L. Ubat diberikan secara intravena sebagai phenytoin sodium (S = 0.92), dan isi padu taburannya ialah 0.7 L/kg. Apakah dos pemuat tambahan LD yang menaikkan paras kepada sasaran?

66 kgVd = 0.7 L/kgC = 10 → 20 mg/LS = 0.92
LD = mg
7.Kejururawatan klinikalSederhana

Pesakit yang baru memulakan perencat ACE mengalami batuk kering yang berterusan. Apakah punca yang mungkin?

  1. AAsma yang disebabkan oleh penyekat beta
  2. BKesan sampingan perencat ACE yang diketahui
  3. CEmbolisme pulmonari
  4. DTindak balas alahan terhadap penisilin yang baru diberikan
8.Kejururawatan klinikalSukar

A patient with known cirrhosis suddenly vomits large amounts of bright red blood and becomes tachycardic. What is the most likely cause?

  1. ASwallowed blood from a nosebleed
  2. BA lower GI bleed from diverticular disease
  3. CA Mallory-Weiss tear from a small amount of vomiting
  4. DBleeding from ruptured oesophageal varices

3Larutan

1.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: B · Kalsium serum yang rendah

Mengapa ini jawapannya

Apabila buah pinggang yang gagal menyimpan fosfat, fosfat mengikat kalsium dan pengaktifan vitamin D menurun, maka kalsium serum cenderung jatuh. Ini memacu hiperparatiroidisme sekunder dan penyakit tulang.Disemak dengan: Hypocalcemia (StatPearls) · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2026); Phosphate in Blood · MedlinePlus (NIH) (2023)

Jawapan

B · Kalsium serum yang rendah
2.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: D · Amiodarone-induced hypothyroidism

Mengapa ini jawapannya

Amiodarone is rich in iodine and can cause either hypothyroidism or hyperthyroidism. A high TSH with a low free T4 shows primary hypothyroidism, so thyroid function is monitored before and during therapy; liver tests are monitored too.Disemak dengan: Hypothyroidism · MedlinePlus (NIH) (2024)

Jawapan

D · Amiodarone-induced hypothyroidism
3.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: pampasan separa

Membaca gas darah (ROME): pertama pH: di bawah 7.35 ialah asidemia, di atas 7.45 alkalemia. Kemudian cari nilai yang menerangkannya. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4.7–6.0 kPa) ialah bahagian respiratori dan bergerak berlawanan (Opposite) dengan pH dalam gangguan respiratori; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) ialah bahagian metabolik dan bergerak dalam arah yang sama dengan pH (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Nilai yang satu lagi menunjukkan pampasan: normal bermaksud tanpa pampasan; tidak normal dalam arah yang menarik pH kembali sementara pH masih tidak normal bermaksud pampasan separa; pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh. Julat berbeza sedikit antara makmal; ini ialah nilai latihan.

ROME, nilai demi nilai

pH 7.31: asidemia (di bawah 7.35)
PaCO₂ 62 mmHg: tinggi (35–45)
HCO₃⁻ 30 mmol/L: tinggi (22–26)

Pampasan

pampasan separa

Jawapan

pampasan separa
4.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: AGc = 14.5 mmol/L

Pampasan yang dijangka: dalam asidosis metabolik, rumus Winter meramalkan PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; nilai yang diukur di atas julat itu menunjukkan asidosis respiratori tambahan, dan di bawahnya alkalosis respiratori tambahan. Sela anion AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), biasanya kira-kira 8–12 mmol/L, membezakan asidosis metabolik sela tinggi daripada sela normal; albumin rendah menyembunyikan sela yang tinggi (tambah 2.5 bagi setiap g/dL albumin di bawah 4.0). Nisbah delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) antara kira-kira 0.8 dan 2 sepadan dengan asidosis sela tinggi tulen (sesetengah buku menggunakan 1 dan bukannya 0.8), di bawahnya asidosis sela normal tambahan, dan di atas 2 alkalosis metabolik tambahan.

Sela anion

AG = 136 − (115 + 12) = 9

Pembetulan untuk albumin

9 + 0.25·(40 − 18) = 14.5 mmol/L

Jawapan

AGc = 14.5 mmol/L

Di atas kira-kira 12 selepas pembetulan: sela anion tinggi.

5.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: CL = 8.664 L/h

Klirens dan isi padu: pada keadaan mantap kadar pendosan sama dengan kadar penyingkiran, jadi kadar penyelenggaraan = CL × Css. Dos pemuat ialah LD = Vd × C/(S × F), dengan S faktor garam (pecahan ubat aktif dalam garam) dan F bioketersediaan (1 untuk IV). Daripada dua paras, k = ln(C₁/C₂)/Δt; untuk bolus IV Vd = dos/C₀ dan CL = k × Vd. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Isi padu taburan

Vd = 250/10 = 25 L

Pemalar kadar

k = 0.693/2 = 0.3466 h⁻¹

Klirens

CL = 0.3466·25 = 8.664 L/h

Jawapan

CL = 8.664 L/h
6.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: LD = 502.2 mg

Merangka regimen: dengan dos IV pantas, paras jatuh dari puncak ke palung semasa sela, jadi τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k dan dos yang memulihkan puncak ialah Vd × (Cpuncak − Cpalung). Purata paras keadaan mantap ialah Css,avg = S·F·dos/(CL·τ). Infusi meningkat sebagai C = (R/CL)(1 − e−kt). Untuk ubat yang dibersihkan oleh buah pinggang, dos dilaraskan mengikut klirens kreatinina. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Isi padu taburan

Vd = 0.7·66 = 46.2 L

Kenaikan yang diperlukan

20 − 10 = 10 mg/L

Dos pemuat

LD = 46.2·10/(0.92·1) = 502.2 mg

Jawapan

LD = 502.2 mg

Dalam amalan dos dibundarkan kepada jumlah yang mudah.

7.Kejururawatan klinikal

Jawapan: B · Kesan sampingan perencat ACE yang diketahui

Mengapa ini jawapannya

Batuk kering ialah kesan sampingan lazim perencat ACE seperti ramipril. Penyekat reseptor angiotensin II selalunya digunakan sebagai ganti.

Jawapan

B · Kesan sampingan perencat ACE yang diketahui
8.Kejururawatan klinikal

Jawapan: D · Bleeding from ruptured oesophageal varices

Mengapa ini jawapannya

Portal hypertension in cirrhosis causes oesophageal varices, which can bleed massively. This needs resuscitation, urgent endoscopy and specific drug treatment.

Jawapan

D · Bleeding from ruptured oesophageal varices

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses