Baca pH: di bawah 7.35 ialah asidosis, di atas 7.45 ialah alkalosis.
Cari nilai yang menerangkannya: PaCO₂ yang bergerak berlawanan dengan pH ialah respiratori, HCO₃⁻ yang bergerak sama dengan pH ialah metabolik.
Lihat nilai yang satu lagi: normal bermaksud tanpa pampasan, tidak normal dalam arah pampasan bermaksud pampasan separa, dan pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh.
Dalam asidosis metabolik, bandingkan PaCO₂ dengan rumus Winter, 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, dan hitung sela anion Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Semak sela anion yang tinggi dengan nisbah delta dan, apabila albumin rendah, dengan sela terbetul.
Farmakokinetik klinikal
Pemalar kadar dan separuh hayat
k = ln 2/t½ = 0.693/t½
Pereputan tertib pertama
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dua paras
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Isi padu dan klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dos pemuat
LD = Vd·C/(S·F)
Kadar penyelenggaraan
R = CL·Css/(S·F)
Purata keadaan mantap
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Keadaan mantap
1 − (1/2)ⁿ selepas n separuh hayat; ≈ 97% selepas 5
Infusi
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Sela dan dos daripada puncak dan palung
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − umur) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0.85 untuk wanita
Tukarkan separuh hayat kepada pemalar kadar: k = 0.693/t½.
Tukarkan nilai bagi setiap kg kepada jumlah: Vd (L) = L/kg × berat, CL (L/h) = L/kg/h × berat.
Pilih hubungan: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), kadar penyelenggaraan = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k.
Untuk fungsi buah pinggang, anggarkan CrCl dengan Cockcroft–Gault dahulu, kemudian skalakan dos atau sela.
Semak keputusan: paras jatuh separuh setiap separuh hayat, dan keadaan mantap mengambil masa kira-kira lima separuh hayat.
2Soalan latihan
1.Nilai makmal & elektrolitSederhana
Seorang pesakit mempunyai kiraan neutrofil mutlak 0.4 × 10³/µL. Langkah manakah yang sesuai?
ABerkongsi bilik dengan pesakit lain yang dirawat untuk pneumonia
BMembawa bunga segar ke dalam bilik untuk menaikkan semangat pesakit
CMengambil suhu melalui rektum kerana bacaannya lebih tepat
DKebersihan tangan yang ketat, pemeriksaan suhu dan tiada pelawat yang mengalami jangkitan
2.Nilai makmal & elektrolitSukar
A patient using an insulin pump has a glucose of 300 mg/dL (16.7 mmol/L) that has not fallen 2 hours after a correction bolus through the pump. Blood ketones are 1.8 mmol/L. What is the most likely problem and action?
ANormal pump function; wait for the next mealtime bolus to lower the glucose
BInsulin delivery failure; inject a correction dose by pen and change the set
CRebound after a hypo; give fast-acting carbohydrate and recheck in 15 minutes
DInsulin overdose from the pump; suspend the pump and stop all insulin for a day
3.Tafsiran gas darah arteriSederhana
Gas darah arteri latihan menunjukkan pH 7.52, PaCO₂ 49 mmHg (6.5 kPa) dan HCO₃⁻ 39 mmol/L. Gangguan utamanya ialah alkalosis metabolik. Setakat mana ia diberi pampasan? Klik jawapan anda.
pH 7.52PaCO₂ 49 mmHg (6.5 kPa)HCO₃⁻ 39 mmol/L
1tanpa pampasan
2pampasan separa
3pampasan penuh
4.Tafsiran gas darah arteriSukar
Gas latihan menunjukkan asidosis respiratori: pH 7.30, PaCO₂ 80 mmHg (10.7 kPa), HCO₃⁻ 38 mmol/L. Gunakan peraturan ‘HCO₃⁻ meningkat 1 mmol/L bagi setiap 10 mmHg (akut) atau 3.5 mmol/L bagi setiap 10 mmHg (kronik)’ untuk mengelaskannya. Klik jawapan anda.
pH 7.30PaCO₂ 80 mmHg (10.7 kPa)HCO₃⁻ 38 mmol/L
1akut
2kronik
3akut di atas kronik
5.Farmakokinetik klinikalSederhana
Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit menerima bolus IV 170 mg tobramycin. Paras yang diekstrapolasi ke belakang kepada masa sifar ialah 8 mg/L dan separuh hayatnya ialah 2.5 h. Cari klirens CL dalam L/h.
D = 170 mgC₀ = 8 mg/Lt½ = 2.5 h
CL = L/h
6.Farmakokinetik klinikalSukar
Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit menerima vankomisin IV setiap 12 h; klirens vankomisin ialah 5 L/h. Apakah dos D dalam mg yang memberikan purata paras keadaan mantap 20 mg/L?
CL = 5 L/hτ = 12 hS = 1F = 1Css,avg = 20 mg/L
D = mg
7.Kejururawatan klinikalSederhana
Seorang pesakit baru keliru, mempunyai kadar pernafasan 24/min dan tekanan darah sistolik 95 mmHg. Apakah yang patut disyaki dahulu?
AKeracunan alkohol
BPemulihan pascaoperasi yang normal
CKebimbangan
DSepsis
8.Kejururawatan klinikalSukar
A patient on an unfractionated heparin infusion is also started on warfarin. Which tests are used to monitor each drug?
AAPTT for heparin and INR for warfarin
BPlatelet count for both drugs
CD-dimer for both drugs
DINR for heparin and APTT for warfarin
3Larutan
1.Nilai makmal & elektrolit
Jawapan: D · Kebersihan tangan yang ketat, pemeriksaan suhu dan tiada pelawat yang mengalami jangkitan
Mengapa ini jawapannya
Neutropenia teruk membawa risiko jangkitan yang tinggi. Kebersihan tangan, pengenalpastian demam awal dan perlindungan daripada sumber jangkitan adalah penting. Bunga boleh membawa organisma, prosedur rektum boleh mencederakan mukosa, dan rakan sebilik dengan pneumonia ialah risiko jangkitan.Disemak dengan:Low white blood cell count and cancer · MedlinePlus (NIH) (2025)
Jawapan
D · Kebersihan tangan yang ketat, pemeriksaan suhu dan tiada pelawat yang mengalami jangkitan
2.Nilai makmal & elektrolit
Jawapan: B · Insulin delivery failure; inject a correction dose by pen and change the set
Mengapa ini jawapannya
A high glucose that does not respond to a pump bolus, with rising ketones, suggests a kinked, blocked or dislodged cannula. Because pumps use only rapid-acting insulin, DKA can develop within hours. The usual advice is to give a correction dose by pen or syringe, change the infusion set, check glucose and ketones often, and seek help if ketones keep rising or vomiting starts.
Jawapan
B · Insulin delivery failure; inject a correction dose by pen and change the set
3.Tafsiran gas darah arteri
Jawapan: pampasan separa
Membaca gas darah (ROME): pertama pH: di bawah 7.35 ialah asidemia, di atas 7.45 alkalemia. Kemudian cari nilai yang menerangkannya. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4.7–6.0 kPa) ialah bahagian respiratori dan bergerak berlawanan (Opposite) dengan pH dalam gangguan respiratori; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) ialah bahagian metabolik dan bergerak dalam arah yang sama dengan pH (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Nilai yang satu lagi menunjukkan pampasan: normal bermaksud tanpa pampasan; tidak normal dalam arah yang menarik pH kembali sementara pH masih tidak normal bermaksud pampasan separa; pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh. Julat berbeza sedikit antara makmal; ini ialah nilai latihan.
ROME, nilai demi nilai
pH 7.52: alkalemia (di atas 7.45)
PaCO₂ 49 mmHg: tinggi (35–45)
HCO₃⁻ 39 mmol/L: tinggi (22–26)
Pampasan
pampasan separa
Jawapan
pampasan separa
4.Tafsiran gas darah arteri
Jawapan: kronik
Pampasan yang dijangka: dalam asidosis metabolik, rumus Winter meramalkan PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; nilai yang diukur di atas julat itu menunjukkan asidosis respiratori tambahan, dan di bawahnya alkalosis respiratori tambahan. Sela anion AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), biasanya kira-kira 8–12 mmol/L, membezakan asidosis metabolik sela tinggi daripada sela normal; albumin rendah menyembunyikan sela yang tinggi (tambah 2.5 bagi setiap g/dL albumin di bawah 4.0). Nisbah delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) antara kira-kira 0.8 dan 2 sepadan dengan asidosis sela tinggi tulen (sesetengah buku menggunakan 1 dan bukannya 0.8), di bawahnya asidosis sela normal tambahan, dan di atas 2 alkalosis metabolik tambahan.
HCO₃⁻ yang dijangka
akut: 24 + 1·4 = 28 mmol/L
kronik: 24 + 3.5·4 = 38 mmol/L
Bandingkan
terukur: 38 mmol/L → kronik
Jawapan
kronik
5.Farmakokinetik klinikal
Jawapan: CL = 5.892 L/h
Klirens dan isi padu: pada keadaan mantap kadar pendosan sama dengan kadar penyingkiran, jadi kadar penyelenggaraan = CL × Css. Dos pemuat ialah LD = Vd × C/(S × F), dengan S faktor garam (pecahan ubat aktif dalam garam) dan F bioketersediaan (1 untuk IV). Daripada dua paras, k = ln(C₁/C₂)/Δt; untuk bolus IV Vd = dos/C₀ dan CL = k × Vd. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.
Isi padu taburan
Vd = 170/8 = 21.25 L
Pemalar kadar
k = 0.693/2.5 = 0.2773 h⁻¹
Klirens
CL = 0.2773·21.25 = 5.892 L/h
Jawapan
CL = 5.892 L/h
6.Farmakokinetik klinikal
Jawapan: D = 1200 mg
Merangka regimen: dengan dos IV pantas, paras jatuh dari puncak ke palung semasa sela, jadi τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k dan dos yang memulihkan puncak ialah Vd × (Cpuncak − Cpalung). Purata paras keadaan mantap ialah Css,avg = S·F·dos/(CL·τ). Infusi meningkat sebagai C = (R/CL)(1 − e−kt). Untuk ubat yang dibersihkan oleh buah pinggang, dos dilaraskan mengikut klirens kreatinina. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.
Dos
D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 20·5·12/(1·1) = 1200 mg
Jawapan
D = 1200 mg
7.Kejururawatan klinikal
Jawapan: D · Sepsis
Mengapa ini jawapannya
Ketiga-tiga tanda ini membentuk kriteria qSOFA dan mencadangkan risiko tinggi hasil buruk daripada sepsis. Eskalasi dengan segera dan mulakan laluan sepsis.
Jawapan
D · Sepsis
8.Kejururawatan klinikal
Jawapan: A · APTT for heparin and INR for warfarin
Mengapa ini jawapannya
The APTT reflects the intrinsic pathway and is used to adjust heparin infusions. Warfarin is monitored by the INR, a standardised prothrombin time. Platelets are also checked on heparin to detect HIT.