Asas Kejururawatan dan Amalan Klinikal: pek ulang kaji kilat

Tafsiran gas darah arteri

Julat normal

pH 7.35–7.45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4.7–6.0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L

ROME

Respiratori: PaCO₂ berlawanan dengan pH; Metabolik: HCO₃⁻ sama dengan pH

Rumus Winter

PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2

Alkalosis metabolik

PaCO₂ ≈ 0.7·HCO₃⁻ + 21

Sela anion

AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12

Sela terbetul albumin

AG + 2.5·(4.0 − alb g/dL) = AG + 0.25·(40 − alb g/L)

Nisbah delta

(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)

Nisbah P/F

PaO₂/FiO₂

Persamaan gas alveolus

PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0.8

Osmolaliti serum

2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2.8)

Kaedah

1. Baca pH: di bawah 7.35 ialah asidosis, di atas 7.45 ialah alkalosis.
2. Cari nilai yang menerangkannya: PaCO₂ yang bergerak berlawanan dengan pH ialah respiratori, HCO₃⁻ yang bergerak sama dengan pH ialah metabolik.
3. Lihat nilai yang satu lagi: normal bermaksud tanpa pampasan, tidak normal dalam arah pampasan bermaksud pampasan separa, dan pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh.
4. Dalam asidosis metabolik, bandingkan PaCO₂ dengan rumus Winter, 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, dan hitung sela anion Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
5. Semak sela anion yang tinggi dengan nisbah delta dan, apabila albumin rendah, dengan sela terbetul.

Skor penilaian klinikal

Skala Koma Glasgow

GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15

APGAR

5 tanda × 0–2 = 0–10; 7–10 menenangkan, 4–6 tidak normal secara sederhana, 0–3 rendah

Skala Braden

5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 berisiko

Skala jatuh Morse

jatuh 25, diagnosis 15, alat bantu 15/30, IV 20, cara berjalan 10/20, status mental 15

Risiko NEWS2

0–4 rendah; 3 tunggal rendah–sederhana; 5–6 sederhana; ≥ 7 tinggi

Tekanan arteri purata

MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3

Tekanan nadi dan indeks kejutan

PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP

Indeks jisim badan

BMI = kg/m² = 703·lb/in²

Kaedah

1. Cari helaian skor yang digunakan oleh soalan dan julatnya (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
2. Skorkan setiap item secara berasingan, dengan memadankan huraian dengan tahapnya.
3. Tambahkan skor item dan semak bahawa jumlahnya berada dalam julat.
4. Gunakan nilai potongan: untuk NEWS2 cari juga sebarang parameter tunggal yang diskor 3.
5. Untuk nilai terterbitan gunakan MAP = (SBP + 2·DBP)/3, PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP dan BMI = kg/m².

Pengiraan pemakanan enteral & parenteral

Isi padu harian

mL = kcal / (kcal/mL)

Suapan berterusan

mL/h = isi padu harian / jam pemberian makanan

Suapan bolus

mL bagi setiap suapan = isi padu harian / bilangan suapan

Tenaga dan protein yang diberikan

kcal = mL × kcal/mL; g = L × g/L

Air bebas

mL = isi padu formula × pecahan air

Berat badan unggul (Devine)

lelaki 50 + 2.3 × (in − 60); wanita 45.5 + 2.3 × (in − 60); 1 in = 2.54 cm

Indeks jisim badan

BMI = kg/m²

Pemakanan parenteral

dekstrosa 3.4 kcal/g, asid amino 4 kcal/g, lipid 20% 2.0 kcal/mL, 10% 1.1 kcal/mL

Nitrogen

g N = g protein / 6.25

Kadar infusi glukosa

GIR = mg/(kg·min) = % × mL/h / (6 × kg)

Kaedah

1. Tulis apa yang diminta: kadar pam, isi padu, kilokalori, gram protein atau air.
2. Tukarkan tenaga kepada isi padu dengan mL = kcal/(kcal/mL), dan isi padu kepada protein dengan liter × g/L.
3. Bahagikan dengan jam suapan sebenarnya berjalan untuk kadar, atau dengan bilangan suapan untuk bolus.
4. Untuk keperluan, darabkan kcal/kg atau g/kg dengan berat yang dinamakan oleh peraturan; cari berat badan ideal dengan Devine: 50 atau 45.5 + 2.3 × (inci − 60).
5. Untuk PN, cari gram sebagai % × mL/100, kemudian gunakan 3.4 kcal/g untuk dekstrosa, 4 kcal/g untuk asid amino dan kcal/mL yang dinyatakan untuk lipid.

Tafsiran jalur rentak ECG

Kertas (25 mm/s, 10 mm/mV)

1 petak kecil = 0.04 s, 1 petak besar = 0.20 s, 10 mm = 1 mV

Kadar denyutan jantung, rentak teratur

300 ÷ petak besar = 1500 ÷ petak kecil = 60 ÷ RR (s)

Kadar denyutan jantung, rentak tidak teratur

Kompleks QRS dalam 6 s × 10

Sela PR normal

0.12–0.20 s

Tempoh QRS normal

< 0.12 s

QTc (Bazett)

QT/√RR

QTc (Fridericia)

QT/∛RR

QTc (Framingham)

QT + 154·(1 − RR)

Kadar sinus

bradikardia < 60, normal 60–100, takikardia > 100 /min

Kadar pelepasan

simpang 40–60, ventrikel 20–40 /min

Rentak laju

SVT 150–250 /min (sempit), VT > 100 /min (lebar)

Kaedah

1. Kadar: untuk rentak teratur bahagikan 300 dengan petak besar atau 1500 dengan petak kecil antara dua gelombang R; untuk rentak tidak teratur kira kompleks QRS dalam 6 saat dan darabkan dengan 10.
2. Rentak: bandingkan sela R–R. Sama bermakna teratur; corak yang berulang bermakna tidak teratur secara berkala; tiada corak langsung bermakna tidak teratur secara tidak menentu.
3. Gelombang P: adakah terdapat gelombang P tegak dalam lead II sebelum setiap QRS, semuanya serupa? Cari gelombang fibrilasi atau gigi gergaji, gelombang P terbalik dan gelombang P tanpa QRS.
4. Sela PR: dari permulaan P hingga permulaan QRS, biasanya 0.12–0.20 s dan malar. Perhatikan sama ada ia memanjang, kekal tetap sebelum denyutan yang gugur, atau berubah secara rawak.
5. Tempoh QRS: di bawah 0.12 s ialah sempit; 0.12 s atau lebih ialah lebar. Kemudian namakan rentak itu, dan untuk QT gunakan QTc = QT/√RR (Bazett) dengan masa dalam saat.

Pemberian keutamaan & delegasi

Kaedah

1. Tanya apa yang akan membahayakan pesakit paling cepat jika tiada apa-apa dilakukan.
2. Gunakan ABC (C-A-B dalam henti jantung), kemudian Maslow: keperluan fisiologi sebelum keselamatan, keselamatan sebelum keperluan psikologi.
3. Bandingkan pilihan: akut sebelum kronik, tidak stabil sebelum stabil, tidak dijangka sebelum dijangka, sistemik sebelum setempat, dan semak setiap penemuan dengan garis dasar pesakit.
4. Nilai sebelum bertindak kecuali dalam kecemasan; kemudian pilih langkah yang menjadi tempat bergantung langkah-langkah lain.
5. Untuk delegasi, semak lima hak: tugas, keadaan, orang, arahan dan penyeliaan. Penilaian, pengajaran dan penilaian semula kekal pada RN.

Kawalan jangkitan & keselamatan pesakit

Kaedah

1. Mulakan dengan langkah berjaga-jaga standard untuk setiap pesakit: kebersihan tangan, PPE untuk pendedahan yang dijangka, benda tajam yang selamat.
2. Tambah langkah berjaga-jaga mengikut laluan: sentuhan (gaun, sarung tangan), titisan (pelitup muka pembedahan), bawaan udara (N95, bilik tekanan negatif).
3. Pastikan item steril kekal steril: jika ragu-ragu, ia tidak steril; gantikan, jangan sekali-kali dilap.
4. Cegah bahaya dalam persekitaran: langkah pencegahan jatuh, sekatan hanya sebagai pilihan terakhir, RACE dan PASS untuk kebakaran.
5. Semak hak pemberian ubat, dua pengenalpastian dan perlindungan tambahan untuk ubat berisiko tinggi; laporkan kesilapan dan hampir-hampir terlepas.

Nilai makmal & elektrolit

Kaedah

1. Bandingkan nilai dengan julat rujukan makmal itu sendiri, kemudian dengan garis dasar dan arah aliran pesakit.
2. Semak sampel: hemolisis, kelewatan, atau darah yang diambil berhampiran IV boleh memberikan keputusan palsu.
3. Kaitkan nilai dengan tanda lazimnya dan dengan ubat serta keadaan yang menyebabkannya.
4. Cari interaksi: kalium atau magnesium yang rendah meningkatkan ketoksikan digoksin; dehidrasi menaikkan litium.
5. Bertindak untuk pesakit: nilai, tahan ubat jika paras tidak selamat, baca balik nilai kritikal dan maklumkan pemberi preskripsi.