Penjagaan Respiratori dan Terapi Oksigen: pek ulang kaji kilat

Lembaran formula, langkah kaedah utama untuk setiap topik dan 8 soalan latihan, dengan penyelesaian penuh di bahagian belakang.

Soalan baharu Kembali ke kursus

Dalam tetingkap cetak, pilih “Simpan sebagai PDF” untuk menyimpan salinan pada peranti anda.

1Formula dan kaedah

Terapi oksigen & pengiraan respiratori

Kanula nasal: FiO₂ ≈ 21% + 4% × L/min (1–6 L/min)
Tempoh silinder: min = (psi − 200) × faktor / (L/min); D 0.16, E 0.28, H 3.14 L/psi
Ventilasi seminit dan alveolar: V̇E = V_T·f, V̇A = (V_T − V_D)·f
Berat badan ramalan: lelaki 50 + 0.91 × (cm − 152.4); wanita 45.5 + 0.91 × (cm − 152.4)
Nisbah P/F (Berlin, PEEP ≥ 5): ringan > 200–300, sederhana > 100–200, teruk ≤ 100 mmHg
Kandungan oksigen: CaO₂ = 1.34·Hb·SaO₂ + 0.003·PaO₂
Penghantaran oksigen: DO₂ = CaO₂ × CO × 10
Indeks ROX: (SpO₂/FiO₂)/RR

Kaedah

Letakkan setiap nilai dalam unit formula: FiO₂ dan SaO₂ sebagai pecahan, PaO₂ dalam mmHg, Hb dalam g/dL.
Untuk silinder, tolak baki selamat, darabkan dengan faktor silinder dan bahagikan dengan aliran.
Bundarkan masa silinder dan aliran ke bawah, jangan sekali-kali ke atas.
Untuk nisbah P/F, semak PEEP dahulu, kemudian bahagikan PaO₂ dengan FiO₂ dan bandingkan dengan 300, 200 dan 100 mmHg.
Untuk ventilasi, tolak ruang mati untuk ventilasi alveolar dan gunakan berat badan ramalan untuk isi padu tidal.

Tafsiran gas darah arteri

Julat normal: pH 7.35–7.45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4.7–6.0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Respiratori: PaCO₂ berlawanan dengan pH; Metabolik: HCO₃⁻ sama dengan pH
Rumus Winter: PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Alkalosis metabolik: PaCO₂ ≈ 0.7·HCO₃⁻ + 21
Sela anion: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Sela terbetul albumin: AG + 2.5·(4.0 − alb g/dL) = AG + 0.25·(40 − alb g/L)
Nisbah delta: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Nisbah P/F: PaO₂/FiO₂
Persamaan gas alveolus: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0.8
Osmolaliti serum: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2.8)

Kaedah

Baca pH: di bawah 7.35 ialah asidosis, di atas 7.45 ialah alkalosis.
Cari nilai yang menerangkannya: PaCO₂ yang bergerak berlawanan dengan pH ialah respiratori, HCO₃⁻ yang bergerak sama dengan pH ialah metabolik.
Lihat nilai yang satu lagi: normal bermaksud tanpa pampasan, tidak normal dalam arah pampasan bermaksud pampasan separa, dan pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh.
Dalam asidosis metabolik, bandingkan PaCO₂ dengan rumus Winter, 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, dan hitung sela anion Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Semak sela anion yang tinggi dengan nisbah delta dan, apabila albumin rendah, dengan sela terbetul.

Skor penilaian klinikal

Skala Koma Glasgow: GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR: 5 tanda × 0–2 = 0–10; 7–10 menenangkan, 4–6 tidak normal secara sederhana, 0–3 rendah
Skala Braden: 5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 berisiko
Skala jatuh Morse: jatuh 25, diagnosis 15, alat bantu 15/30, IV 20, cara berjalan 10/20, status mental 15
Risiko NEWS2: 0–4 rendah; 3 tunggal rendah–sederhana; 5–6 sederhana; ≥ 7 tinggi
Tekanan arteri purata: MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Tekanan nadi dan indeks kejutan: PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Indeks jisim badan: BMI = kg/m² = 703·lb/in²

Kaedah

Cari helaian skor yang digunakan oleh soalan dan julatnya (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Skorkan setiap item secara berasingan, dengan memadankan huraian dengan tahapnya.
Tambahkan skor item dan semak bahawa jumlahnya berada dalam julat.
Gunakan nilai potongan: untuk NEWS2 cari juga sebarang parameter tunggal yang diskor 3.
Untuk nilai terterbitan gunakan MAP = (SBP + 2·DBP)/3, PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP dan BMI = kg/m².

Perubatan-pembedahan: kardiovaskular & respiratori

Kaedah

Namakan masalah itu: kegagalan pam, arteri tersumbat, rentak, bekuan, penyempitan saluran udara, jangkitan atau masalah peranti.
Semak tanda bahaya dahulu: hipoksia, hipotensi, sakit dada, kekeliruan baharu, anggota sejuk tanpa nadi.
Padankan oksigen dengan pesakit: 94–98% untuk kebanyakan, 88–92% untuk mereka yang berisiko menahan CO₂.
Kaitkan setiap ubat dengan ujian dan risikonya: warfarin dan INR, heparin dan aPTT serta platelet, diuretik dan kalium.
Pilih tindakan pertama yang selamat, kemudian eskalasikan dan nilai semula.

2Soalan latihan

1.Terapi oksigen & pengiraan respiratoriSederhana

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit mempunyai Hb 76 g/L, SaO₂ 91% dan PaO₂ 61 mmHg (8.1 kPa). Cari kandungan oksigen arteri CaO₂ = 1.34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0.003 × PaO₂ (mmHg) dalam mL O₂/dL.

Hb 76 g/LSaO₂ 91%PaO₂ 61 mmHg (8.1 kPa)

CaO₂ = mL/dL

2.Terapi oksigen & pengiraan respiratoriSukar

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Satu silinder dengan kapasiti air 2 L diisi sehingga 177 bar dan berjalan pada 8 L/min. Isi padu gas ialah kira-kira kapasiti air × tekanan. Dalam latihan ini silinder ditukar pada 20 bar. Berapa minit t sehingga ia mesti ditukar? Bundarkan ke bawah kepada minit bulat.

2 L177 bar8 L/min20 bar

t = min

3.Tafsiran gas darah arteriSederhana

Gas latihan menunjukkan PaCO₂ 50 mmHg (6.7 kPa). Gunakan peraturan bahawa dalam asidosis respiratori kronik HCO₃⁻ meningkat 3.5 mmol/L bagi setiap 10 mmHg PaCO₂ melebihi 40, bermula dari HCO₃⁻ 24 mmol/L, untuk mencari HCO₃⁻ yang dijangka.

PaCO₂ 50 mmHg (6.7 kPa)garis asas: 40 mmHg, 24 mmol/L

HCO₃⁻ = mmol/L

4.Tafsiran gas darah arteriSukar

Nilai latihan: Na⁺ 135, Cl⁻ 103, HCO₃⁻ 12 mmol/L dan albumin 34 g/L. Cari sela anion terbetul albumin AG_c = AG + 0.25·(40 − albumin).

Na⁺ 135 mmol/LCl⁻ 103 mmol/LHCO₃⁻ 12 mmol/Lalbumin 34 g/L

AG_c = mmol/L

5.Skor penilaian klinikalSederhana

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit mempunyai nadi 147/min dan tekanan darah 148/81 mmHg. Cari indeks kejutan SI = HR/SBP. Bundarkan kepada dua tempat perpuluhan.

HR 147/minBP 148/81 mmHg

SI =

6.Skor penilaian klinikalSukar

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Gunakan carta NEWS2 (SpO₂ skala 1) untuk pemerhatian ini: kadar pernafasan 28/min, SpO₂ 96% dengan oksigen tambahan, tekanan darah 88/52 mmHg, nadi 88/min, sedar, suhu 37.0 °C. Kumpulan risiko klinikal yang manakah pesakit itu termasuk? Klik padanya.

RR 28SpO₂ 96%O₂SBP 88HR 88AT 37.0 °C

1rendah
2rendah–sederhana
3sederhana
4tinggi

7.Perubatan-pembedahan: kardiovaskular & respiratoriSederhana

A nurse measures blood pressure on a large upper arm using a cuff that is too small. What effect will this have?

AThe reading will be falsely high
BThe reading will be accurate but slower
CThe reading will be falsely low
DOnly the pulse rate will be affected

8.Perubatan-pembedahan: kardiovaskular & respiratoriSukar

After six weeks of treatment for tuberculosis, a patient has nausea, dark urine and yellow eyes. What should the nurse do?

AReassure the patient that the urine colour is due to rifampicin
BAdvise taking the tablets with an alcoholic drink to settle the stomach
CWithhold the next doses and report urgently for liver tests
DDouble the isoniazid dose to clear the infection faster

3Larutan

1.Terapi oksigen & pengiraan respiratori

Jawapan: CaO₂ = 9.45 mL/dL

Kandungan dan penghantaran oksigen: CaO₂ = 1.34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0.003 × PaO₂ (mmHg), dalam mL O₂ bagi setiap dL darah, dengan SaO₂ sebagai pecahan. Hampir semua oksigen terikat pada hemoglobin; bahagian yang terlarut adalah kecil. Penghantaran DO₂ = CaO₂ × keluaran jantung (L/min) × 10 (mL/min), kerana 1 L = 10 dL; nilai orang dewasa normal ketika rehat ialah kira-kira 1000 mL/min.

Hb dalam g/dL

76 g/L = 7.6 g/dL

Oksigen terikat

1.34·7.6·0.91 = 9.267 mL/dL

Oksigen terlarut

0.003·61 = 0.183 mL/dL

Kandungan oksigen

CaO₂ = 9.267 + 0.183 = 9.45 mL/dL

Jawapan

CaO₂ = 9.45 mL/dL

2.Terapi oksigen & pengiraan respiratori

Jawapan: t = 39 min

Tempoh silinder: liter yang boleh digunakan = (tekanan tolok − baki selamat) × faktor silinder, dengan baki selamat biasanya 200 psi. Faktor silinder dalam L/psi: D 0.16, E 0.28, H (dan K) 3.14. Tempoh (min) = liter yang boleh digunakan/aliran (L/min). Bundarkan tempoh ke bawah, jangan ke atas, supaya silinder ditukar tepat pada masanya. Dalam sistem berasaskan bar, isi padu gas ialah kapasiti air (L) × tekanan (bar).

Gas yang boleh digunakan

2·(177 − 20) = 314 L

Tempoh

314/8 = 39.25 min → t = 39 min

Jawapan

t = 39 min

3.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: HCO₃⁻ = 27.5 mmol/L

Pampasan yang dijangka: dalam asidosis metabolik, rumus Winter meramalkan PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; nilai yang diukur di atas julat itu menunjukkan asidosis respiratori tambahan, dan di bawahnya alkalosis respiratori tambahan. Sela anion AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), biasanya kira-kira 8–12 mmol/L, membezakan asidosis metabolik sela tinggi daripada sela normal; albumin rendah menyembunyikan sela yang tinggi (tambah 2.5 bagi setiap g/dL albumin di bawah 4.0). Nisbah delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) antara kira-kira 0.8 dan 2 sepadan dengan asidosis sela tinggi tulen (sesetengah buku menggunakan 1 dan bukannya 0.8), di bawahnya asidosis sela normal tambahan, dan di atas 2 alkalosis metabolik tambahan.

Perubahan PaCO₂

|50 − 40| = 10 mmHg → 1 × 10 mmHg

HCO₃⁻ yang dijangka

HCO₃⁻ = 24 + 3.5·1 = 27.5 mmol/L

Jawapan

HCO₃⁻ = 27.5 mmol/L

4.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: AG_c = 21.5 mmol/L

Sela anion

AG = 135 − (103 + 12) = 20

Pembetulan untuk albumin

20 + 0.25·(40 − 34) = 21.5 mmol/L

Jawapan

AG_c = 21.5 mmol/L

Di atas kira-kira 12 selepas pembetulan: sela anion tinggi.

5.Skor penilaian klinikal

Jawapan: SI = 0.99

Nilai tekanan darah: tekanan nadi PP = SBP − DBP. Tekanan arteri min MAP ≈ (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3, anggaran berdasarkan jantung yang menghabiskan kira-kira dua pertiga setiap denyutan dalam diastol pada kadar denyutan jantung normal (kurang tepat apabila kadar denyutan jantung laju); MAP sekurang-kurangnya kira-kira 65 mmHg ialah sasaran biasa untuk perfusi organ. Indeks kejutan SI = kadar denyutan jantung/SBP biasanya kira-kira 0.5–0.7; nilai melebihi kira-kira 1 ialah tanda amaran kejutan.

Indeks kejutan

SI = 147/148 = 0.9932 ≈ 0.99

Jawapan

SI = 0.99

Di atas 0.5–0.7 yang lazim.

6.Skor penilaian klinikal

Jawapan: tinggi

NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): skorkan setiap satu daripada tujuh parameter dengan carta (kadar pernafasan, SpO₂ pada skala 1, udara atau oksigen tambahan, tekanan darah sistolik, nadi, kesedaran pada skala ACVPU dan suhu) dan tambahkan skor. Risiko klinikal: 0–4 rendah; skor 3 dalam mana-mana satu parameter rendah–sederhana; 5–6 sederhana; 7 atau lebih tinggi. Jumlah 5 atau lebih memerlukan tindak balas segera.

Skorkan setiap parameter

RR 28/min → 3

SpO₂ 96% → 0

dengan oksigen → 2

SBP 88 mmHg → 3

HR 88/min → 0

sedar (A) → 0

T 37.0 °C → 0

Jumlah dan skor merah

NEWS2 = 3 + 0 + 2 + 3 + 0 + 0 + 0 = 8

Sekurang-kurangnya satu parameter diskor 3.

Kumpulan risiko

tinggi

Jawapan

tinggi

Jumlah 5 atau lebih memerlukan tindak balas klinikal segera.

7.Perubatan-pembedahan: kardiovaskular & respiratori

Jawapan: A · The reading will be falsely high

Mengapa ini jawapannya

A cuff that is too small needs a higher pressure to compress the brachial artery, giving a falsely high reading. A cuff that is too large can give a falsely low reading. The bladder should encircle most of the arm, so cuff size is chosen by arm circumference.

Jawapan

A · The reading will be falsely high

8.Perubatan-pembedahan: kardiovaskular & respiratori

Jawapan: C · Withhold the next doses and report urgently for liver tests

Mengapa ini jawapannya

Isoniazid, rifampicin and pyrazinamide can all cause hepatotoxicity. Jaundice, dark urine and nausea suggest drug-induced hepatitis, so the drugs are stopped and liver function is checked urgently. Orange urine from rifampicin does not cause yellow eyes. Alcohol increases the risk.

Jawapan

C · Withhold the next doses and report urgently for liver tests

ExamProblems · examproblems.com/courses/respiratory-care-and-oxygen-therapy