Elektronica 1: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 14 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Diodes en transistoren

Diode (constante spanningsval)
VD = 0,7 V when conducting
Actief gebied
VBE = 0,7 V, IC = β·IB, IE = (β + 1)·IB
Vaste basisinstelling
IB = (VCC − 0,7)/RB
Instelling met spanningsdeler
IB = (VTH − 0,7)/(RTH + (β + 1)RE)
Thévenin-equivalent van de deler
VTH = VCC·R2/(R1 + R2), RTH = R1∥R2
Collectorlus
VCE = VCC − ICRC − IERE
Verzadiging
IC(sat) = (VCC − VCE(sat))/RC, IB ≥ IC(sat)/β

Opampschakelingen

Inverterende versterker
Vout = −(Rf/Rin)·Vin
Niet-inverterende versterker
Vout = (1 + Rf/R1)·Vin
Sommeerversterker
Vout = −Rf(V1/R1 + V2/R2)
Ideale opamp
V+ = V−, Iin = 0

RC- en RL-schakelverschijnselen

Tijdconstante
τ = RC | τ = L/R
Respons
x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ
Condensator bij gelijkstroom
open klemmen; vC kan niet verspringen
Spoel bij gelijkstroom
kortsluiting; iL kan niet verspringen
Eindtoestand
t ≈ 5τ

Methode

  1. Bepaal de beginwaarde vlak na het schakelen: een condensatorspanning en een spoelstroom kunnen niet verspringen.
  2. Bepaal de eindwaarde lang na het schakelen: een condensator gedraagt zich als een open keten, een spoel als een kortsluiting.
  3. Bepaal de tijdconstante: τ = RC of τ = L/R, met de weerstand die de condensator of spoel ziet.
  4. Gebruik x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ.

Serie- en parallelweerstanden

Weerstanden in serie
Req = R1 + R2 + …
Weerstanden parallel
1/Req = 1/R1 + 1/R2 + …
Twee parallel
Req = R1R2 / (R1 + R2)
Wet van Ohm
V = I·R
Vermogen
P = V·I = I²R = V²/R

Methode

  1. Begin aan het uiteinde van het netwerk dat het verst van de klemmen ligt.
  2. Combineer weerstanden in serie door ze op te tellen, en weerstanden parallel met 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …
  3. Teken de schakeling na elke stap opnieuw.
  4. Herhaal tot er één weerstand tussen de klemmen over is.

DC-DC-omzetters

Buck
Vo = D·Vin
Boost
Vo = Vin/(1 − D)
Inverterende buck-boost
|Vo| = Vin·D/(1 − D)
Ideale vermogensbalans
VinIin = VoIo
Spoelrimpel
ΔIL = VL,on·D/(L·f); buck Vin − Vo, boost and buck-boost Vin
Gemiddelde spoelstroom
buck Io; boost en buck-boost Io/(1 − D)
Uitgangsrimpel
buck ΔIL/(8fC); boost en buck-boost Io·D/(fC)
Grens van continue geleiding
buck (1 − D)R/(2f); boost D(1 − D)²R/(2f); buck-boost (1 − D)²R/(2f)

Methode

  1. Bepaal de omzetter (buck, boost of buck-boost) en de duty cycle D uit de spanningsverhouding.
  2. Gebruik de volt-secondebalans over de spoel: de gemiddelde spoelspanning over een periode is nul.
  3. Bepaal de spoelspanning terwijl de schakelaar aan staat, daarna ΔIL = VL·D/(L·f).
  4. Bepaal voor de uitgangsrimpel de lading die in en uit de condensator stroomt; stel voor de grens van continue geleiding de gemiddelde spoelstroom gelijk aan ΔIL/2.

Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Deelspanningen
Va = VsR2/(R1 + R2), Vb = VsR4/(R3 + R4)
Output
Vab = Va − Vb
Balans
R1/R2 = R3/R4
Schuifdraadbrug
R/Rx = l/(100 − l)
Thévenin-weerstand
Rth = R1∥R2 + R3∥R4
K-factor
ΔR/R = GF·ε
Uitgang van de brug
kwart Vs·GF·ε/4, half Vs·GF·ε/2, vol Vs·GF·ε
Kleine verandering, één arm
Vab ≈ Vs·ΔR/(4R)
Spanning
σ = E·ε

Methode

  1. Behandel de brug als twee spanningsdelers over dezelfde voeding.
  2. Stel voor evenwicht R₁/R₂ = R₃/R₄ en los op voor de onbekende weerstand.
  3. Bepaal voor een onevenwichtige brug Va en Vb uit de delers en trek ze af; gebruik het Thévenin-equivalent als een meter de uitgang belast.
  4. Reken voor rekstrookjes de rek om naar ΔR/R = GF·ε en gebruik Vs·GF·ε/4, /2 of ×1 voor een kwart-, halve of volle brug.

Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Basispoorten
A·B, A + B, A′, (A·B)′, (A + B)′, A ⊕ B
Booleaanse regels
X + X′ = 1, X·X′ = 0, X + XY = X, XY + XY′ = X
De Morgan
(X·Y)′ = X′ + Y′, (X + Y)′ = X′·Y′
Volgorde van de Karnaugh-kaart
00, 01, 11, 10 (Gray code)
Groep van 2ᵏ cellen
verliest k variabelen
4-naar-1-multiplexer
F = A′B′I0 + A′BI1 + AB′I2 + ABI3
Flip-flops
D: Q⁺ = D, T: Q⁺ = T ⊕ Q, JK: Q⁺ = JQ′ + K′Q
Tellers
n-bits: 2ⁿ toestanden; mod-N: kleinste n met 2ⁿ ≥ N; fuit = fklok/N
Ripple-teller
fmax = 1/(n·tpd)
Ring- en Johnson-tellers
n en 2n toestanden

Methode

  1. Werk bij een schakeling van de ingangen naar de uitgang, één poort tegelijk, en schrijf de waarde op elke draad, of schrijf de uitdrukking op en vul de waarheidstabel in.
  2. Zet voor vereenvoudiging de enen (en de don’t-cares als X) in een Karnaugh-kaart met rijen en kolommen in Gray-code: 00, 01, 11, 10.
  3. Dek de enen met zo weinig en zo grote groepen van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen als mogelijk, met terugloop om de randen; elke groep is één productterm van de variabelen die constant blijven. Groepeer de nullen voor de POS-vorm.
  4. Lees bij flip-flops en tellers de ingangen af op elke actieve klokflank, schrijf de toestand na elke flank op, en onthoud dat een n-bits teller na 2ⁿ toestanden terugloopt.

2Oefenopgaven

1.Diodes en transistorenGemiddeld
+−20 V470 Ω6,2 V1000 ΩIZ​ = ?

Een zenerstabilisator van 6,2 V wordt gevoed uit 20 V via 470 Ω en voedt een belasting van 1000 Ω. Bepaal de zenerstroom IZ.

Vin = 20 VVZ = 6,2 VR = 470 ΩRL = 1000 Ω
IZ = mA
2.Diodes en transistorenMoeilijk
+−≥ 12 VR = ?5,1 V≤ 40 mA

Een zenerstabilisator van 5,1 V moet tot 40 mA aan een belasting leveren. De ingangsspanning kan dalen tot 12 V, en de zenerdiode heeft minstens 1 mA nodig om te stabiliseren. Bepaal de grootste serieweerstand Rmax waarbij hij blijft stabiliseren.

Vin,min = 12 VVZ = 5,1 VIL,max = 40 mAIZ,min = 1 mA
Rmax = Ω
3.OpampschakelingenGemiddeld
−+Vout​Rf​ = 22 kΩR1​ = 2 kΩVin​ = −2 VRa​ = 22 kΩRb​ = 22 kΩ

De opamp is ideaal en wordt gevoed met ±15 V. Vind de uitgangsspanning Vout.

Vin = −2 VRa = 22 kΩRb = 22 kΩR1 = 2 kΩRf = 22 kΩ
Vout = V
4.OpampschakelingenMoeilijk
Vin​V1​Vout​trap 1: inverterendR1​ = 2 kΩRf1​ = 4,7 kΩtrap 2: niet-inverterendR2​ = 10 kΩRf2​ = 4,7 kΩ

Twee ideale opamptrappen staan in cascade: een inverterende versterker (R1, Rf1) gevolgd door een niet-inverterende versterker (R2 naar massa, Rf2 in de terugkoppeling). Beide worden gevoed met ±15 V. Vind de totale spanningsversterking Av = Vout/Vin.

R1 = 2 kΩRf1 = 4,7 kΩR2 = 10 kΩRf2 = 4,7 kΩ
Av =
5.RC- en RL-schakelverschijnselenGemiddeld
+−Vs​15 Vt = 0R = 33 ΩL10 mHi(t)

De spoel voert geen stroom voordat de schakelaar op t = 0 sluit. Vind de energie W die op t = 1 ms in de spoel is opgeslagen, in mJ.

Vs = 15 VR = 33 ΩL = 10 mHt = 1 ms
W = mJ
6.RC- en RL-schakelverschijnselenMoeilijk
+−Vs​5 Vt = 0R = ?C1 µF+−vC​

Een timer begint op t = 0 een ongeladen condensator via een weerstand op te laden uit een voeding van 5 V. Hij moet schakelen als de condensatorspanning 4 V bereikt, precies 500 ms na de start. Vind met C = 1 µF de benodigde weerstand R.

Vs = 5 VVth = 4 VT = 500 msC = 1 µF
R = kΩ
7.Serie- en parallelweerstandenGemiddeld
R1​ = 5 ΩR3​ = 15 Ω+−V1​24 VR2​4 ΩIR2​AR4​12 ΩB

Vind de stroom IR2 door R2.

V1 = 24 VR1 = 5 ΩR2 = 4 ΩR3 = 15 ΩR4 = 12 Ω
IR2 = A
8.Serie- en parallelweerstandenMoeilijk
R1​ = 30 ΩR3​ = 20 ΩR5​ = 3 Ω+−V1​9 VR2​12 ΩIR2​AR4​12 ΩBR6​30 Ω

Vind de stroom IR2 door R2.

V1 = 9 VR1 = 30 ΩR2 = 12 ΩR3 = 20 ΩR4 = 12 ΩR5 = 3 ΩR6 = 30 Ω
IR2 = A
9.DC-DC-omzettersGemiddeld
tiL​Imax​Imin​ΔI = ?DTT2T

Een ideale inverterende buck-boost-omzetter zet 9 V om in −9 V bij 40 kHz met L = 330 µH. Bepaal de piek-piek-rimpelstroom ΔIL door de spoel.

Vin​ = 9 VVo​ = −9 Vf = 40 kHzL = 330 µH
ΔIL = A
10.DC-DC-omzettersMoeilijk
tiL​Imax​IL​DTT2T

Een ideale boost-omzetter zet 24 V om in 96 V voor een belasting van 25 Ω bij 20 kHz. Bepaal de kleinste zelfinductie Lcrit voor continue geleiding.

Vin​ = 24 VVo​ = 96 Vf = 20 kHzR = 25 Ω
Lcrit = µH
11.Brug van Wheatstone en rekstrookjesGemiddeld
+−3 V200 Ω200 Ω + ΔR200 Ω200 Ωab+−Vab​ = ?

Een brug heeft vier armen van 200 Ω en Vs = 3 V. De sensor R₂ neemt toe met ΔR = 1,6 Ω. Bepaal met de benadering voor kleine veranderingen de uitgang Vab in mV.

Vs = 3 VR = 200 ΩΔR = 1,6 Ω
Vab = mV
12.Brug van Wheatstone en rekstrookjesMoeilijk
+−2,5 V1000 Ω − ΔR1000 Ω + ΔR1000 Ω1000 Ωab+−Vo​ = ?

Een brug met armen van 1000 Ω wordt bekrachtigd met 2,5 V en heeft twee actieve rekstrookjes in naburige armen, één op trek en één op druk (halve brug). De k-factor is 2 en de rek is 600 µε. Bepaal de uitgang Vo van de brug in mV.

Vs = 2,5 VGF = 2ε = 600 µε
Vo = mV
13.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flopsGemiddeld
MUX1I0​C′I1​CI2​CI3​ABS1​S0​F

Een 4-naar-1-multiplexer heeft selectie-ingangen S₁ = A en S₀ = B, en data-ingangen gekoppeld aan I₀ = 1, I₁ = C′, I₂ = C, I₃ = C. Voor hoeveel van de 8 combinaties van A, B en C is de uitgang F = 1? Bepaal N.

I₀ = 1I₁ = C′I₂ = CI₃ = C
N =
14.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flopsMoeilijk
DQ0​Q0​DQ1​Q1​DQ2​Q2​DQ3​Q3​DQ4​Q4​DQ5​Q5​DQ6​Q6​DQ7​Q7​CLKJOHNSON

Een Johnson-teller (twisted-ringteller) bestaat uit 8 D-flip-flops, met de geïnverteerde laatste uitgang teruggekoppeld naar de eerste ingang, en begint met allemaal nullen. Hoeveel verschillende toestanden N doorloopt hij?

n = 8
N =

3Oplossingen

1.Diodes en transistoren

Antwoord: IZ = 23,16 mA

Zenerstabilisator: een in sperrichting geschakelde zenerdiode houdt zijn spanning VZ vast zolang zijn stroom boven een minimum IZ,min blijft. De serieweerstand R neemt het verschil tussen ingang en uitgang op: IR = (Vin − VZ)/R. Die stroom splitst zich in de belasting, IL = VZ/RL, en de zenerdiode: IZ = IR − IL. Ontwerp voor de slechtste gevallen: de laagste ingangsspanning met de grootste belasting moet nog steeds IZ,min overlaten, en de hoogste ingangsspanning zonder belasting geeft het grootste zenervermogen PZ = VZ·IZ.

Weerstandsstroom

IR = 13,8/470 = 29,36 mA

Belastingsstroom

IL = 6,2/1000 = 6,2 mA

Zenerstroom

IZ = 29,36 − 6,2 = 23,16 mA

Antwoord

IZ = 23,16 mA
2.Diodes en transistoren

Antwoord: Rmax = 168,3 Ω

Zenerstabilisator: een in sperrichting geschakelde zenerdiode houdt zijn spanning VZ vast zolang zijn stroom boven een minimum IZ,min blijft. De serieweerstand R neemt het verschil tussen ingang en uitgang op: IR = (Vin − VZ)/R. Die stroom splitst zich in de belasting, IL = VZ/RL, en de zenerdiode: IZ = IR − IL. Ontwerp voor de slechtste gevallen: de laagste ingangsspanning met de grootste belasting moet nog steeds IZ,min overlaten, en de hoogste ingangsspanning zonder belasting geeft het grootste zenervermogen PZ = VZ·IZ.

Stroom in het slechtste geval

IR = 40 + 1 = 41 mA

Grootste weerstand

Rmax = 6,9/0,041 = 168,3 Ω

Antwoord

Rmax = 168,3 Ω
3.Opampschakelingen

Antwoord: Vout = −12 V

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Spanning op de +-ingang

V₊ = Vin·Rb/(Ra + Rb) = −2·22/(22 + 22) = −1 V

Niet-inverterende versterking

V₋ = V₊, en de stroom door R₁ loopt ook door Rf.

Vout = V₊·(1 + Rf/R1) = −1·(1 + 22/2) = −12 V

Antwoord

Vout = −12 V
4.Opampschakelingen

Antwoord: Av = −3,454

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Versterking van elke trap

A1 = −Rf1/R1 = −4,7/2 = −2,35
A2 = 1 + Rf2/R2 = 1 + 4,7/10 = 1,47

Totale versterking

Av = A1·A2 = −2,35·1,47 = −3,454

Antwoord

Av = −3,454
5.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: W = 0,9583 mJ

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Tijdconstante en eindstroom

Lang na het sluiten van de schakelaar gedraagt de spoel zich als een kortsluiting, dus de eindstroom wordt alleen door R bepaald.

τ = L/R = 10 mH / 33 Ω = 0,303 ms
i(∞) = Vs/R = 15/33 = 0,4545 A

Stroom op het gegeven tijdstip

i(t) = 0,4545·(1 − e−1/0,303) = 0,4378 A

Opgeslagen energie

W = ½·L·i² = ½·10·0,4378² = 0,9583 mJ

Antwoord

W = 0,9583 mJ
6.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: R = 310,7 kΩ

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Benodigde tijdconstante

4 = 5·(1 − e−500/τ) → τ = 500/ln(5/(5 − 4))
τ = 500/1,609 = 310,7 ms

Weerstand

kΩ maal µF geeft milliseconden.

R = τ/C = 310,7/1 = 310,7 kΩ

Antwoord

R = 310,7 kΩ
7.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: IR2 = 2,464 A

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 5 ΩR3​ = 15 Ω+−V1​24 VR2​4 ΩAR4​12 ΩB

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R3 + R4 = 15 + 12 = 27 Ω
R2 ∥ 27 = 4·27/(4+27) = 3,484 Ω
Req = R1 + 3,484 = 5 + 3,484 = 8,484 Ω

Stroom uit de bron

De bron ziet alleen Req, dus de wet van Ohm geeft de stroom die hij levert. Die stroom loopt door R₁.

IR1 = V1/Req = 24/8,484 = 2,829 A

Stroom door R₂

Trek de spanningsval over R₁ af om de spanning in knooppunt A te krijgen; dat is de spanning over R₂.

VA = V1 − IR1·R1 = 24 − 2,829·5 = 9,856 V
IR2 = VA/R2 = 9,856/4 = 2,464 A

Antwoord

IR2 = 2,464 A
8.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: IR2 = 0,1651 A

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 30 ΩR3​ = 20 ΩR5​ = 3 Ω+−V1​9 VR2​12 ΩAR4​12 ΩBR6​30 Ω

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R5 + R6 = 3 + 30 = 33 Ω
R4 ∥ 33 = 8,8 Ω
R3 + 8,8 = 28,8 Ω
R2 ∥ 28,8 = 8,471 Ω
Req = R1 + 8,471 = 30 + 8,471 = 38,47 Ω

Stroom uit de bron

De bron ziet alleen Req, dus de wet van Ohm geeft de stroom die hij levert. Die stroom loopt door R₁.

IR1 = V1/Req = 9/38,47 = 0,2339 A

Stroom door R₂

Trek de spanningsval over R₁ af om de spanning in knooppunt A te krijgen; dat is de spanning over R₂.

VA = V1 − IR1·R1 = 9 − 0,2339·30 = 1,982 V
IR2 = VA/R2 = 1,982/12 = 0,1651 A

Antwoord

IR2 = 0,1651 A
9.DC-DC-omzetters

Antwoord: ΔIL = 0,3409 A

DC-DC-omzetters: een schakelaar S staat gedurende de fractie D van elke periode T = 1/f aan. In de stationaire toestand is de gemiddelde spoelspanning nul (volt-secondebalans), wat de ideale omzettingsverhoudingen geeft bij continue geleiding: buck Vo = D·Vin, boost Vo = Vin/(1 − D), inverterende buck-boost |Vo| = Vin·D/(1 − D). Een ideale omzetter behoudt het vermogen: Vin·Iin = Vo·Io. Zolang S aan staat, stijgt de spoelstroom met ΔIL = VL·D·T/L, met VL = Vin − Vo voor de buck en Vin voor de boost en de buck-boost. De uitgangsrimpel is ΔVo = ΔIL/(8fC) voor de buck en Io·D/(fC) voor de boost en de buck-boost. De spoelstroom raakt net nul (de grens van continue geleiding) als de gemiddelde spoelstroom gelijk is aan ΔIL/2.

Duty cycle

D = 9/(9 + 9) = 0,5

Spoelspanning tijdens de aan-tijd

Zolang S aan staat, ligt de spoel direct over Vin.

VL = 9 V

Rimpelstroom

ΔIL = VL·D/(L·f) = 9·0,5/(330·10⁻⁶·40·10³) = 0,3409 A

Antwoord

ΔIL = 0,3409 A
10.DC-DC-omzetters

Antwoord: Lcrit = 29,3 µH

DC-DC-omzetters: een schakelaar S staat gedurende de fractie D van elke periode T = 1/f aan. In de stationaire toestand is de gemiddelde spoelspanning nul (volt-secondebalans), wat de ideale omzettingsverhoudingen geeft bij continue geleiding: buck Vo = D·Vin, boost Vo = Vin/(1 − D), inverterende buck-boost |Vo| = Vin·D/(1 − D). Een ideale omzetter behoudt het vermogen: Vin·Iin = Vo·Io. Zolang S aan staat, stijgt de spoelstroom met ΔIL = VL·D·T/L, met VL = Vin − Vo voor de buck en Vin voor de boost en de buck-boost. De uitgangsrimpel is ΔVo = ΔIL/(8fC) voor de buck en Io·D/(fC) voor de boost en de buck-boost. De spoelstroom raakt net nul (de grens van continue geleiding) als de gemiddelde spoelstroom gelijk is aan ΔIL/2.

Duty cycle

D = 1 − 24/96 = 0,75

Grensvoorwaarde

Stel de gemiddelde spoelstroom gelijk aan de helft van de rimpelstroom en los op voor L.

Lcrit = D(1 − D)²·R/(2f)

Kritieke zelfinductie

Lcrit = 0,75(1 − 0,75)²·25/(220·10³) = 29,3 µH

Antwoord

Lcrit = 29,3 µH
11.Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Antwoord: Vab = 6 mV

Brug van Wheatstone: twee spanningsdelers delen één voeding Vs. De linker deler R1–R2 geeft Va = Vs·R2/(R1 + R2) en de rechter deler R3–R4 geeft Vb = Vs·R4/(R3 + R4); de uitgang is Vab = Va − Vb. De brug is in evenwicht (Vab = 0, geen stroom in de meter) als R1/R2 = R3/R4, dat wil zeggen R1·R4 = R2·R3. Vanaf de uitgang gezien is de brug een Thévenin-bron met Rth = R1∥R2 + R3∥R4.

Relatieve verandering

ΔR/R = 1,6/200 = 0,008

Gelineariseerde uitgang

Vab ≈ 3·0,008/4 = 6 mV

Antwoord

Vab = 6 mV

De exacte waarde is 5,976 mV; de benadering is goed zolang ΔR/R klein is.

12.Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Antwoord: Vo = 1,5 mV

Rekstrookjes: een rekstrookje verandert zijn weerstand met de rek: ΔR/R = GF·ε, waarbij de k-factor GF ongeveer 2 is voor metaalfolie. In een brug met alle armen gelijk aan R geeft één actief rekstrookje (kwartbrug) Vo ≈ Vs·GF·ε/4. Twee actieve rekstrookjes met tegengestelde rek in naburige armen (halve brug) geven Vs·GF·ε/2, en vier (volle brug) geven Vs·GF·ε. De spanning volgt uit de wet van Hooke, σ = E·ε. Weegcellen geven hun gevoeligheid op in mV/V: de uitgang bij volle belasting per volt bekrachtiging.

Relatieve weerstandsverandering

ΔR/R = 2·600·10⁻⁶ = 0,0012

Uitgang van de brug

Vo = Vs·GF·ε/2 = 2,5·0,0012/2 = 1,5 mV

Antwoord

Vo = 1,5 mV
13.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Antwoord: N = 5

Multiplexer: een 2ⁿ-naar-1-multiplexer geeft één van zijn data-ingangen door aan de uitgang; de selectielijnen, gelezen als binair getal, kiezen welke. Voor een 4-naar-1-MUX met selecties S₁S₀ = AB is F = A′B′·I₀ + A′B·I₁ + AB′·I₂ + AB·I₃. Door de data-ingangen aan 0, 1, C of C′ te koppelen, maakt de MUX elke functie van A, B en C, wat een veelgebruikte manier is om logica met één chip te bouwen.

Uitgangsuitdrukking

F = A′B′ + A′BC′ + AB′C + ABC

Rijen met F = 1

ABC = 000, 001, 010, 101, 111
N = 5

Antwoord

N = 5
14.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Antwoord: N = 16

Flip-flops en tellers: een flip-flop verandert alleen op de actieve klokflank. D kopieert zijn ingang (Q⁺ = D); T wisselt als T = 1; JK houdt vast bij 00, reset bij 01, zet bij 10 en wisselt bij 11. Een n-bits binaire teller heeft 2ⁿ toestanden en telt modulo 2ⁿ; een mod-N-teller telt 0, 1, …, N − 1 en dan weer 0, en heeft de kleinste n met 2ⁿ ≥ N flip-flops nodig. Elke trap van een ripple-teller halveert de frequentie, dus de laatste uitgang van een mod-N-teller loopt op fklok/N. Een Johnson-teller van n flip-flops heeft 2n toestanden, een ringteller n.

Reeks voor 8 flip-flops

00000000 → 10000000 → 11000000 → 11100000 → 11110000 → 11111000 → 11111100 → 11111110 → 11111111 → 01111111 → 00111111 → 00011111 → 00001111 → 00000111 → 00000011 → 00000001

Aantal toestanden

N = 16

Antwoord

N = 16

ExamProblems · examproblems.com/courses/electronics-1