Elektronica 1: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 14 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Diodes en transistoren

Diode (constante spanningsval)
VD = 0,7 V when conducting
Actief gebied
VBE = 0,7 V, IC = β·IB, IE = (β + 1)·IB
Vaste basisinstelling
IB = (VCC − 0,7)/RB
Instelling met spanningsdeler
IB = (VTH − 0,7)/(RTH + (β + 1)RE)
Thévenin-equivalent van de deler
VTH = VCC·R2/(R1 + R2), RTH = R1∥R2
Collectorlus
VCE = VCC − ICRC − IERE
Verzadiging
IC(sat) = (VCC − VCE(sat))/RC, IB ≥ IC(sat)/β

Opampschakelingen

Inverterende versterker
Vout = −(Rf/Rin)·Vin
Niet-inverterende versterker
Vout = (1 + Rf/R1)·Vin
Sommeerversterker
Vout = −Rf(V1/R1 + V2/R2)
Ideale opamp
V+ = V−, Iin = 0

RC- en RL-schakelverschijnselen

Tijdconstante
τ = RC | τ = L/R
Respons
x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ
Condensator bij gelijkstroom
open klemmen; vC kan niet verspringen
Spoel bij gelijkstroom
kortsluiting; iL kan niet verspringen
Eindtoestand
t ≈ 5τ

Methode

  1. Bepaal de beginwaarde vlak na het schakelen: een condensatorspanning en een spoelstroom kunnen niet verspringen.
  2. Bepaal de eindwaarde lang na het schakelen: een condensator gedraagt zich als een open keten, een spoel als een kortsluiting.
  3. Bepaal de tijdconstante: τ = RC of τ = L/R, met de weerstand die de condensator of spoel ziet.
  4. Gebruik x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ.

Serie- en parallelweerstanden

Weerstanden in serie
Req = R1 + R2 + …
Weerstanden parallel
1/Req = 1/R1 + 1/R2 + …
Twee parallel
Req = R1R2 / (R1 + R2)
Wet van Ohm
V = I·R
Vermogen
P = V·I = I²R = V²/R

Methode

  1. Begin aan het uiteinde van het netwerk dat het verst van de klemmen ligt.
  2. Combineer weerstanden in serie door ze op te tellen, en weerstanden parallel met 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …
  3. Teken de schakeling na elke stap opnieuw.
  4. Herhaal tot er één weerstand tussen de klemmen over is.

DC-DC-omzetters

Buck
Vo = D·Vin
Boost
Vo = Vin/(1 − D)
Inverterende buck-boost
|Vo| = Vin·D/(1 − D)
Ideale vermogensbalans
VinIin = VoIo
Spoelrimpel
ΔIL = VL,on·D/(L·f); buck Vin − Vo, boost and buck-boost Vin
Gemiddelde spoelstroom
buck Io; boost en buck-boost Io/(1 − D)
Uitgangsrimpel
buck ΔIL/(8fC); boost en buck-boost Io·D/(fC)
Grens van continue geleiding
buck (1 − D)R/(2f); boost D(1 − D)²R/(2f); buck-boost (1 − D)²R/(2f)

Methode

  1. Bepaal de omzetter (buck, boost of buck-boost) en de duty cycle D uit de spanningsverhouding.
  2. Gebruik de volt-secondebalans over de spoel: de gemiddelde spoelspanning over een periode is nul.
  3. Bepaal de spoelspanning terwijl de schakelaar aan staat, daarna ΔIL = VL·D/(L·f).
  4. Bepaal voor de uitgangsrimpel de lading die in en uit de condensator stroomt; stel voor de grens van continue geleiding de gemiddelde spoelstroom gelijk aan ΔIL/2.

Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Deelspanningen
Va = VsR2/(R1 + R2), Vb = VsR4/(R3 + R4)
Output
Vab = Va − Vb
Balans
R1/R2 = R3/R4
Schuifdraadbrug
R/Rx = l/(100 − l)
Thévenin-weerstand
Rth = R1∥R2 + R3∥R4
K-factor
ΔR/R = GF·ε
Uitgang van de brug
kwart Vs·GF·ε/4, half Vs·GF·ε/2, vol Vs·GF·ε
Kleine verandering, één arm
Vab ≈ Vs·ΔR/(4R)
Spanning
σ = E·ε

Methode

  1. Behandel de brug als twee spanningsdelers over dezelfde voeding.
  2. Stel voor evenwicht R₁/R₂ = R₃/R₄ en los op voor de onbekende weerstand.
  3. Bepaal voor een onevenwichtige brug Va en Vb uit de delers en trek ze af; gebruik het Thévenin-equivalent als een meter de uitgang belast.
  4. Reken voor rekstrookjes de rek om naar ΔR/R = GF·ε en gebruik Vs·GF·ε/4, /2 of ×1 voor een kwart-, halve of volle brug.

Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Basispoorten
A·B, A + B, A′, (A·B)′, (A + B)′, A ⊕ B
Booleaanse regels
X + X′ = 1, X·X′ = 0, X + XY = X, XY + XY′ = X
De Morgan
(X·Y)′ = X′ + Y′, (X + Y)′ = X′·Y′
Volgorde van de Karnaugh-kaart
00, 01, 11, 10 (Gray code)
Groep van 2ᵏ cellen
verliest k variabelen
4-naar-1-multiplexer
F = A′B′I0 + A′BI1 + AB′I2 + ABI3
Flip-flops
D: Q⁺ = D, T: Q⁺ = T ⊕ Q, JK: Q⁺ = JQ′ + K′Q
Tellers
n-bits: 2ⁿ toestanden; mod-N: kleinste n met 2ⁿ ≥ N; fuit = fklok/N
Ripple-teller
fmax = 1/(n·tpd)
Ring- en Johnson-tellers
n en 2n toestanden

Methode

  1. Werk bij een schakeling van de ingangen naar de uitgang, één poort tegelijk, en schrijf de waarde op elke draad, of schrijf de uitdrukking op en vul de waarheidstabel in.
  2. Zet voor vereenvoudiging de enen (en de don’t-cares als X) in een Karnaugh-kaart met rijen en kolommen in Gray-code: 00, 01, 11, 10.
  3. Dek de enen met zo weinig en zo grote groepen van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen als mogelijk, met terugloop om de randen; elke groep is één productterm van de variabelen die constant blijven. Groepeer de nullen voor de POS-vorm.
  4. Lees bij flip-flops en tellers de ingangen af op elke actieve klokflank, schrijf de toestand na elke flank op, en onthoud dat een n-bits teller na 2ⁿ toestanden terugloopt.

2Oefenopgaven

1.Diodes en transistorenGemiddeld
+−20 V330 Ω12 V3300 ΩIZ​ = ?

Een zenerstabilisator van 12 V wordt gevoed uit 20 V via 330 Ω en voedt een belasting van 3300 Ω. Bepaal de zenerstroom IZ.

Vin = 20 VVZ = 12 VR = 330 ΩRL = 3300 Ω
IZ = mA
2.Diodes en transistorenMoeilijk
+−≤ 23 V270 Ω9,1 V

Een zenerstabilisator van 9,1 V heeft een serieweerstand van 270 Ω. De ingangsspanning kan stijgen tot 23 V, en de belasting kan losgekoppeld worden. Bepaal het grootste vermogen PZ,max dat de zenerdiode moet dissiperen.

Vin,max = 23 VVZ = 9,1 VR = 270 Ω
PZ,max = mW
3.OpampschakelingenGemiddeld
−+Vout​Rf​ = ?R1​ = 4,7 kΩVin​

Kies de terugkoppelweerstand Rf die deze niet-inverterende versterker een spanningsversterking van 11 geeft.

R1 = 4,7 kΩAv = 11
Rf = kΩ
4.OpampschakelingenMoeilijk
−+Vout​Rf​ = 4,7 kΩV1​ = 0,9 VR1​ = 2 kΩV2​ = −1,9 VR2​ = 1 kΩ

De sommeerversterker gebruikt een ideale opamp met een voeding van ±15 V. Vind de uitgangsspanning Vout.

V1 = 0,9 VV2 = −1,9 VR1 = 2 kΩR2 = 1 kΩRf = 4,7 kΩ
Vout = V
5.RC- en RL-schakelverschijnselenGemiddeld
+−Vs​30 Vt = 0R1​ = 10 kΩR2​ = 6,8 kΩC47 µF+−vC​

De bron Vₛ laadt de condensator op via R₁, en R₂ staat parallel aan C. De condensator is ongeladen als de schakelaar op t = 0 sluit. Vind de tijdconstante τ van de schakeling nadat de schakelaar sluit.

Vs = 30 VR1 = 10 kΩR2 = 6,8 kΩC = 47 µF
τ = ms
6.RC- en RL-schakelverschijnselenMoeilijk
+−Vs​9 Vopent op t = 0R1​ = 3,3 kΩR2​ = 4,7 kΩC100 µF+−vC​

De schakelaar is al lang gesloten, dus de schakeling is in de stationaire toestand. Op t = 0 gaat de schakelaar open. Vind de condensatorspanning vC op t = 200 ms.

Vs = 9 VR1 = 3,3 kΩR2 = 4,7 kΩC = 100 µFt = 200 ms
vC = V
7.Serie- en parallelweerstandenGemiddeld
R1​ = 15 ΩR3​ = 2 Ω+−V1​9 VR2​15 ΩAR4​4 ΩB

Vind de vervangingsweerstand Req die de bron V1 ziet.

V1 = 9 VR1 = 15 ΩR2 = 15 ΩR3 = 2 ΩR4 = 4 Ω
Req = Ω
8.Serie- en parallelweerstandenMoeilijk
R1​ = 25 ΩR3​ = 30 ΩR5​ = 8 Ω+−V1​24 VR2​15 ΩIR2​AR4​5 ΩBR6​12 Ω

Vind de stroom IR2 door R2.

V1 = 24 VR1 = 25 ΩR2 = 15 ΩR3 = 30 ΩR4 = 5 ΩR5 = 8 ΩR6 = 12 Ω
IR2 = A
9.DC-DC-omzettersGemiddeld
tiL​Imax​Imin​ΔI = ?DTT2T

Een ideale buck-omzetter zet 9 V om in 4,5 V bij 40 kHz met L = 68 µH. Bepaal de piek-piek-rimpelstroom ΔIL door de spoel.

Vin​ = 9 VVo​ = 4,5 Vf = 40 kHzL = 68 µH
ΔIL = A
10.DC-DC-omzettersMoeilijk
+−36 VSLC = 470 µFR = 2 Ω−+−108 V

Een ideale buck-boost-omzetter zet 36 V om in −108 V voor een belasting van 2 Ω bij 250 kHz. De uitgangscondensator is 470 µF. Bepaal de piek-piek-rimpel ΔVo van de uitgangsspanning in mV.

Vin​ = 36 VVo​ = −108 Vf = 250 kHzC = 470 µFR = 2 Ω
ΔVo = mV
11.Brug van Wheatstone en rekstrookjesGemiddeld
+−10 V220 Ω220 Ω + ΔR220 Ω220 Ωab+−24,88 mV

Een brug met vier armen van 220 Ω wordt gevoed met 10 V. Als de sensor R₂ verandert, geeft de uitgang Vab = 24,88 mV. Bepaal de exacte verandering ΔR van R₂.

Vs = 10 VR = 220 ΩVab = 24,88 mV
ΔR = Ω
12.Brug van Wheatstone en rekstrookjesMoeilijk
+−5 V120 Ω − ΔR120 Ω + ΔR120 Ω + ΔR120 Ω − ΔRab+−Vo​ = ?

Een weegcel (een volle brug van rekstrookjes) heeft een nominale uitgang van 2 mV/V bij zijn nominale belasting van 500 kg. Hij wordt bekrachtigd met 5 V. Bepaal zijn uitgang Vo bij een belasting van 200 kg.

2 mV/VFrated = 500 kgVs = 5 VF = 200 kg
Vo = mV
13.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flopsGemiddeld
ABCD00011110000111101111111

In deze Karnaugh-kaart heeft precies één 1 geen naburige 1, dus hij blijft een groep van één cel (een volledige minterm van vier literals) in de minimale SOP-vorm. Buren over de randen van de kaart tellen mee. Klik op die cel.

F = Σm(1, 3, 6, 7, 9, 11, 12)
  1. 1AB = 00, CD = 00
  2. 2AB = 00, CD = 01
  3. 3AB = 00, CD = 11
  4. 4AB = 00, CD = 10
  5. 5AB = 01, CD = 00
  6. 6AB = 01, CD = 01
  7. 7AB = 01, CD = 11
  8. 8AB = 01, CD = 10
  9. 9AB = 11, CD = 00
  10. 10AB = 11, CD = 01
  11. 11AB = 11, CD = 11
  12. 12AB = 11, CD = 10
  13. 13AB = 10, CD = 00
  14. 14AB = 10, CD = 01
  15. 15AB = 10, CD = 11
  16. 16AB = 10, CD = 10
14.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flopsMoeilijk
CLKD12345678

Een D-flip-flop, getriggerd op de stijgende flank, begint met Q = 0 en krijgt de getoonde ingangen. Klik op de eerste klokflank waarop Q van 1 terugkeert naar 0.

Q₀ = 0D
  1. 1klokflank 1
  2. 2klokflank 2
  3. 3klokflank 3
  4. 4klokflank 4
  5. 5klokflank 5
  6. 6klokflank 6
  7. 7klokflank 7
  8. 8klokflank 8

3Oplossingen

1.Diodes en transistoren

Antwoord: IZ = 20,61 mA

Zenerstabilisator: een in sperrichting geschakelde zenerdiode houdt zijn spanning VZ vast zolang zijn stroom boven een minimum IZ,min blijft. De serieweerstand R neemt het verschil tussen ingang en uitgang op: IR = (Vin − VZ)/R. Die stroom splitst zich in de belasting, IL = VZ/RL, en de zenerdiode: IZ = IR − IL. Ontwerp voor de slechtste gevallen: de laagste ingangsspanning met de grootste belasting moet nog steeds IZ,min overlaten, en de hoogste ingangsspanning zonder belasting geeft het grootste zenervermogen PZ = VZ·IZ.

Weerstandsstroom

IR = 8/330 = 24,24 mA

Belastingsstroom

IL = 12/3300 = 3,636 mA

Zenerstroom

IZ = 24,24 − 3,636 = 20,61 mA

Antwoord

IZ = 20,61 mA
2.Diodes en transistoren

Antwoord: PZ,max = 468,5 mW

Zenerstabilisator: een in sperrichting geschakelde zenerdiode houdt zijn spanning VZ vast zolang zijn stroom boven een minimum IZ,min blijft. De serieweerstand R neemt het verschil tussen ingang en uitgang op: IR = (Vin − VZ)/R. Die stroom splitst zich in de belasting, IL = VZ/RL, en de zenerdiode: IZ = IR − IL. Ontwerp voor de slechtste gevallen: de laagste ingangsspanning met de grootste belasting moet nog steeds IZ,min overlaten, en de hoogste ingangsspanning zonder belasting geeft het grootste zenervermogen PZ = VZ·IZ.

Zenerstroom in het slechtste geval

IZ = 13,9/270 = 51,48 mA

Zenervermogen

PZ = 9,1·51,48 = 468,5 mW

Antwoord

PZ,max = 468,5 mW
3.Opampschakelingen

Antwoord: Rf = 47 kΩ

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Versterking van een niet-inverterende versterker

V₋ = V₊ = Vin, en de stroom door R₁ loopt ook door Rf, dus Vout = Vin·(1 + Rf/R₁).

Av = 1 + Rf/R1
Rf = (11 − 1)·4,7 = 47 kΩ

Antwoord

Rf = 47 kΩ
4.Opampschakelingen

Antwoord: Vout = 6,815 V

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Ingangsstromen

V₋ = 0, dus over elke ingangsweerstand staat zijn volledige ingangsspanning.

I1 = V1/R1 = 0,9/2 = 0,45 mA
I2 = V2/R2 = −1,9/1 = −1,9 mA
If = I1 + I2 = −1,45 mA

Uitgangsspanning

Vout = −Rf·If = −4,7·(−1,45) = 6,815 V

Antwoord

Vout = 6,815 V
5.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: τ = 190,2 ms

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Thévenin-equivalent gezien vanaf de condensator

Sluit de bron kort om Rth te vinden; laat de condensator open om de spanning te vinden waarop hij uitkomt.

Rth = R1 ∥ R2 = 10·6,8/(10 + 6,8) = 4,048 kΩ
vC(∞) = 30·6,8/(10 + 6,8) = 12,14 V

Tijdconstante

τ = Rth·C = 4,048·47 = 190,2 ms

Antwoord

τ = 190,2 ms
6.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: vC = 3,455 V

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Beginspanning van de condensator

In de stationaire toestand is de condensator een open circuit, dus R₁ en R₂ vormen een spanningsdeler. De condensatorspanning kan niet verspringen als de schakelaar opent.

vC(0) = 9·4,7/(3,3 + 4,7) = 5,288 V

Tijdconstante nadat de schakelaar opent

τ = R2·C = 4,7·100 = 470 ms

Ontlading

vC(t) = 5,288·e−200/470 = 3,455 V

Antwoord

vC = 3,455 V
7.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: Req = 19,29 Ω

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 15 ΩR3​ = 2 Ω+−V1​9 VR2​15 ΩAR4​4 ΩB

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R3 + R4 = 2 + 4 = 6 Ω
R2 ∥ 6 = 15·6/(15+6) = 4,286 Ω
Req = R1 + 4,286 = 15 + 4,286 = 19,29 Ω

Antwoord

Req = 19,29 Ω
8.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: IR2 = 0,4703 A

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 25 ΩR3​ = 30 ΩR5​ = 8 Ω+−V1​24 VR2​15 ΩAR4​5 ΩBR6​12 Ω

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R5 + R6 = 8 + 12 = 20 Ω
R4 ∥ 20 = 4 Ω
R3 + 4 = 34 Ω
R2 ∥ 34 = 10,41 Ω
Req = R1 + 10,41 = 25 + 10,41 = 35,41 Ω

Stroom uit de bron

De bron ziet alleen Req, dus de wet van Ohm geeft de stroom die hij levert. Die stroom loopt door R₁.

IR1 = V1/Req = 24/35,41 = 0,6778 A

Stroom door R₂

Trek de spanningsval over R₁ af om de spanning in knooppunt A te krijgen; dat is de spanning over R₂.

VA = V1 − IR1·R1 = 24 − 0,6778·25 = 7,055 V
IR2 = VA/R2 = 7,055/15 = 0,4703 A

Antwoord

IR2 = 0,4703 A
9.DC-DC-omzetters

Antwoord: ΔIL = 0,8272 A

DC-DC-omzetters: een schakelaar S staat gedurende de fractie D van elke periode T = 1/f aan. In de stationaire toestand is de gemiddelde spoelspanning nul (volt-secondebalans), wat de ideale omzettingsverhoudingen geeft bij continue geleiding: buck Vo = D·Vin, boost Vo = Vin/(1 − D), inverterende buck-boost |Vo| = Vin·D/(1 − D). Een ideale omzetter behoudt het vermogen: Vin·Iin = Vo·Io. Zolang S aan staat, stijgt de spoelstroom met ΔIL = VL·D·T/L, met VL = Vin − Vo voor de buck en Vin voor de boost en de buck-boost. De uitgangsrimpel is ΔVo = ΔIL/(8fC) voor de buck en Io·D/(fC) voor de boost en de buck-boost. De spoelstroom raakt net nul (de grens van continue geleiding) als de gemiddelde spoelstroom gelijk is aan ΔIL/2.

Duty cycle

D = 4,5/9 = 0,5

Spoelspanning tijdens de aan-tijd

Zolang S aan staat, ligt de spoel tussen Vin en Vo.

VL = 9 − 4,5 = 4,5 V

Rimpelstroom

ΔIL = VL·D/(L·f) = 4,5·0,5/(68·10⁻⁶·40·10³) = 0,8272 A

Antwoord

ΔIL = 0,8272 A
10.DC-DC-omzetters

Antwoord: ΔVo = 344,7 mV

DC-DC-omzetters: een schakelaar S staat gedurende de fractie D van elke periode T = 1/f aan. In de stationaire toestand is de gemiddelde spoelspanning nul (volt-secondebalans), wat de ideale omzettingsverhoudingen geeft bij continue geleiding: buck Vo = D·Vin, boost Vo = Vin/(1 − D), inverterende buck-boost |Vo| = Vin·D/(1 − D). Een ideale omzetter behoudt het vermogen: Vin·Iin = Vo·Io. Zolang S aan staat, stijgt de spoelstroom met ΔIL = VL·D·T/L, met VL = Vin − Vo voor de buck en Vin voor de boost en de buck-boost. De uitgangsrimpel is ΔVo = ΔIL/(8fC) voor de buck en Io·D/(fC) voor de boost en de buck-boost. De spoelstroom raakt net nul (de grens van continue geleiding) als de gemiddelde spoelstroom gelijk is aan ΔIL/2.

Duty cycle

D = 108/(36 + 108) = 0,75

Belastingsstroom

Io = 108/2 = 54 A

Uitgangsrimpel

ΔVo = 54·0,75/(250·10³·470·10⁻⁶) = 344,7 mV

Antwoord

ΔVo = 344,7 mV
11.Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Antwoord: ΔR = 2,2 Ω

Brug van Wheatstone: twee spanningsdelers delen één voeding Vs. De linker deler R1–R2 geeft Va = Vs·R2/(R1 + R2) en de rechter deler R3–R4 geeft Vb = Vs·R4/(R3 + R4); de uitgang is Vab = Va − Vb. De brug is in evenwicht (Vab = 0, geen stroom in de meter) als R1/R2 = R3/R4, dat wil zeggen R1·R4 = R2·R3. Vanaf de uitgang gezien is de brug een Thévenin-bron met Rth = R1∥R2 + R3∥R4.

Knooppuntspanning

Va = 5 + 0,02488 = 5,025 V

Los de deler op

R₂ = 220·5,025/(10 − 5,025) = 222,2 Ω
ΔR = 222,2 − 220 = 2,2 Ω

Antwoord

ΔR = 2,2 Ω
12.Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Antwoord: Vo = 4 mV

Rekstrookjes: een rekstrookje verandert zijn weerstand met de rek: ΔR/R = GF·ε, waarbij de k-factor GF ongeveer 2 is voor metaalfolie. In een brug met alle armen gelijk aan R geeft één actief rekstrookje (kwartbrug) Vo ≈ Vs·GF·ε/4. Twee actieve rekstrookjes met tegengestelde rek in naburige armen (halve brug) geven Vs·GF·ε/2, en vier (volle brug) geven Vs·GF·ε. De spanning volgt uit de wet van Hooke, σ = E·ε. Weegcellen geven hun gevoeligheid op in mV/V: de uitgang bij volle belasting per volt bekrachtiging.

Uitgang bij volle schaal

2·5 = 10 mV

Uitgang bij deze belasting

Vo = 10·200/500 = 4 mV

Antwoord

Vo = 4 mV
13.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Antwoord: AB = 11, CD = 00

Karnaugh-kaarten: de cellen staan in Gray-code (00, 01, 11, 10), dus naburige cellen, ook die over de randen heen, verschillen in precies één variabele. Groepeer de enen in rechthoeken van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen, zo groot en zo weinig mogelijk, totdat elke 1 gedekt is. Elke groep is één productterm: de variabelen die erin constant blijven. Een groep van 2ᵏ cellen verliest k variabelen. Don’t-cares (X) mogen worden gebruikt om groepen groter te maken maar hoeven nooit gedekt te worden. Groepeer je in plaats daarvan de nullen, dan krijg je de minimale POS-vorm.

Buren van elke 1

Een 1 met een naburige 1 kan deel uitmaken van een groep van twee of meer.

m12: m13, m14, m8, m4 → 0
ABCD00011110000111101111111

De geïsoleerde 1

m12 = ABC′D′ → AB = 11, CD = 00

Antwoord

AB = 11, CD = 00
14.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Antwoord: klokflank 5

Flip-flops en tellers: een flip-flop verandert alleen op de actieve klokflank. D kopieert zijn ingang (Q⁺ = D); T wisselt als T = 1; JK houdt vast bij 00, reset bij 01, zet bij 10 en wisselt bij 11. Een n-bits binaire teller heeft 2ⁿ toestanden en telt modulo 2ⁿ; een mod-N-teller telt 0, 1, …, N − 1 en dan weer 0, en heeft de kleinste n met 2ⁿ ≥ N flip-flops nodig. Elke trap van een ripple-teller halveert de frequentie, dus de laatste uitgang van een mod-N-teller loopt op fklok/N. Een Johnson-teller van n flip-flops heeft 2n toestanden, een ringteller n.

Q na elke flank

Een D-flip-flop kopieert D bij elke stijgende flank: Q⁺ = D.

1: D = 0 → Q = 0
2: D = 0 → Q = 0
3: D = 0 → Q = 0
4: D = 1 → Q = 1
5: D = 0 → Q = 0
6: D = 1 → Q = 1
7: D = 0 → Q = 0
8: D = 0 → Q = 0

Eerste verandering van 1 naar 0

klokflank 5

Antwoord

klokflank 5

ExamProblems · examproblems.com/courses/electronics-1