Elektronica 1: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 14 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Diodes en transistoren

Diode (constante spanningsval)
VD = 0,7 V when conducting
Actief gebied
VBE = 0,7 V, IC = β·IB, IE = (β + 1)·IB
Vaste basisinstelling
IB = (VCC − 0,7)/RB
Instelling met spanningsdeler
IB = (VTH − 0,7)/(RTH + (β + 1)RE)
Thévenin-equivalent van de deler
VTH = VCC·R2/(R1 + R2), RTH = R1∥R2
Collectorlus
VCE = VCC − ICRC − IERE
Verzadiging
IC(sat) = (VCC − VCE(sat))/RC, IB ≥ IC(sat)/β

Opampschakelingen

Inverterende versterker
Vout = −(Rf/Rin)·Vin
Niet-inverterende versterker
Vout = (1 + Rf/R1)·Vin
Sommeerversterker
Vout = −Rf(V1/R1 + V2/R2)
Ideale opamp
V+ = V−, Iin = 0

RC- en RL-schakelverschijnselen

Tijdconstante
τ = RC | τ = L/R
Respons
x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ
Condensator bij gelijkstroom
open klemmen; vC kan niet verspringen
Spoel bij gelijkstroom
kortsluiting; iL kan niet verspringen
Eindtoestand
t ≈ 5τ

Methode

  1. Bepaal de beginwaarde vlak na het schakelen: een condensatorspanning en een spoelstroom kunnen niet verspringen.
  2. Bepaal de eindwaarde lang na het schakelen: een condensator gedraagt zich als een open keten, een spoel als een kortsluiting.
  3. Bepaal de tijdconstante: τ = RC of τ = L/R, met de weerstand die de condensator of spoel ziet.
  4. Gebruik x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ.

Serie- en parallelweerstanden

Weerstanden in serie
Req = R1 + R2 + …
Weerstanden parallel
1/Req = 1/R1 + 1/R2 + …
Twee parallel
Req = R1R2 / (R1 + R2)
Wet van Ohm
V = I·R
Vermogen
P = V·I = I²R = V²/R

Methode

  1. Begin aan het uiteinde van het netwerk dat het verst van de klemmen ligt.
  2. Combineer weerstanden in serie door ze op te tellen, en weerstanden parallel met 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …
  3. Teken de schakeling na elke stap opnieuw.
  4. Herhaal tot er één weerstand tussen de klemmen over is.

DC-DC-omzetters

Buck
Vo = D·Vin
Boost
Vo = Vin/(1 − D)
Inverterende buck-boost
|Vo| = Vin·D/(1 − D)
Ideale vermogensbalans
VinIin = VoIo
Spoelrimpel
ΔIL = VL,on·D/(L·f); buck Vin − Vo, boost and buck-boost Vin
Gemiddelde spoelstroom
buck Io; boost en buck-boost Io/(1 − D)
Uitgangsrimpel
buck ΔIL/(8fC); boost en buck-boost Io·D/(fC)
Grens van continue geleiding
buck (1 − D)R/(2f); boost D(1 − D)²R/(2f); buck-boost (1 − D)²R/(2f)

Methode

  1. Bepaal de omzetter (buck, boost of buck-boost) en de duty cycle D uit de spanningsverhouding.
  2. Gebruik de volt-secondebalans over de spoel: de gemiddelde spoelspanning over een periode is nul.
  3. Bepaal de spoelspanning terwijl de schakelaar aan staat, daarna ΔIL = VL·D/(L·f).
  4. Bepaal voor de uitgangsrimpel de lading die in en uit de condensator stroomt; stel voor de grens van continue geleiding de gemiddelde spoelstroom gelijk aan ΔIL/2.

Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Deelspanningen
Va = VsR2/(R1 + R2), Vb = VsR4/(R3 + R4)
Output
Vab = Va − Vb
Balans
R1/R2 = R3/R4
Schuifdraadbrug
R/Rx = l/(100 − l)
Thévenin-weerstand
Rth = R1∥R2 + R3∥R4
K-factor
ΔR/R = GF·ε
Uitgang van de brug
kwart Vs·GF·ε/4, half Vs·GF·ε/2, vol Vs·GF·ε
Kleine verandering, één arm
Vab ≈ Vs·ΔR/(4R)
Spanning
σ = E·ε

Methode

  1. Behandel de brug als twee spanningsdelers over dezelfde voeding.
  2. Stel voor evenwicht R₁/R₂ = R₃/R₄ en los op voor de onbekende weerstand.
  3. Bepaal voor een onevenwichtige brug Va en Vb uit de delers en trek ze af; gebruik het Thévenin-equivalent als een meter de uitgang belast.
  4. Reken voor rekstrookjes de rek om naar ΔR/R = GF·ε en gebruik Vs·GF·ε/4, /2 of ×1 voor een kwart-, halve of volle brug.

Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Basispoorten
A·B, A + B, A′, (A·B)′, (A + B)′, A ⊕ B
Booleaanse regels
X + X′ = 1, X·X′ = 0, X + XY = X, XY + XY′ = X
De Morgan
(X·Y)′ = X′ + Y′, (X + Y)′ = X′·Y′
Volgorde van de Karnaugh-kaart
00, 01, 11, 10 (Gray code)
Groep van 2ᵏ cellen
verliest k variabelen
4-naar-1-multiplexer
F = A′B′I0 + A′BI1 + AB′I2 + ABI3
Flip-flops
D: Q⁺ = D, T: Q⁺ = T ⊕ Q, JK: Q⁺ = JQ′ + K′Q
Tellers
n-bits: 2ⁿ toestanden; mod-N: kleinste n met 2ⁿ ≥ N; fuit = fklok/N
Ripple-teller
fmax = 1/(n·tpd)
Ring- en Johnson-tellers
n en 2n toestanden

Methode

  1. Werk bij een schakeling van de ingangen naar de uitgang, één poort tegelijk, en schrijf de waarde op elke draad, of schrijf de uitdrukking op en vul de waarheidstabel in.
  2. Zet voor vereenvoudiging de enen (en de don’t-cares als X) in een Karnaugh-kaart met rijen en kolommen in Gray-code: 00, 01, 11, 10.
  3. Dek de enen met zo weinig en zo grote groepen van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen als mogelijk, met terugloop om de randen; elke groep is één productterm van de variabelen die constant blijven. Groepeer de nullen voor de POS-vorm.
  4. Lees bij flip-flops en tellers de ingangen af op elke actieve klokflank, schrijf de toestand na elke flank op, en onthoud dat een n-bits teller na 2ⁿ toestanden terugloopt.

2Oefenopgaven

1.Diodes en transistorenGemiddeld
RC​ = 2,2 kΩβ = 200RE​ = 1 kΩVCC​ = 15 VR1​ = 33 kΩR2​ = 6,8 kΩ

Een NPN-transistor met β = 200 wordt ingesteld met een spanningsdeler vanaf VCC = 15 V: R₁ = 33 kΩ van VCC naar de basis en R₂ = 6,8 kΩ van de basis naar massa. De collectorweerstand is RC = 2,2 kΩ en de emitterweerstand is RE = 1 kΩ. Neem VBE = 0,7 V en gebruik het Thévenin-equivalent van de deler (verwaarloos de basisstroom niet). Vind de collector-emitterspanning VCE.

VCC = 15 VR1 = 33 kΩR2 = 6,8 kΩRC = 2,2 kΩRE = 1 kΩβ = 200
VCE = V
2.Diodes en transistorenMoeilijk
RC​ = 150 Ωβ = 50IC​ = ?VCC​ = 12 V5 VRB​ = 100 kΩ

Een NPN-transistor met β = 50 schakelt een belastingsweerstand van 150 Ω, aangesloten tussen VCC = 12 V en de collector. De emitter ligt aan massa. De basis wordt aangestuurd vanuit een logische uitgang van 5 V via een basisweerstand RB = 100 kΩ. Neem VBE = 0,7 V en VCE(sat) = 0,2 V. Vind de collectorstroom IC in mA als de ingang hoog is. Bepaal eerst of de transistor verzadigd is.

VCC = 12 VRC = 150 Ωβ = 50Vin = 5 VVBE = 0,7 VVCE(sat) = 0,2 VRB = 100 kΩ
IC = mA
3.OpampschakelingenGemiddeld
−+Vout​Rf​ = 1 kΩR1​ = 1 kΩVin​ = −0,4 V

De opamp is ideaal en wordt gevoed met ±15 V. Vind de uitgangsspanning Vout.

Vin = −0,4 VR1 = 1 kΩRf = 1 kΩ
Vout = V
4.OpampschakelingenMoeilijk
−+Vout​C = 0,1 µFVin​ = −0,3 VR = 1 kΩ

De integrator gebruikt een ideale opamp met een voeding van ±15 V; de uitgang verzadigt bij ±13 V. De condensator is ongeladen als op t = 0 een constante ingang Vin = −0,3 V wordt aangelegd. Hoe lang na t = 0 bereikt de uitgang de verzadiging? Vind t.

Vin = −0,3 VR = 1 kΩC = 0,1 µFVsat = ±13 V
t = ms
5.RC- en RL-schakelverschijnselenGemiddeld
+−Vs​15 Vt = 0R = 47 ΩL150 mHi(t)

De spoel voert geen stroom voordat de schakelaar op t = 0 sluit. Vind de stroom i op t = 5 ms.

Vs = 15 VR = 47 ΩL = 150 mHt = 5 ms
i = A
6.RC- en RL-schakelverschijnselenMoeilijk
+−Vs​9 VR1​ = 20 ΩR2​ = 20 Ωsluit op t = 0L47 mHi(t)

De schakelaar over R2 is al lang open, dus de spoelstroom is constant. Op t = 0 sluit de schakelaar en sluit R2 kort. Vind de spoelstroom i op t = 5 ms.

Vs = 9 VR1 = 20 ΩR2 = 20 ΩL = 47 mHt = 5 ms
i = A
7.Serie- en parallelweerstandenGemiddeld
R1​ = 4 ΩR3​ = 2 Ω+−V1​15 VR2​3 ΩAR4​10 ΩB

Vind de vervangingsweerstand Req die de bron V1 ziet.

V1 = 15 VR1 = 4 ΩR2 = 3 ΩR3 = 2 ΩR4 = 10 Ω
Req = Ω
8.Serie- en parallelweerstandenMoeilijk
R1​ = 2 ΩR3​ = 10 ΩR5​ = 12 Ω+−V1​24 VR2​30 ΩAR4​5 ΩBR6​3 Ω

Vind de vervangingsweerstand Req die de bron V1 ziet.

V1 = 24 VR1 = 2 ΩR2 = 30 ΩR3 = 10 ΩR4 = 5 ΩR5 = 12 ΩR6 = 3 Ω
Req = Ω
9.DC-DC-omzettersGemiddeld
tiL​Imax​ = ?Imin​Io​DTT2T

Een buck-omzetter zet 12 V om in 8,4 V voor een belasting van 2,5 Ω. Hij schakelt met 25 kHz met L = 33 µH. Bepaal de piekspoelstroom Imax.

Vin​ = 12 VVo​ = 8,4 Vf = 25 kHzL = 33 µHR = 2,5 Ω
Imax = A
10.DC-DC-omzettersMoeilijk
+−36 VSLC = 100 µFR = 2 Ω−+−84 V

Een ideale buck-boost-omzetter zet 36 V om in −84 V voor een belasting van 2 Ω bij 40 kHz. De uitgangscondensator is 100 µF. Bepaal de piek-piek-rimpel ΔVo van de uitgangsspanning in mV.

Vin​ = 36 VVo​ = −84 Vf = 40 kHzC = 100 µFR = 2 Ω
ΔVo = mV
11.Brug van Wheatstone en rekstrookjesGemiddeld
+−5 V120 Ω120 Ω + ΔR120 Ω120 Ωab+−Vab​ = ?

Een brug heeft vier armen van 120 Ω en Vs = 5 V. De sensor R₂ neemt toe met ΔR = 0,6 Ω. Bepaal met de benadering voor kleine veranderingen de uitgang Vab in mV.

Vs = 5 VR = 120 ΩΔR = 0,6 Ω
Vab = mV
12.Brug van Wheatstone en rekstrookjesMoeilijk
+−10 V1000 Ω − ΔR1000 Ω + ΔR1000 Ω1000 Ωab+−Vo​ = ?

Een brug met armen van 1000 Ω wordt bekrachtigd met 10 V en heeft twee actieve rekstrookjes in naburige armen, één op trek en één op druk (halve brug). De k-factor is 2,12 en de rek is 500 µε. Bepaal de uitgang Vo van de brug in mV.

Vs = 10 VGF = 2,12ε = 500 µε
Vo = mV
13.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flopsGemiddeld
ABCD000111100001111000111312040517061120131151141819011110

Gebruik de Karnaugh-kaart om de minimale product-van-sommenvorm (POS) van F(A, B, C, D) = Σm(1, 2, 3, 7, 8, 9, 10, 12, 14, 15) te vinden. Hoeveel somtermen (factoren) N heeft die?

F(A, B, C, D) = Σm(1, 2, 3, 7, 8, 9, 10, 12, 14, 15)
N =
14.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flopsMoeilijk
ABCD00011110000111100001131204050716112013X15X140819111110

Bepaal de minimale SOP-vorm van F(A, B, C, D) = Σm(2, 3, 6, 9, 10, 11, 12) + d(14, 15), waarbij d de don’t-care-condities aangeeft. Hoeveel literals L bevat die?

F(A, B, C, D) = Σm(2, 3, 6, 9, 10, 11, 12) + d(14, 15)
L =

3Oplossingen

1.Diodes en transistoren

Antwoord: VCE = 9,221 V

Instelpunt van een BJT: in het actieve gebied is VBE = 0,7 V, IC = β·IB en IE = (β + 1)·IB. Bepaal IB uit de basislus met de spanningswet, dan IC, en dan VCE uit de collector-emitterlus. Een spanningsdeler aan de basis wordt vervangen door zijn Thévenin-equivalent VTH = VCC·R₂/(R₁ + R₂), RTH = R₁∥R₂; een emitterweerstand telt in de basislus (β + 1) keer zo zwaar.

Thévenin-equivalent van de deler

VTH = 15·6,8/(33 + 6,8) = 2,563 V
RTH = 33·6,8/(33 + 6,8) = 5,638 kΩ

Basisstroom

Spanningswet langs de basislus; de emitterstroom is (β + 1)·IB.

IB = (2,563 − 0,7)/(5,638 + 201·1) = 9,015 µA

Collectorstroom

IC = 200·9,015 µA = 1,803 mA
IE = 201·9,015 µA = 1,812 mA

Collector-emitterspanning

VCE = 15 − 1,803·2,2 − 1,812·1 = 9,221 V

Antwoord

VCE = 9,221 V
2.Diodes en transistoren

Antwoord: IC = 2,15 mA

BJT als schakelaar: om een belasting volledig in te schakelen wordt de transistor in verzadiging gestuurd, waar VCE = VCE(sat) en de collectorstroom door de belasting wordt bepaald: IC(sat) = (VCC − VCE(sat))/RC. Voor verzadiging is minstens IB = IC(sat)/β nodig. Is de basisstroom kleiner, dan blijft de transistor actief en is IC = β·IB.

Basisstroom

IB = (5 − 0,7)/100 kΩ = 43 µA

Verzadigd of actief?

β·IB is kleiner dan IC(sat), dus de transistor blijft actief.

β·IB = 2,15 mA
IC(sat) = (12 − 0,2)/150 = 78,67 mA

Collectorstroom

IC = β·IB = 2,15 mA

Antwoord

IC = 2,15 mA

De transistor is actief, dus de belasting is niet volledig ingeschakeld.

3.Opampschakelingen

Antwoord: Vout = −0,8 V

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

De inverterende ingang volgt de ingang

V₋ = V₊ = −0,4 V
I = V₋/R1 = −0,4/1 = −0,4 mA

Uitgangsspanning

De stroom door R₁ loopt ook door Rf.

Vout = V₋ + I·Rf = −0,4 + (−0,4)·1 = −0,8 V

Antwoord

Vout = −0,8 V
4.Opampschakelingen

Antwoord: t = 4,333 ms

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Ingangsstroom en hellingssnelheid

kΩ maal µF geeft milliseconden.

RC = 1 kΩ · 0,1 µF = 0,1 ms
hellingssnelheid = −Vin/(RC) = −(−0,3)/0,1 = 3 V/ms

Tijd tot verzadiging

|Vin|·t/(RC) = Vsat → t = Vsat·RC/|Vin| = 13·0,1/0,3 = 4,333 ms

Antwoord

t = 4,333 ms
5.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: i = 0,2525 A

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Tijdconstante en eindstroom

Lang na het sluiten van de schakelaar gedraagt de spoel zich als een kortsluiting, dus de eindstroom wordt alleen door R bepaald.

τ = L/R = 150 mH / 47 Ω = 3,191 ms
i(∞) = Vs/R = 15/47 = 0,3191 A

Stroom op het gegeven tijdstip

i(t) = i(∞)·(1 − e−t/τ) = 0,3191·(1 − e−5/3,191) = 0,2525 A

Antwoord

i = 0,2525 A
6.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: i = 0,4232 A

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Beginwaarde, eindwaarde, tijdconstante

Vóór t = 0 zitten beide weerstanden in de kring; daarna overbrugt de gesloten schakelaar R₂.

i(0) = 9/(20 + 20) = 0,225 A
i(∞) = 9/20 = 0,45 A
τ = L/R = 47/20 = 2,35 ms
i(t) = 0,45 + (0,225 − 0,45)·e−t/τ

Stroom op het gegeven tijdstip

i(5) = 0,45 + (−0,225)·e−5/2,35 = 0,4232 A

Antwoord

i = 0,4232 A
7.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: Req = 6,4 Ω

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 4 ΩR3​ = 2 Ω+−V1​15 VR2​3 ΩAR4​10 ΩB

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R3 + R4 = 2 + 10 = 12 Ω
R2 ∥ 12 = 3·12/(3+12) = 2,4 Ω
Req = R1 + 2,4 = 4 + 2,4 = 6,4 Ω

Antwoord

Req = 6,4 Ω
8.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: Req = 11,43 Ω

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 2 ΩR3​ = 10 ΩR5​ = 12 Ω+−V1​24 VR2​30 ΩAR4​5 ΩBR6​3 Ω

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R5 + R6 = 12 + 3 = 15 Ω
R4 ∥ 15 = 3,75 Ω
R3 + 3,75 = 13,75 Ω
R2 ∥ 13,75 = 9,429 Ω
Req = R1 + 9,429 = 2 + 9,429 = 11,43 Ω

Antwoord

Req = 11,43 Ω
9.DC-DC-omzetters

Antwoord: Imax = 4,887 A

DC-DC-omzetters: een schakelaar S staat gedurende de fractie D van elke periode T = 1/f aan. In de stationaire toestand is de gemiddelde spoelspanning nul (volt-secondebalans), wat de ideale omzettingsverhoudingen geeft bij continue geleiding: buck Vo = D·Vin, boost Vo = Vin/(1 − D), inverterende buck-boost |Vo| = Vin·D/(1 − D). Een ideale omzetter behoudt het vermogen: Vin·Iin = Vo·Io. Zolang S aan staat, stijgt de spoelstroom met ΔIL = VL·D·T/L, met VL = Vin − Vo voor de buck en Vin voor de boost en de buck-boost. De uitgangsrimpel is ΔVo = ΔIL/(8fC) voor de buck en Io·D/(fC) voor de boost en de buck-boost. De spoelstroom raakt net nul (de grens van continue geleiding) als de gemiddelde spoelstroom gelijk is aan ΔIL/2.

Duty cycle

D = 8,4/12 = 0,7

Gemiddelde stroom en rimpelstroom

Io = 8,4/2,5 = 3,36 A
ΔIL = VL·D/(L·f) = 3,6·0,7/(33·10⁻⁶·25·10³) = 3,055 A

Piekstroom

Imax = 3,36 + 3,055/2 = 4,887 A

Antwoord

Imax = 4,887 A
10.DC-DC-omzetters

Antwoord: ΔVo = 7350 mV

DC-DC-omzetters: een schakelaar S staat gedurende de fractie D van elke periode T = 1/f aan. In de stationaire toestand is de gemiddelde spoelspanning nul (volt-secondebalans), wat de ideale omzettingsverhoudingen geeft bij continue geleiding: buck Vo = D·Vin, boost Vo = Vin/(1 − D), inverterende buck-boost |Vo| = Vin·D/(1 − D). Een ideale omzetter behoudt het vermogen: Vin·Iin = Vo·Io. Zolang S aan staat, stijgt de spoelstroom met ΔIL = VL·D·T/L, met VL = Vin − Vo voor de buck en Vin voor de boost en de buck-boost. De uitgangsrimpel is ΔVo = ΔIL/(8fC) voor de buck en Io·D/(fC) voor de boost en de buck-boost. De spoelstroom raakt net nul (de grens van continue geleiding) als de gemiddelde spoelstroom gelijk is aan ΔIL/2.

Duty cycle

D = 84/(36 + 84) = 0,7

Belastingsstroom

Io = 84/2 = 42 A

Uitgangsrimpel

ΔVo = 42·0,7/(40·10³·100·10⁻⁶) = 7350 mV

Antwoord

ΔVo = 7350 mV
11.Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Antwoord: Vab = 6,25 mV

Brug van Wheatstone: twee spanningsdelers delen één voeding Vs. De linker deler R1–R2 geeft Va = Vs·R2/(R1 + R2) en de rechter deler R3–R4 geeft Vb = Vs·R4/(R3 + R4); de uitgang is Vab = Va − Vb. De brug is in evenwicht (Vab = 0, geen stroom in de meter) als R1/R2 = R3/R4, dat wil zeggen R1·R4 = R2·R3. Vanaf de uitgang gezien is de brug een Thévenin-bron met Rth = R1∥R2 + R3∥R4.

Relatieve verandering

ΔR/R = 0,6/120 = 0,005

Gelineariseerde uitgang

Vab ≈ 5·0,005/4 = 6,25 mV

Antwoord

Vab = 6,25 mV

De exacte waarde is 6,234 mV; de benadering is goed zolang ΔR/R klein is.

12.Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Antwoord: Vo = 5,3 mV

Rekstrookjes: een rekstrookje verandert zijn weerstand met de rek: ΔR/R = GF·ε, waarbij de k-factor GF ongeveer 2 is voor metaalfolie. In een brug met alle armen gelijk aan R geeft één actief rekstrookje (kwartbrug) Vo ≈ Vs·GF·ε/4. Twee actieve rekstrookjes met tegengestelde rek in naburige armen (halve brug) geven Vs·GF·ε/2, en vier (volle brug) geven Vs·GF·ε. De spanning volgt uit de wet van Hooke, σ = E·ε. Weegcellen geven hun gevoeligheid op in mV/V: de uitgang bij volle belasting per volt bekrachtiging.

Relatieve weerstandsverandering

ΔR/R = 2,12·500·10⁻⁶ = 0,00106

Uitgang van de brug

Vo = Vs·GF·ε/2 = 10·0,00106/2 = 5,3 mV

Antwoord

Vo = 5,3 mV
13.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Antwoord: N = 4

Karnaugh-kaarten: de cellen staan in Gray-code (00, 01, 11, 10), dus naburige cellen, ook die over de randen heen, verschillen in precies één variabele. Groepeer de enen in rechthoeken van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen, zo groot en zo weinig mogelijk, totdat elke 1 gedekt is. Elke groep is één productterm: de variabelen die erin constant blijven. Een groep van 2ᵏ cellen verliest k variabelen. Don’t-cares (X) mogen worden gebruikt om groepen groter te maken maar hoeven nooit gedekt te worden. Groepeer je in plaats daarvan de nullen, dan krijg je de minimale POS-vorm.

ABCD000111100001111000111312040517061120131151141819011110

Groepeer de nullen

Elke groep is een rechthoek van 2ᵏ cellen; randcellen zijn buren van de cellen op de tegenoverliggende rand.

(B′ + C + D′)
(A + C + D)
(A + B′ + D)
(A′ + B + C′ + D′)

Minimale POS-vorm

F = (B′ + C + D′)(A + C + D)(A + B′ + D)(A′ + B + C′ + D′)
N = 4

Antwoord

N = 4
14.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Antwoord: L = 10

Karnaugh-kaarten: de cellen staan in Gray-code (00, 01, 11, 10), dus naburige cellen, ook die over de randen heen, verschillen in precies één variabele. Groepeer de enen in rechthoeken van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen, zo groot en zo weinig mogelijk, totdat elke 1 gedekt is. Elke groep is één productterm: de variabelen die erin constant blijven. Een groep van 2ᵏ cellen verliest k variabelen. Don’t-cares (X) mogen worden gebruikt om groepen groter te maken maar hoeven nooit gedekt te worden. Groepeer je in plaats daarvan de nullen, dan krijg je de minimale POS-vorm.

Priemimplicanten

De grootste groepen die uit enen en X’en gevormd kunnen worden.

CD′, B′C, AC, AB′D, ABD′
ABCD00011110000111100001131204050716112013X15X140819111110

Minimale dekking

F = CD′ + B′C + AB′D + ABD′
L = 10

Antwoord

L = 10

ExamProblems · examproblems.com/courses/electronics-1