Elektronica 1: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 14 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Diodes en transistoren

Diode (constante spanningsval)
VD = 0,7 V when conducting
Actief gebied
VBE = 0,7 V, IC = β·IB, IE = (β + 1)·IB
Vaste basisinstelling
IB = (VCC − 0,7)/RB
Instelling met spanningsdeler
IB = (VTH − 0,7)/(RTH + (β + 1)RE)
Thévenin-equivalent van de deler
VTH = VCC·R2/(R1 + R2), RTH = R1∥R2
Collectorlus
VCE = VCC − ICRC − IERE
Verzadiging
IC(sat) = (VCC − VCE(sat))/RC, IB ≥ IC(sat)/β

Opampschakelingen

Inverterende versterker
Vout = −(Rf/Rin)·Vin
Niet-inverterende versterker
Vout = (1 + Rf/R1)·Vin
Sommeerversterker
Vout = −Rf(V1/R1 + V2/R2)
Ideale opamp
V+ = V−, Iin = 0

RC- en RL-schakelverschijnselen

Tijdconstante
τ = RC | τ = L/R
Respons
x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ
Condensator bij gelijkstroom
open klemmen; vC kan niet verspringen
Spoel bij gelijkstroom
kortsluiting; iL kan niet verspringen
Eindtoestand
t ≈ 5τ

Methode

  1. Bepaal de beginwaarde vlak na het schakelen: een condensatorspanning en een spoelstroom kunnen niet verspringen.
  2. Bepaal de eindwaarde lang na het schakelen: een condensator gedraagt zich als een open keten, een spoel als een kortsluiting.
  3. Bepaal de tijdconstante: τ = RC of τ = L/R, met de weerstand die de condensator of spoel ziet.
  4. Gebruik x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ.

Serie- en parallelweerstanden

Weerstanden in serie
Req = R1 + R2 + …
Weerstanden parallel
1/Req = 1/R1 + 1/R2 + …
Twee parallel
Req = R1R2 / (R1 + R2)
Wet van Ohm
V = I·R
Vermogen
P = V·I = I²R = V²/R

Methode

  1. Begin aan het uiteinde van het netwerk dat het verst van de klemmen ligt.
  2. Combineer weerstanden in serie door ze op te tellen, en weerstanden parallel met 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …
  3. Teken de schakeling na elke stap opnieuw.
  4. Herhaal tot er één weerstand tussen de klemmen over is.

DC-DC-omzetters

Buck
Vo = D·Vin
Boost
Vo = Vin/(1 − D)
Inverterende buck-boost
|Vo| = Vin·D/(1 − D)
Ideale vermogensbalans
VinIin = VoIo
Spoelrimpel
ΔIL = VL,on·D/(L·f); buck Vin − Vo, boost and buck-boost Vin
Gemiddelde spoelstroom
buck Io; boost en buck-boost Io/(1 − D)
Uitgangsrimpel
buck ΔIL/(8fC); boost en buck-boost Io·D/(fC)
Grens van continue geleiding
buck (1 − D)R/(2f); boost D(1 − D)²R/(2f); buck-boost (1 − D)²R/(2f)

Methode

  1. Bepaal de omzetter (buck, boost of buck-boost) en de duty cycle D uit de spanningsverhouding.
  2. Gebruik de volt-secondebalans over de spoel: de gemiddelde spoelspanning over een periode is nul.
  3. Bepaal de spoelspanning terwijl de schakelaar aan staat, daarna ΔIL = VL·D/(L·f).
  4. Bepaal voor de uitgangsrimpel de lading die in en uit de condensator stroomt; stel voor de grens van continue geleiding de gemiddelde spoelstroom gelijk aan ΔIL/2.

Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Deelspanningen
Va = VsR2/(R1 + R2), Vb = VsR4/(R3 + R4)
Output
Vab = Va − Vb
Balans
R1/R2 = R3/R4
Schuifdraadbrug
R/Rx = l/(100 − l)
Thévenin-weerstand
Rth = R1∥R2 + R3∥R4
K-factor
ΔR/R = GF·ε
Uitgang van de brug
kwart Vs·GF·ε/4, half Vs·GF·ε/2, vol Vs·GF·ε
Kleine verandering, één arm
Vab ≈ Vs·ΔR/(4R)
Spanning
σ = E·ε

Methode

  1. Behandel de brug als twee spanningsdelers over dezelfde voeding.
  2. Stel voor evenwicht R₁/R₂ = R₃/R₄ en los op voor de onbekende weerstand.
  3. Bepaal voor een onevenwichtige brug Va en Vb uit de delers en trek ze af; gebruik het Thévenin-equivalent als een meter de uitgang belast.
  4. Reken voor rekstrookjes de rek om naar ΔR/R = GF·ε en gebruik Vs·GF·ε/4, /2 of ×1 voor een kwart-, halve of volle brug.

Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Basispoorten
A·B, A + B, A′, (A·B)′, (A + B)′, A ⊕ B
Booleaanse regels
X + X′ = 1, X·X′ = 0, X + XY = X, XY + XY′ = X
De Morgan
(X·Y)′ = X′ + Y′, (X + Y)′ = X′·Y′
Volgorde van de Karnaugh-kaart
00, 01, 11, 10 (Gray code)
Groep van 2ᵏ cellen
verliest k variabelen
4-naar-1-multiplexer
F = A′B′I0 + A′BI1 + AB′I2 + ABI3
Flip-flops
D: Q⁺ = D, T: Q⁺ = T ⊕ Q, JK: Q⁺ = JQ′ + K′Q
Tellers
n-bits: 2ⁿ toestanden; mod-N: kleinste n met 2ⁿ ≥ N; fuit = fklok/N
Ripple-teller
fmax = 1/(n·tpd)
Ring- en Johnson-tellers
n en 2n toestanden

Methode

  1. Werk bij een schakeling van de ingangen naar de uitgang, één poort tegelijk, en schrijf de waarde op elke draad, of schrijf de uitdrukking op en vul de waarheidstabel in.
  2. Zet voor vereenvoudiging de enen (en de don’t-cares als X) in een Karnaugh-kaart met rijen en kolommen in Gray-code: 00, 01, 11, 10.
  3. Dek de enen met zo weinig en zo grote groepen van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen als mogelijk, met terugloop om de randen; elke groep is één productterm van de variabelen die constant blijven. Groepeer de nullen voor de POS-vorm.
  4. Lees bij flip-flops en tellers de ingangen af op elke actieve klokflank, schrijf de toestand na elke flank op, en onthoud dat een n-bits teller na 2ⁿ toestanden terugloopt.

2Oefenopgaven

1.Diodes en transistorenGemiddeld
+−12 VR = ?3 × 3 V25 mA

3 wit leds (doorlaatspanning 3 V per stuk) staan in serie met een weerstand op een voeding van 12 V. Bepaal de weerstand R die de stroom op 25 mA instelt.

Vs = 12 VVF = 3 Vn = 3I = 25 mA
R = Ω
2.Diodes en transistorenMoeilijk
V (V)I (mA)0,6539,091Q = ?

Een diode wordt gemodelleerd als 0,65 V in serie met 25 Ω (hij geleidt boven 0,65 V). Hij staat in serie met een weerstand van 330 Ω over een voeding van 3 V. Bepaal de werkpuntstroom ID waar de diodelijn de belastinglijn snijdt.

Vs = 3 VR = 330 ΩV0 = 0,65 Vrd = 25 Ω
ID = mA
3.OpampschakelingenGemiddeld
−+Vout​Rf​ = 47 kΩVin​R1​ = 10 kΩ

De opamp is ideaal en wordt gevoed met ±15 V; de uitgang verzadigt bij ±12 V. De inverterende versterker wordt gestuurd met een sinusvormig signaal. Vind de grootste ingangsamplitude Vin,max (topwaarde) waarbij de uitgang niet wordt afgekapt.

R1 = 10 kΩRf = 47 kΩVsat = ±12 V
Vin,max = V
4.OpampschakelingenMoeilijk
Vin​V1​Vout​trap 1: inverterendR1​ = 1 kΩRf1​ = 2 kΩtrap 2: niet-inverterendR2​ = 1 kΩRf2​ = 4,7 kΩ

Twee ideale opamptrappen staan in cascade: een inverterende versterker (R1, Rf1) gevolgd door een niet-inverterende versterker (R2 naar massa, Rf2 in de terugkoppeling). Beide worden gevoed met ±15 V. De ingang is Vin = 1 V. Vind de uitgangsspanning Vout.

R1 = 1 kΩRf1 = 2 kΩR2 = 1 kΩRf2 = 4,7 kΩVin = 1 V
Vout = V
5.RC- en RL-schakelverschijnselenGemiddeld
+−Vs​9 Vt = 0R = 47 ΩL10 mHi(t)

De spoel voert geen stroom voordat de schakelaar op t = 0 sluit. Hoe lang na het sluiten van de schakelaar bereikt de stroom 80% van zijn eindwaarde? Vind t.

Vs = 9 VR = 47 ΩL = 10 mH
t = ms
6.RC- en RL-schakelverschijnselenMoeilijk
+−Vs​10 VR1​ = 22 ΩR2​ = 22 Ωopent op t = 0L33 mHi(t)

De schakelaar over R2 is al lang gesloten, dus de spoelstroom is constant. Op t = 0 gaat de schakelaar open. Vind de spoelstroom i op t = 1 ms.

Vs = 10 VR1 = 22 ΩR2 = 22 ΩL = 33 mHt = 1 ms
i = A
7.Serie- en parallelweerstandenGemiddeld
R1​ = 20 ΩR3​ = 12 Ω+−V1​18 VR2​3 ΩAR4​5 ΩB

Vind de vervangingsweerstand Req die de bron V1 ziet.

V1 = 18 VR1 = 20 ΩR2 = 3 ΩR3 = 12 ΩR4 = 5 Ω
Req = Ω
8.Serie- en parallelweerstandenMoeilijk
R1​ = 30 ΩR3​ = 6 ΩR5​ = 4 Ω+−V1​12 VR2​8 ΩIR2​AR4​25 ΩBR6​2 Ω

Vind de stroom IR2 door R2.

V1 = 12 VR1 = 30 ΩR2 = 8 ΩR3 = 6 ΩR4 = 25 ΩR5 = 4 ΩR6 = 2 Ω
IR2 = A
9.DC-DC-omzettersGemiddeld
tiL​Imax​Imin​ΔI = ?DTT2T

Een ideale boost-omzetter zet 12 V om in 24 V bij 40 kHz met L = 68 µH. Bepaal de piek-piek-rimpelstroom ΔIL door de spoel.

Vin​ = 12 VVo​ = 24 Vf = 40 kHzL = 68 µH
ΔIL = A
10.DC-DC-omzettersMoeilijk
+−36 VSL = 330 µHC = ?R+−14,4 V

Een buck-omzetter zet 36 V om in 14,4 V bij 20 kHz met L = 330 µH. Bepaal de uitgangscapaciteit C die de piek-piek-rimpel van de uitgangsspanning beperkt tot 25 mV.

Vin​ = 36 VVo​ = 14,4 Vf = 20 kHzL = 330 µHΔVo = 25 mV
C = µF
11.Brug van Wheatstone en rekstrookjesGemiddeld
+−3 VR1​ = 800 ΩR2​ = 80 ΩR3​ = 120 ΩR4​ = 80 ΩabGRg​ = 100 Ω

Een galvanometer met een weerstand van 100 Ω is aangesloten tussen a en b van de getoonde brug (Vs = 3 V). Bepaal de galvanometerstroom Ig van a naar b, in µA.

Vs = 3 VR1 = 800 ΩR2 = 80 ΩR3 = 120 ΩR4 = 80 ΩRg = 100 Ω
Ig = µA
12.Brug van Wheatstone en rekstrookjesMoeilijk
+−2,5 V1000 Ω1000 Ω + ΔR1000 Ω1000 Ωab+−1,988 mV

Een rekstrookje (GF = 2,12) op een constructiedeel met E = 70 GPa vormt een kwartbrug die wordt bekrachtigd met 2,5 V. De uitgang geeft 1,988 mV. Bepaal de axiale spanning σ in MPa.

Vs = 2,5 VGF = 2,12Vo = 1,988 mVE = 70 GPa
σ = MPa
13.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flopsGemiddeld
ABC000111100101324576

Vereenvoudig F = AB′ + A′BC + A′BC′ + B′C tot zijn minimale som-van-productenvorm. Hoeveel literals L bevat de vereenvoudigde uitdrukking?

F = AB′ + A′BC + A′BC′ + B′C
L =
14.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flopsMoeilijk
ABCD000111100001111010011302X405X706112113115X140819011010

Bepaal de minimale SOP-vorm van F(A, B, C, D) = Σm(0, 3, 9, 12, 13, 15) + d(4, 7, 14), waarbij d de don’t-care-condities aangeeft. Hoeveel literals L bevat die?

F(A, B, C, D) = Σm(0, 3, 9, 12, 13, 15) + d(4, 7, 14)
L =

3Oplossingen

1.Diodes en transistoren

Antwoord: R = 120 Ω

Led- en diodeschakelingen: een in doorlaatrichting geschakelde led laat ongeveer zijn doorlaatspanning VF vallen (ongeveer 2 V voor rood, 3 V voor blauw of wit), ongeacht de stroom. Een serieweerstand stelt de stroom in: R = (Vs − n·VF)/I voor n leds in serie. Met een nauwkeuriger diodemodel V = V₀ + I·rd ligt het werkpunt waar de diodelijn de belastinglijn I = (Vs − V)/R snijdt, dus I = (Vs − V₀)/(R + rd).

Spanning over de weerstand

VR = 12 − 3·3 = 3 V

Weerstand

R = 3/0,025 = 120 Ω

Antwoord

R = 120 Ω

De weerstand dissipeert 75 mW.

2.Diodes en transistoren

Antwoord: ID = 6,62 mA

Led- en diodeschakelingen: een in doorlaatrichting geschakelde led laat ongeveer zijn doorlaatspanning VF vallen (ongeveer 2 V voor rood, 3 V voor blauw of wit), ongeacht de stroom. Een serieweerstand stelt de stroom in: R = (Vs − n·VF)/I voor n leds in serie. Met een nauwkeuriger diodemodel V = V₀ + I·rd ligt het werkpunt waar de diodelijn de belastinglijn I = (Vs − V)/R snijdt, dus I = (Vs − V₀)/(R + rd).

Combineer de twee vergelijkingen

3 = 0,65 + I·(330 + 25)

Werkpuntstroom

ID = 2,35/355 = 6,62 mA
VD = 0,65 + 0,00662·25 = 0,8155 V

Antwoord

ID = 6,62 mA
3.Opampschakelingen

Antwoord: Vin,max = 2,553 V

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Versterking

|Av| = Rf/R1 = 47/10 = 4,7

Grootste ingang vóór afkappen

Vin,max = Vsat/|Av| = 12/4,7 = 2,553 V

Antwoord

Vin,max = 2,553 V
4.Opampschakelingen

Antwoord: Vout = −11,4 V

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Versterking van elke trap

A1 = −Rf1/R1 = −2/1 = −2
A2 = 1 + Rf2/R2 = 1 + 4,7/1 = 5,7

Trap voor trap

V1 = −2·1 = −2 V
Vout = 5,7·(−2) = −11,4 V

Antwoord

Vout = −11,4 V
5.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: t = 0,3424 ms

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Tijdconstante en eindstroom

Lang na het sluiten van de schakelaar gedraagt de spoel zich als een kortsluiting, dus de eindstroom wordt alleen door R bepaald.

τ = L/R = 10 mH / 47 Ω = 0,2128 ms
i(∞) = Vs/R = 9/47 = 0,1915 A

Los op naar de tijd

0,8 = 1 − e−t/τ → t = −τ·ln(1 − 0,8)
t = −0,2128·ln(0,2) = 0,3424 ms

Antwoord

t = 0,3424 ms
6.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: i = 0,2872 A

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Beginwaarde, eindwaarde, tijdconstante

Vóór t = 0 overbrugt de gesloten schakelaar R₂; daarna zitten R₁ en R₂ allebei in de kring.

i(0) = 10/22 = 0,4545 A
i(∞) = 10/(22 + 22) = 0,2273 A
τ = L/R = 33/44 = 0,75 ms
i(t) = 0,2273 + (0,4545 − 0,2273)·e−t/τ

Stroom op het gegeven tijdstip

i(1) = 0,2273 + (0,2273)·e−1/0,75 = 0,2872 A

Antwoord

i = 0,2872 A
7.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: Req = 22,55 Ω

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 20 ΩR3​ = 12 Ω+−V1​18 VR2​3 ΩAR4​5 ΩB

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R3 + R4 = 12 + 5 = 17 Ω
R2 ∥ 17 = 3·17/(3+17) = 2,55 Ω
Req = R1 + 2,55 = 20 + 2,55 = 22,55 Ω

Antwoord

Req = 22,55 Ω
8.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: IR2 = 0,1995 A

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 30 ΩR3​ = 6 ΩR5​ = 4 Ω+−V1​12 VR2​8 ΩAR4​25 ΩBR6​2 Ω

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R5 + R6 = 4 + 2 = 6 Ω
R4 ∥ 6 = 4,839 Ω
R3 + 4,839 = 10,84 Ω
R2 ∥ 10,84 = 4,603 Ω
Req = R1 + 4,603 = 30 + 4,603 = 34,6 Ω

Stroom uit de bron

De bron ziet alleen Req, dus de wet van Ohm geeft de stroom die hij levert. Die stroom loopt door R₁.

IR1 = V1/Req = 12/34,6 = 0,3468 A

Stroom door R₂

Trek de spanningsval over R₁ af om de spanning in knooppunt A te krijgen; dat is de spanning over R₂.

VA = V1 − IR1·R1 = 12 − 0,3468·30 = 1,596 V
IR2 = VA/R2 = 1,596/8 = 0,1995 A

Antwoord

IR2 = 0,1995 A
9.DC-DC-omzetters

Antwoord: ΔIL = 2,206 A

DC-DC-omzetters: een schakelaar S staat gedurende de fractie D van elke periode T = 1/f aan. In de stationaire toestand is de gemiddelde spoelspanning nul (volt-secondebalans), wat de ideale omzettingsverhoudingen geeft bij continue geleiding: buck Vo = D·Vin, boost Vo = Vin/(1 − D), inverterende buck-boost |Vo| = Vin·D/(1 − D). Een ideale omzetter behoudt het vermogen: Vin·Iin = Vo·Io. Zolang S aan staat, stijgt de spoelstroom met ΔIL = VL·D·T/L, met VL = Vin − Vo voor de buck en Vin voor de boost en de buck-boost. De uitgangsrimpel is ΔVo = ΔIL/(8fC) voor de buck en Io·D/(fC) voor de boost en de buck-boost. De spoelstroom raakt net nul (de grens van continue geleiding) als de gemiddelde spoelstroom gelijk is aan ΔIL/2.

Duty cycle

D = 1 − 12/24 = 0,5

Spoelspanning tijdens de aan-tijd

Zolang S aan staat, ligt de spoel direct over Vin.

VL = 12 V

Rimpelstroom

ΔIL = VL·D/(L·f) = 12·0,5/(68·10⁻⁶·40·10³) = 2,206 A

Antwoord

ΔIL = 2,206 A
10.DC-DC-omzetters

Antwoord: C = 327,3 µF

DC-DC-omzetters: een schakelaar S staat gedurende de fractie D van elke periode T = 1/f aan. In de stationaire toestand is de gemiddelde spoelspanning nul (volt-secondebalans), wat de ideale omzettingsverhoudingen geeft bij continue geleiding: buck Vo = D·Vin, boost Vo = Vin/(1 − D), inverterende buck-boost |Vo| = Vin·D/(1 − D). Een ideale omzetter behoudt het vermogen: Vin·Iin = Vo·Io. Zolang S aan staat, stijgt de spoelstroom met ΔIL = VL·D·T/L, met VL = Vin − Vo voor de buck en Vin voor de boost en de buck-boost. De uitgangsrimpel is ΔVo = ΔIL/(8fC) voor de buck en Io·D/(fC) voor de boost en de buck-boost. De spoelstroom raakt net nul (de grens van continue geleiding) als de gemiddelde spoelstroom gelijk is aan ΔIL/2.

Duty cycle

D = 14,4/36 = 0,4

Spoelrimpelstroom

ΔIL = (36 − 14,4)·0,4/(330·10⁻⁶·20·10³) = 1,309 A

Capaciteit

C = 1,309/(8·20·10³·25·10⁻³) = 327,3 µF

Antwoord

C = 327,3 µF
11.Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Antwoord: Ig = −4201 µA

Brug van Wheatstone: twee spanningsdelers delen één voeding Vs. De linker deler R1–R2 geeft Va = Vs·R2/(R1 + R2) en de rechter deler R3–R4 geeft Vb = Vs·R4/(R3 + R4); de uitgang is Vab = Va − Vb. De brug is in evenwicht (Vab = 0, geen stroom in de meter) als R1/R2 = R3/R4, dat wil zeggen R1·R4 = R2·R3. Vanaf de uitgang gezien is de brug een Thévenin-bron met Rth = R1∥R2 + R3∥R4.

Thévenin-spanning

Vth = 3·(80/880 − 80/200) = −0,9273 V

Thévenin-weerstand

Rth = R₁∥R₂ + R₃∥R₄ = 120,7 Ω

Galvanometerstroom

Ig = −0,9273/(120,7 + 100) = −4201 µA

Antwoord

Ig = −4201 µA
12.Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Antwoord: σ = 105 MPa

Rekstrookjes: een rekstrookje verandert zijn weerstand met de rek: ΔR/R = GF·ε, waarbij de k-factor GF ongeveer 2 is voor metaalfolie. In een brug met alle armen gelijk aan R geeft één actief rekstrookje (kwartbrug) Vo ≈ Vs·GF·ε/4. Twee actieve rekstrookjes met tegengestelde rek in naburige armen (halve brug) geven Vs·GF·ε/2, en vier (volle brug) geven Vs·GF·ε. De spanning volgt uit de wet van Hooke, σ = E·ε. Weegcellen geven hun gevoeligheid op in mV/V: de uitgang bij volle belasting per volt bekrachtiging.

Rek

ε = 4·0,001988/(2,5·2,12) = 0,0015

Spanning

σ = 70·10³ MPa·0,0015 = 105 MPa

Antwoord

σ = 105 MPa
13.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Antwoord: L = 6

Booleaanse algebra: de regels die uitdrukkingen vereenvoudigen zijn X + X′ = 1 en X·X′ = 0, X + X = X, absorptie X + X·Y = X, de samenvoegregel X·Y + X·Y′ = X, X + X′Y = X + Y en de consensusstelling XY + X′Z + YZ = XY + X′Z. De wetten van De Morgan veranderen (X·Y)′ in X′ + Y′ en (X + Y)′ in X′·Y′. Een Karnaugh-kaart past deze regels grafisch toe: elke groep van twee naburige cellen is één toepassing van XY + XY′ = X.

Mintermen van de uitdrukking

AB′ → m(4, 5)
A′BC → m(3)
A′BC′ → m(2)
B′C → m(1, 5)
ABC00011110010011131214150706

Groepeer en lees af

F = B′C + A′B + AB′

Tel de literals

L = 6

Antwoord

L = 6

Er bestaat een andere groepering van dezelfde grootte; die heeft hetzelfde aantal literals.

14.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Antwoord: L = 11

Karnaugh-kaarten: de cellen staan in Gray-code (00, 01, 11, 10), dus naburige cellen, ook die over de randen heen, verschillen in precies één variabele. Groepeer de enen in rechthoeken van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen, zo groot en zo weinig mogelijk, totdat elke 1 gedekt is. Elke groep is één productterm: de variabelen die erin constant blijven. Een groep van 2ᵏ cellen verliest k variabelen. Don’t-cares (X) mogen worden gebruikt om groepen groter te maken maar hoeven nooit gedekt te worden. Groepeer je in plaats daarvan de nullen, dan krijg je de minimale POS-vorm.

Priemimplicanten

De grootste groepen die uit enen en X’en gevormd kunnen worden.

BC′D′, BCD, A′C′D′, A′CD, AC′D, AB
ABCD000111100001111010011302X405X706112113115X140819011010

Minimale dekking

F = A′C′D′ + A′CD + AC′D + AB
L = 11

Antwoord

L = 11

ExamProblems · examproblems.com/courses/electronics-1