Elektronica 1: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 14 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Diodes en transistoren

Diode (constante spanningsval)
VD = 0,7 V when conducting
Actief gebied
VBE = 0,7 V, IC = β·IB, IE = (β + 1)·IB
Vaste basisinstelling
IB = (VCC − 0,7)/RB
Instelling met spanningsdeler
IB = (VTH − 0,7)/(RTH + (β + 1)RE)
Thévenin-equivalent van de deler
VTH = VCC·R2/(R1 + R2), RTH = R1∥R2
Collectorlus
VCE = VCC − ICRC − IERE
Verzadiging
IC(sat) = (VCC − VCE(sat))/RC, IB ≥ IC(sat)/β

Opampschakelingen

Inverterende versterker
Vout = −(Rf/Rin)·Vin
Niet-inverterende versterker
Vout = (1 + Rf/R1)·Vin
Sommeerversterker
Vout = −Rf(V1/R1 + V2/R2)
Ideale opamp
V+ = V−, Iin = 0

RC- en RL-schakelverschijnselen

Tijdconstante
τ = RC | τ = L/R
Respons
x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ
Condensator bij gelijkstroom
open klemmen; vC kan niet verspringen
Spoel bij gelijkstroom
kortsluiting; iL kan niet verspringen
Eindtoestand
t ≈ 5τ

Methode

  1. Bepaal de beginwaarde vlak na het schakelen: een condensatorspanning en een spoelstroom kunnen niet verspringen.
  2. Bepaal de eindwaarde lang na het schakelen: een condensator gedraagt zich als een open keten, een spoel als een kortsluiting.
  3. Bepaal de tijdconstante: τ = RC of τ = L/R, met de weerstand die de condensator of spoel ziet.
  4. Gebruik x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ.

Serie- en parallelweerstanden

Weerstanden in serie
Req = R1 + R2 + …
Weerstanden parallel
1/Req = 1/R1 + 1/R2 + …
Twee parallel
Req = R1R2 / (R1 + R2)
Wet van Ohm
V = I·R
Vermogen
P = V·I = I²R = V²/R

Methode

  1. Begin aan het uiteinde van het netwerk dat het verst van de klemmen ligt.
  2. Combineer weerstanden in serie door ze op te tellen, en weerstanden parallel met 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …
  3. Teken de schakeling na elke stap opnieuw.
  4. Herhaal tot er één weerstand tussen de klemmen over is.

DC-DC-omzetters

Buck
Vo = D·Vin
Boost
Vo = Vin/(1 − D)
Inverterende buck-boost
|Vo| = Vin·D/(1 − D)
Ideale vermogensbalans
VinIin = VoIo
Spoelrimpel
ΔIL = VL,on·D/(L·f); buck Vin − Vo, boost and buck-boost Vin
Gemiddelde spoelstroom
buck Io; boost en buck-boost Io/(1 − D)
Uitgangsrimpel
buck ΔIL/(8fC); boost en buck-boost Io·D/(fC)
Grens van continue geleiding
buck (1 − D)R/(2f); boost D(1 − D)²R/(2f); buck-boost (1 − D)²R/(2f)

Methode

  1. Bepaal de omzetter (buck, boost of buck-boost) en de duty cycle D uit de spanningsverhouding.
  2. Gebruik de volt-secondebalans over de spoel: de gemiddelde spoelspanning over een periode is nul.
  3. Bepaal de spoelspanning terwijl de schakelaar aan staat, daarna ΔIL = VL·D/(L·f).
  4. Bepaal voor de uitgangsrimpel de lading die in en uit de condensator stroomt; stel voor de grens van continue geleiding de gemiddelde spoelstroom gelijk aan ΔIL/2.

Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Deelspanningen
Va = VsR2/(R1 + R2), Vb = VsR4/(R3 + R4)
Output
Vab = Va − Vb
Balans
R1/R2 = R3/R4
Schuifdraadbrug
R/Rx = l/(100 − l)
Thévenin-weerstand
Rth = R1∥R2 + R3∥R4
K-factor
ΔR/R = GF·ε
Uitgang van de brug
kwart Vs·GF·ε/4, half Vs·GF·ε/2, vol Vs·GF·ε
Kleine verandering, één arm
Vab ≈ Vs·ΔR/(4R)
Spanning
σ = E·ε

Methode

  1. Behandel de brug als twee spanningsdelers over dezelfde voeding.
  2. Stel voor evenwicht R₁/R₂ = R₃/R₄ en los op voor de onbekende weerstand.
  3. Bepaal voor een onevenwichtige brug Va en Vb uit de delers en trek ze af; gebruik het Thévenin-equivalent als een meter de uitgang belast.
  4. Reken voor rekstrookjes de rek om naar ΔR/R = GF·ε en gebruik Vs·GF·ε/4, /2 of ×1 voor een kwart-, halve of volle brug.

Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Basispoorten
A·B, A + B, A′, (A·B)′, (A + B)′, A ⊕ B
Booleaanse regels
X + X′ = 1, X·X′ = 0, X + XY = X, XY + XY′ = X
De Morgan
(X·Y)′ = X′ + Y′, (X + Y)′ = X′·Y′
Volgorde van de Karnaugh-kaart
00, 01, 11, 10 (Gray code)
Groep van 2ᵏ cellen
verliest k variabelen
4-naar-1-multiplexer
F = A′B′I0 + A′BI1 + AB′I2 + ABI3
Flip-flops
D: Q⁺ = D, T: Q⁺ = T ⊕ Q, JK: Q⁺ = JQ′ + K′Q
Tellers
n-bits: 2ⁿ toestanden; mod-N: kleinste n met 2ⁿ ≥ N; fuit = fklok/N
Ripple-teller
fmax = 1/(n·tpd)
Ring- en Johnson-tellers
n en 2n toestanden

Methode

  1. Werk bij een schakeling van de ingangen naar de uitgang, één poort tegelijk, en schrijf de waarde op elke draad, of schrijf de uitdrukking op en vul de waarheidstabel in.
  2. Zet voor vereenvoudiging de enen (en de don’t-cares als X) in een Karnaugh-kaart met rijen en kolommen in Gray-code: 00, 01, 11, 10.
  3. Dek de enen met zo weinig en zo grote groepen van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen als mogelijk, met terugloop om de randen; elke groep is één productterm van de variabelen die constant blijven. Groepeer de nullen voor de POS-vorm.
  4. Lees bij flip-flops en tellers de ingangen af op elke actieve klokflank, schrijf de toestand na elke flank op, en onthoud dat een n-bits teller na 2ⁿ toestanden terugloopt.

2Oefenopgaven

1.Diodes en transistorenGemiddeld
+−12 V270 Ω6,2 V2200 ΩIZ​ = ?

Een zenerstabilisator van 6,2 V wordt gevoed uit 12 V via 270 Ω en voedt een belasting van 2200 Ω. Bepaal de zenerstroom IZ.

Vin = 12 VVZ = 6,2 VR = 270 ΩRL = 2200 Ω
IZ = mA
2.Diodes en transistorenMoeilijk
RC​ = 470 Ωβ = 150VCC​ = 12 V3,3 VRB​ = ?

Een NPN-transistor met β = 150 schakelt een belastingsweerstand van 470 Ω, aangesloten tussen VCC = 12 V en de collector. De emitter ligt aan massa. De basis wordt aangestuurd vanuit een logische uitgang van 3,3 V via een basisweerstand RB. Neem VBE = 0,7 V en VCE(sat) = 0,2 V. Vind de grootste basisweerstand RB, in kΩ, die de transistor nog net in verzadiging stuurt.

VCC = 12 VRC = 470 Ωβ = 150Vin = 3,3 VVBE = 0,7 VVCE(sat) = 0,2 V
RB = kΩ
3.OpampschakelingenGemiddeld
−+Vout​R2​ = 4,7 kΩV1​ = −2,7 VR1​ = 10 kΩV2​ = 1,3 VR3​ = 10 kΩR4​ = 4,7 kΩ

De verschilversterker gebruikt een ideale opamp met een voeding van ±15 V, met R3 = R1 en R4 = R2. Vind de spanning V− op de inverterende ingang.

V1 = −2,7 VV2 = 1,3 VR1 = R3 = 10 kΩR2 = R4 = 4,7 kΩ
V− = V
4.OpampschakelingenMoeilijk
−+Vout​Rf​ = 1 kΩV1​ = −1,8 VR1​ = 4,7 kΩV2​ = 2 VR2​ = 47 kΩ

De sommeerversterker gebruikt een ideale opamp met een voeding van ±15 V. Vind de uitgangsspanning Vout.

V1 = −1,8 VV2 = 2 VR1 = 4,7 kΩR2 = 47 kΩRf = 1 kΩ
Vout = V
5.RC- en RL-schakelverschijnselenGemiddeld
+−Vs​6 Vt = 0R = 100 ΩL10 mHi(t)

De spoel voert geen stroom voordat de schakelaar op t = 0 sluit. Vind de spanning vL over de spoel op t = 1 ms.

Vs = 6 VR = 100 ΩL = 10 mHt = 1 ms
vL = V
6.RC- en RL-schakelverschijnselenMoeilijk
+−Vs​20 VR1​ = 20 ΩR2​ = 47 Ωsluit op t = 0L47 mHi(t)

De schakelaar over R2 is al lang open, dus de spoelstroom is constant. Op t = 0 sluit de schakelaar en sluit R2 kort. Hoe lang na t = 0 bereikt de spoelstroom 0,649 A? Vind t.

Vs = 20 VR1 = 20 ΩR2 = 47 ΩL = 47 mH
t = ms
7.Serie- en parallelweerstandenGemiddeld
R1​ = 2 ΩR3​ = 8 Ω+−V1​9 VR2​20 ΩAR4​15 ΩB

Vind de vervangingsweerstand Req die de bron V1 ziet.

V1 = 9 VR1 = 2 ΩR2 = 20 ΩR3 = 8 ΩR4 = 15 Ω
Req = Ω
8.Serie- en parallelweerstandenMoeilijk
R1​ = 4 ΩIR1​R3​ = 20 ΩR5​ = 8 Ω+−V1​12 VR2​25 ΩAR4​10 ΩBR6​12 Ω

Vind de stroom IR1 die de bron levert, en die door R1 loopt.

V1 = 12 VR1 = 4 ΩR2 = 25 ΩR3 = 20 ΩR4 = 10 ΩR5 = 8 ΩR6 = 12 Ω
IR1 = A
9.DC-DC-omzettersGemiddeld
tiL​Imax​ = ?Imin​Io​DTT2T

Een buck-omzetter zet 9 V om in 6,3 V voor een belasting van 10 Ω. Hij schakelt met 20 kHz met L = 100 µH. Bepaal de piekspoelstroom Imax.

Vin​ = 9 VVo​ = 6,3 Vf = 20 kHzL = 100 µHR = 10 Ω
Imax = A
10.DC-DC-omzettersMoeilijk
+−48 VLSC = 22 µFR = 50 Ω+−120 V

Een ideale boost-omzetter zet 48 V om in 120 V voor een belasting van 50 Ω bij 200 kHz. De uitgangscondensator is 22 µF. Bepaal de piek-piek-rimpel ΔVo van de uitgangsspanning in mV.

Vin​ = 48 VVo​ = 120 Vf = 200 kHzC = 22 µFR = 50 Ω
ΔVo = mV
11.Brug van Wheatstone en rekstrookjesGemiddeld
+−5 VR1​ = 20 ΩR2​ = 80 ΩR3​ = 40 ΩR4​ = 1000 ΩabGRg​ = 500 Ω

Een galvanometer met een weerstand van 500 Ω is aangesloten tussen a en b van de getoonde brug (Vs = 5 V). Bepaal de galvanometerstroom Ig van a naar b, in µA.

Vs = 5 VR1 = 20 ΩR2 = 80 ΩR3 = 40 ΩR4 = 1000 ΩRg = 500 Ω
Ig = µA
12.Brug van Wheatstone en rekstrookjesMoeilijk
+−2,5 V350 Ω350 Ω + ΔR350 Ω350 Ωab+−Vo​ = ?

Een brug met armen van 350 Ω wordt bekrachtigd met 2,5 V en heeft één actief rekstrookje (kwartbrug). De k-factor is 2 en de rek is 1200 µε. Bepaal de uitgang Vo van de brug in mV.

Vs = 2,5 VGF = 2ε = 1200 µε
Vo = mV
13.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flopsGemiddeld
ABC00011110010011131214150706

Gebruik de Karnaugh-kaart om de minimale som-van-productenvorm (SOP) van F(A, B, C) = Σm(1, 2, 3, 4, 5) te vinden. Hoeveel literals L bevat die in totaal (een variabele met accent telt als één literal)?

F(A, B, C) = Σm(1, 2, 3, 4, 5)
L =
14.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flopsMoeilijk
ABCD000111100001111000110302140507X60120130150140819X11110

Bepaal voor F(A, B, C, D) = Σm(1, 4, 9, 10) + d(6, 11), waarbij d de don’t-care-condities aangeeft, het aantal N essentiële priemimplicanten.

F(A, B, C, D) = Σm(1, 4, 9, 10) + d(6, 11)
N =

3Oplossingen

1.Diodes en transistoren

Antwoord: IZ = 18,66 mA

Zenerstabilisator: een in sperrichting geschakelde zenerdiode houdt zijn spanning VZ vast zolang zijn stroom boven een minimum IZ,min blijft. De serieweerstand R neemt het verschil tussen ingang en uitgang op: IR = (Vin − VZ)/R. Die stroom splitst zich in de belasting, IL = VZ/RL, en de zenerdiode: IZ = IR − IL. Ontwerp voor de slechtste gevallen: de laagste ingangsspanning met de grootste belasting moet nog steeds IZ,min overlaten, en de hoogste ingangsspanning zonder belasting geeft het grootste zenervermogen PZ = VZ·IZ.

Weerstandsstroom

IR = 5,8/270 = 21,48 mA

Belastingsstroom

IL = 6,2/2200 = 2,818 mA

Zenerstroom

IZ = 21,48 − 2,818 = 18,66 mA

Antwoord

IZ = 18,66 mA
2.Diodes en transistoren

Antwoord: RB = 15,53 kΩ

BJT als schakelaar: om een belasting volledig in te schakelen wordt de transistor in verzadiging gestuurd, waar VCE = VCE(sat) en de collectorstroom door de belasting wordt bepaald: IC(sat) = (VCC − VCE(sat))/RC. Voor verzadiging is minstens IB = IC(sat)/β nodig. Is de basisstroom kleiner, dan blijft de transistor actief en is IC = β·IB.

Collectorstroom in verzadiging

IC(sat) = (12 − 0,2)/470 = 25,11 mA

Minimale basisstroom

IB(min) = IC(sat)/β = 25,11/150 = 167,4 µA

Basisweerstand

RB = (3,3 − 0,7)/IB = 2,6 V/0,1674 mA = 15,53 kΩ

Antwoord

RB = 15,53 kΩ

Elke kleinere basisweerstand stuurt de transistor ook in verzadiging; in de praktijk kies je er een die een paar keer kleiner is.

3.Opampschakelingen

Antwoord: V− = 0,4156 V

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Spanning op de ingangen

R₃ en R₄ voeren dezelfde stroom, dus ze vormen een spanningsdeler; de terugkoppeling maakt V₋ = V₊.

V₊ = V2·R4/(R3 + R4) = 1,3·4,7/(10 + 4,7) = 0,4156 V
V₋ = V₊

Antwoord

V− = 0,4156 V
4.Opampschakelingen

Antwoord: Vout = 0,3404 V

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Ingangsstromen

V₋ = 0, dus over elke ingangsweerstand staat zijn volledige ingangsspanning.

I1 = V1/R1 = −1,8/4,7 = −0,383 mA
I2 = V2/R2 = 2/47 = 0,04255 mA
If = I1 + I2 = −0,3404 mA

Uitgangsspanning

Vout = −Rf·If = −1·(−0,3404) = 0,3404 V

Antwoord

Vout = 0,3404 V
5.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: vL = 0,0002724 V

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Tijdconstante en eindstroom

Lang na het sluiten van de schakelaar gedraagt de spoel zich als een kortsluiting, dus de eindstroom wordt alleen door R bepaald.

τ = L/R = 10 mH / 100 Ω = 0,1 ms
i(∞) = Vs/R = 6/100 = 0,06 A

Spoelspanning

Op t = 0 staat de hele voedingsspanning over de spoel; daarna neemt die af tot nul.

vL(t) = Vs·e−t/τ = 6·e−1/0,1 = 0,0002724 V

Antwoord

vL = 0,0002724 V
6.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: t = 1,627 ms

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Beginwaarde, eindwaarde, tijdconstante

Vóór t = 0 zitten beide weerstanden in de kring; daarna overbrugt de gesloten schakelaar R₂.

i(0) = 20/(20 + 47) = 0,2985 A
i(∞) = 20/20 = 1 A
τ = L/R = 47/20 = 2,35 ms
i(t) = 1 + (0,2985 − 1)·e−t/τ

Los op naar de tijd

e−t/τ = (0,649 − 1)/(0,2985 − 1) = 0,5004
t = 2,35·ln(1,999) = 1,627 ms

Antwoord

t = 1,627 ms
7.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: Req = 12,7 Ω

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 2 ΩR3​ = 8 Ω+−V1​9 VR2​20 ΩAR4​15 ΩB

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R3 + R4 = 8 + 15 = 23 Ω
R2 ∥ 23 = 20·23/(20+23) = 10,7 Ω
Req = R1 + 10,7 = 2 + 10,7 = 12,7 Ω

Antwoord

Req = 12,7 Ω
8.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: IR1 = 0,7099 A

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 4 ΩR3​ = 20 ΩR5​ = 8 Ω+−V1​12 VR2​25 ΩAR4​10 ΩBR6​12 Ω

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R5 + R6 = 8 + 12 = 20 Ω
R4 ∥ 20 = 6,667 Ω
R3 + 6,667 = 26,67 Ω
R2 ∥ 26,67 = 12,9 Ω
Req = R1 + 12,9 = 4 + 12,9 = 16,9 Ω

Stroom uit de bron

De bron ziet alleen Req, dus de wet van Ohm geeft de stroom die hij levert. Die stroom loopt door R₁.

IR1 = V1/Req = 12/16,9 = 0,7099 A

Antwoord

IR1 = 0,7099 A
9.DC-DC-omzetters

Antwoord: Imax = 1,103 A

DC-DC-omzetters: een schakelaar S staat gedurende de fractie D van elke periode T = 1/f aan. In de stationaire toestand is de gemiddelde spoelspanning nul (volt-secondebalans), wat de ideale omzettingsverhoudingen geeft bij continue geleiding: buck Vo = D·Vin, boost Vo = Vin/(1 − D), inverterende buck-boost |Vo| = Vin·D/(1 − D). Een ideale omzetter behoudt het vermogen: Vin·Iin = Vo·Io. Zolang S aan staat, stijgt de spoelstroom met ΔIL = VL·D·T/L, met VL = Vin − Vo voor de buck en Vin voor de boost en de buck-boost. De uitgangsrimpel is ΔVo = ΔIL/(8fC) voor de buck en Io·D/(fC) voor de boost en de buck-boost. De spoelstroom raakt net nul (de grens van continue geleiding) als de gemiddelde spoelstroom gelijk is aan ΔIL/2.

Duty cycle

D = 6,3/9 = 0,7

Gemiddelde stroom en rimpelstroom

Io = 6,3/10 = 0,63 A
ΔIL = VL·D/(L·f) = 2,7·0,7/(100·10⁻⁶·20·10³) = 0,945 A

Piekstroom

Imax = 0,63 + 0,945/2 = 1,103 A

Antwoord

Imax = 1,103 A
10.DC-DC-omzetters

Antwoord: ΔVo = 327,3 mV

DC-DC-omzetters: een schakelaar S staat gedurende de fractie D van elke periode T = 1/f aan. In de stationaire toestand is de gemiddelde spoelspanning nul (volt-secondebalans), wat de ideale omzettingsverhoudingen geeft bij continue geleiding: buck Vo = D·Vin, boost Vo = Vin/(1 − D), inverterende buck-boost |Vo| = Vin·D/(1 − D). Een ideale omzetter behoudt het vermogen: Vin·Iin = Vo·Io. Zolang S aan staat, stijgt de spoelstroom met ΔIL = VL·D·T/L, met VL = Vin − Vo voor de buck en Vin voor de boost en de buck-boost. De uitgangsrimpel is ΔVo = ΔIL/(8fC) voor de buck en Io·D/(fC) voor de boost en de buck-boost. De spoelstroom raakt net nul (de grens van continue geleiding) als de gemiddelde spoelstroom gelijk is aan ΔIL/2.

Duty cycle

D = 1 − 48/120 = 0,6

Belastingsstroom

Io = 120/50 = 2,4 A

Uitgangsrimpel

ΔVo = 2,4·0,6/(200·10³·22·10⁻⁶) = 327,3 mV

Antwoord

ΔVo = 327,3 mV
11.Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Antwoord: Ig = −1457 µA

Brug van Wheatstone: twee spanningsdelers delen één voeding Vs. De linker deler R1–R2 geeft Va = Vs·R2/(R1 + R2) en de rechter deler R3–R4 geeft Vb = Vs·R4/(R3 + R4); de uitgang is Vab = Va − Vb. De brug is in evenwicht (Vab = 0, geen stroom in de meter) als R1/R2 = R3/R4, dat wil zeggen R1·R4 = R2·R3. Vanaf de uitgang gezien is de brug een Thévenin-bron met Rth = R1∥R2 + R3∥R4.

Thévenin-spanning

Vth = 5·(80/100 − 1000/1040) = −0,8077 V

Thévenin-weerstand

Rth = R₁∥R₂ + R₃∥R₄ = 54,46 Ω

Galvanometerstroom

Ig = −0,8077/(54,46 + 500) = −1457 µA

Antwoord

Ig = −1457 µA
12.Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Antwoord: Vo = 1,5 mV

Rekstrookjes: een rekstrookje verandert zijn weerstand met de rek: ΔR/R = GF·ε, waarbij de k-factor GF ongeveer 2 is voor metaalfolie. In een brug met alle armen gelijk aan R geeft één actief rekstrookje (kwartbrug) Vo ≈ Vs·GF·ε/4. Twee actieve rekstrookjes met tegengestelde rek in naburige armen (halve brug) geven Vs·GF·ε/2, en vier (volle brug) geven Vs·GF·ε. De spanning volgt uit de wet van Hooke, σ = E·ε. Weegcellen geven hun gevoeligheid op in mV/V: de uitgang bij volle belasting per volt bekrachtiging.

Relatieve weerstandsverandering

ΔR/R = 2·1200·10⁻⁶ = 0,0024

Uitgang van de brug

Vo ≈ Vs·GF·ε/4 = 2,5·0,0024/4 = 1,5 mV

Antwoord

Vo = 1,5 mV
13.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Antwoord: L = 6

Karnaugh-kaarten: de cellen staan in Gray-code (00, 01, 11, 10), dus naburige cellen, ook die over de randen heen, verschillen in precies één variabele. Groepeer de enen in rechthoeken van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen, zo groot en zo weinig mogelijk, totdat elke 1 gedekt is. Elke groep is één productterm: de variabelen die erin constant blijven. Een groep van 2ᵏ cellen verliest k variabelen. Don’t-cares (X) mogen worden gebruikt om groepen groter te maken maar hoeven nooit gedekt te worden. Groepeer je in plaats daarvan de nullen, dan krijg je de minimale POS-vorm.

ABC00011110010011131214150706

Groepeer de enen

Elke groep is een rechthoek van 2ᵏ cellen; randcellen zijn buren van de cellen op de tegenoverliggende rand.

B′C
A′B
AB′

Minimale SOP-vorm

F = B′C + A′B + AB′
L = 6

Antwoord

L = 6

Er bestaat een andere groepering van dezelfde grootte; die heeft hetzelfde aantal termen en literals.

14.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Antwoord: N = 3

Karnaugh-kaarten: de cellen staan in Gray-code (00, 01, 11, 10), dus naburige cellen, ook die over de randen heen, verschillen in precies één variabele. Groepeer de enen in rechthoeken van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen, zo groot en zo weinig mogelijk, totdat elke 1 gedekt is. Elke groep is één productterm: de variabelen die erin constant blijven. Een groep van 2ᵏ cellen verliest k variabelen. Don’t-cares (X) mogen worden gebruikt om groepen groter te maken maar hoeven nooit gedekt te worden. Groepeer je in plaats daarvan de nullen, dan krijg je de minimale POS-vorm.

Priemimplicanten

De grootste groepen die uit enen en X’en gevormd kunnen worden.

B′C′D, A′BD′, AB′D, AB′C
ABCD000111100001111000110302140507X60120130150140819X11110

Essentiële priemimplicanten

B′C′D, A′BD′, AB′C
N = 3

Antwoord

N = 3

ExamProblems · examproblems.com/courses/electronics-1