Elektronica 1: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 14 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Diodes en transistoren

Diode (constante spanningsval)
VD = 0,7 V when conducting
Actief gebied
VBE = 0,7 V, IC = β·IB, IE = (β + 1)·IB
Vaste basisinstelling
IB = (VCC − 0,7)/RB
Instelling met spanningsdeler
IB = (VTH − 0,7)/(RTH + (β + 1)RE)
Thévenin-equivalent van de deler
VTH = VCC·R2/(R1 + R2), RTH = R1∥R2
Collectorlus
VCE = VCC − ICRC − IERE
Verzadiging
IC(sat) = (VCC − VCE(sat))/RC, IB ≥ IC(sat)/β

Opampschakelingen

Inverterende versterker
Vout = −(Rf/Rin)·Vin
Niet-inverterende versterker
Vout = (1 + Rf/R1)·Vin
Sommeerversterker
Vout = −Rf(V1/R1 + V2/R2)
Ideale opamp
V+ = V−, Iin = 0

RC- en RL-schakelverschijnselen

Tijdconstante
τ = RC | τ = L/R
Respons
x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ
Condensator bij gelijkstroom
open klemmen; vC kan niet verspringen
Spoel bij gelijkstroom
kortsluiting; iL kan niet verspringen
Eindtoestand
t ≈ 5τ

Methode

  1. Bepaal de beginwaarde vlak na het schakelen: een condensatorspanning en een spoelstroom kunnen niet verspringen.
  2. Bepaal de eindwaarde lang na het schakelen: een condensator gedraagt zich als een open keten, een spoel als een kortsluiting.
  3. Bepaal de tijdconstante: τ = RC of τ = L/R, met de weerstand die de condensator of spoel ziet.
  4. Gebruik x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ.

Serie- en parallelweerstanden

Weerstanden in serie
Req = R1 + R2 + …
Weerstanden parallel
1/Req = 1/R1 + 1/R2 + …
Twee parallel
Req = R1R2 / (R1 + R2)
Wet van Ohm
V = I·R
Vermogen
P = V·I = I²R = V²/R

Methode

  1. Begin aan het uiteinde van het netwerk dat het verst van de klemmen ligt.
  2. Combineer weerstanden in serie door ze op te tellen, en weerstanden parallel met 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …
  3. Teken de schakeling na elke stap opnieuw.
  4. Herhaal tot er één weerstand tussen de klemmen over is.

DC-DC-omzetters

Buck
Vo = D·Vin
Boost
Vo = Vin/(1 − D)
Inverterende buck-boost
|Vo| = Vin·D/(1 − D)
Ideale vermogensbalans
VinIin = VoIo
Spoelrimpel
ΔIL = VL,on·D/(L·f); buck Vin − Vo, boost and buck-boost Vin
Gemiddelde spoelstroom
buck Io; boost en buck-boost Io/(1 − D)
Uitgangsrimpel
buck ΔIL/(8fC); boost en buck-boost Io·D/(fC)
Grens van continue geleiding
buck (1 − D)R/(2f); boost D(1 − D)²R/(2f); buck-boost (1 − D)²R/(2f)

Methode

  1. Bepaal de omzetter (buck, boost of buck-boost) en de duty cycle D uit de spanningsverhouding.
  2. Gebruik de volt-secondebalans over de spoel: de gemiddelde spoelspanning over een periode is nul.
  3. Bepaal de spoelspanning terwijl de schakelaar aan staat, daarna ΔIL = VL·D/(L·f).
  4. Bepaal voor de uitgangsrimpel de lading die in en uit de condensator stroomt; stel voor de grens van continue geleiding de gemiddelde spoelstroom gelijk aan ΔIL/2.

Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Deelspanningen
Va = VsR2/(R1 + R2), Vb = VsR4/(R3 + R4)
Output
Vab = Va − Vb
Balans
R1/R2 = R3/R4
Schuifdraadbrug
R/Rx = l/(100 − l)
Thévenin-weerstand
Rth = R1∥R2 + R3∥R4
K-factor
ΔR/R = GF·ε
Uitgang van de brug
kwart Vs·GF·ε/4, half Vs·GF·ε/2, vol Vs·GF·ε
Kleine verandering, één arm
Vab ≈ Vs·ΔR/(4R)
Spanning
σ = E·ε

Methode

  1. Behandel de brug als twee spanningsdelers over dezelfde voeding.
  2. Stel voor evenwicht R₁/R₂ = R₃/R₄ en los op voor de onbekende weerstand.
  3. Bepaal voor een onevenwichtige brug Va en Vb uit de delers en trek ze af; gebruik het Thévenin-equivalent als een meter de uitgang belast.
  4. Reken voor rekstrookjes de rek om naar ΔR/R = GF·ε en gebruik Vs·GF·ε/4, /2 of ×1 voor een kwart-, halve of volle brug.

Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Basispoorten
A·B, A + B, A′, (A·B)′, (A + B)′, A ⊕ B
Booleaanse regels
X + X′ = 1, X·X′ = 0, X + XY = X, XY + XY′ = X
De Morgan
(X·Y)′ = X′ + Y′, (X + Y)′ = X′·Y′
Volgorde van de Karnaugh-kaart
00, 01, 11, 10 (Gray code)
Groep van 2ᵏ cellen
verliest k variabelen
4-naar-1-multiplexer
F = A′B′I0 + A′BI1 + AB′I2 + ABI3
Flip-flops
D: Q⁺ = D, T: Q⁺ = T ⊕ Q, JK: Q⁺ = JQ′ + K′Q
Tellers
n-bits: 2ⁿ toestanden; mod-N: kleinste n met 2ⁿ ≥ N; fuit = fklok/N
Ripple-teller
fmax = 1/(n·tpd)
Ring- en Johnson-tellers
n en 2n toestanden

Methode

  1. Werk bij een schakeling van de ingangen naar de uitgang, één poort tegelijk, en schrijf de waarde op elke draad, of schrijf de uitdrukking op en vul de waarheidstabel in.
  2. Zet voor vereenvoudiging de enen (en de don’t-cares als X) in een Karnaugh-kaart met rijen en kolommen in Gray-code: 00, 01, 11, 10.
  3. Dek de enen met zo weinig en zo grote groepen van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen als mogelijk, met terugloop om de randen; elke groep is één productterm van de variabelen die constant blijven. Groepeer de nullen voor de POS-vorm.
  4. Lees bij flip-flops en tellers de ingangen af op elke actieve klokflank, schrijf de toestand na elke flank op, en onthoud dat een n-bits teller na 2ⁿ toestanden terugloopt.

2Oefenopgaven

1.Diodes en transistorenGemiddeld
RC​ = 1,5 kΩβ = 200IC​ = ?RE​ = 1 kΩVCC​ = 18 VR1​ = 56 kΩR2​ = 22 kΩ

Een NPN-transistor met β = 200 wordt ingesteld met een spanningsdeler vanaf VCC = 18 V: R₁ = 56 kΩ van VCC naar de basis en R₂ = 22 kΩ van de basis naar massa. De collectorweerstand is RC = 1,5 kΩ en de emitterweerstand is RE = 1 kΩ. Neem VBE = 0,7 V en gebruik het Thévenin-equivalent van de deler (verwaarloos de basisstroom niet). Vind de collectorstroom IC in mA.

VCC = 18 VR1 = 56 kΩR2 = 22 kΩRC = 1,5 kΩRE = 1 kΩβ = 200
IC = mA
2.Diodes en transistorenMoeilijk
+−≥ 24 VR = ?5,6 V≤ 10 mA

Een zenerstabilisator van 5,6 V moet tot 10 mA aan een belasting leveren. De ingangsspanning kan dalen tot 24 V, en de zenerdiode heeft minstens 5 mA nodig om te stabiliseren. Bepaal de grootste serieweerstand Rmax waarbij hij blijft stabiliseren.

Vin,min = 24 VVZ = 5,6 VIL,max = 10 mAIZ,min = 5 mA
Rmax = Ω
3.OpampschakelingenGemiddeld
−+Vout​R2​ = 2 kΩV1​ = 2,4 VR1​ = 10 kΩV2​ = 1 VR3​ = 10 kΩR4​ = 2 kΩ

De verschilversterker gebruikt een ideale opamp met een voeding van ±15 V, met R3 = R1 en R4 = R2. Vind de uitgangsspanning Vout.

V1 = 2,4 VV2 = 1 VR1 = R3 = 10 kΩR2 = R4 = 2 kΩ
Vout = V
4.OpampschakelingenMoeilijk
−+Vout​C = 4,7 µFVin​ = −1,9 VR = 100 kΩ

De integrator gebruikt een ideale opamp met een voeding van ±15 V; de uitgang verzadigt bij ±14 V. De condensator is ongeladen als op t = 0 een constante ingang Vin = −1,9 V wordt aangelegd. Vind de uitgangsspanning Vout op t = 500 ms.

Vin = −1,9 VR = 100 kΩC = 4,7 µFVsat = ±14 Vt = 500 ms
Vout = V
5.RC- en RL-schakelverschijnselenGemiddeld
+−Vs​15 Vt = 0R = 33 ΩL22 mHi(t)

De spoel voert geen stroom voordat de schakelaar op t = 0 sluit. Vind de energie W die op t = 1 ms in de spoel is opgeslagen, in mJ.

Vs = 15 VR = 33 ΩL = 22 mHt = 1 ms
W = mJ
6.RC- en RL-schakelverschijnselenMoeilijk
+−Vs​15 Vt = 0R = 3,3 kΩC22 µF+−vC​vC​(0) = 10 V

Vlak voordat de schakelaar op t = 0 sluit, staat er 10 V over de condensator met de aangegeven polariteit. Vind de condensatorspanning vC op t = 200 ms.

Vs = 15 VR = 3,3 kΩC = 22 µFvC(0) = 10 Vt = 200 ms
vC = V
7.Serie- en parallelweerstandenGemiddeld
R1​ = 2 ΩR3​ = 5 Ω+−V1​10 VR2​4 ΩAR4​5 ΩB

Vind de vervangingsweerstand Req die de bron V1 ziet.

V1 = 10 VR1 = 2 ΩR2 = 4 ΩR3 = 5 ΩR4 = 5 Ω
Req = Ω
8.Serie- en parallelweerstandenMoeilijk
R1​ = 3 ΩR3​ = 3 ΩR5​ = 6 Ω+−V1​15 VR2​5 ΩAR4​30 ΩBR6​2 Ω

Vind de vervangingsweerstand Req die de bron V1 ziet.

V1 = 15 VR1 = 3 ΩR2 = 5 ΩR3 = 3 ΩR4 = 30 ΩR5 = 6 ΩR6 = 2 Ω
Req = Ω
9.DC-DC-omzettersGemiddeld
tiL​Imax​Imin​ΔI = ?DTT2T

Een ideale inverterende buck-boost-omzetter zet 48 V om in −144 V bij 500 kHz met L = 100 µH. Bepaal de piek-piek-rimpelstroom ΔIL door de spoel.

Vin​ = 48 VVo​ = −144 Vf = 500 kHzL = 100 µH
ΔIL = A
10.DC-DC-omzettersMoeilijk
+−36 VLSC = 10 µFR = 25 Ω+−144 V

Een ideale boost-omzetter zet 36 V om in 144 V voor een belasting van 25 Ω bij 100 kHz. De uitgangscondensator is 10 µF. Bepaal de piek-piek-rimpel ΔVo van de uitgangsspanning in mV.

Vin​ = 36 VVo​ = 144 Vf = 100 kHzC = 10 µFR = 25 Ω
ΔVo = mV
11.Brug van Wheatstone en rekstrookjesGemiddeld
+−15 V400 Ω400 Ω + ΔR400 Ω400 Ωab+−357,1 mV

Een brug met vier armen van 400 Ω wordt gevoed met 15 V. Als de sensor R₂ verandert, geeft de uitgang Vab = 357,1 mV. Bepaal de exacte verandering ΔR van R₂.

Vs = 15 VR = 400 ΩVab = 357,1 mV
ΔR = Ω
12.Brug van Wheatstone en rekstrookjesMoeilijk
+−10 V350 Ω350 Ω + ΔR350 Ω350 Ωab+−1,25 mV

Een kwartbrug met één actief rekstrookje (GF = 2) wordt bekrachtigd met 10 V. Onder belasting geeft de uitgang 1,25 mV. Bepaal de rek ε in µε.

Vs = 10 VGF = 2Vo = 1,25 mV
ε = µε
13.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flopsGemiddeld
ABCD000111100001111000110302040507061121130150141809111010

Gebruik de Karnaugh-kaart om de minimale product-van-sommenvorm (POS) van F(A, B, C, D) = Σm(1, 8, 11, 12, 13) te vinden. Hoeveel somtermen (factoren) N heeft die?

F(A, B, C, D) = Σm(1, 8, 11, 12, 13)
N =
14.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flopsMoeilijk
FFQ0​Q0​FFQ1​Q1​FFQ2​Q2​FFQ3​Q3​FFQ4​Q4​FFQ5​Q5​CLKMOD-60

Een mod-60-teller is gebouwd met het minimale aantal flip-flops. Hoeveel van de mogelijke toestanden U worden nooit gebruikt?

N = 60
U =

3Oplossingen

1.Diodes en transistoren

Antwoord: IC = 4,038 mA

Instelpunt van een BJT: in het actieve gebied is VBE = 0,7 V, IC = β·IB en IE = (β + 1)·IB. Bepaal IB uit de basislus met de spanningswet, dan IC, en dan VCE uit de collector-emitterlus. Een spanningsdeler aan de basis wordt vervangen door zijn Thévenin-equivalent VTH = VCC·R₂/(R₁ + R₂), RTH = R₁∥R₂; een emitterweerstand telt in de basislus (β + 1) keer zo zwaar.

Thévenin-equivalent van de deler

VTH = 18·22/(56 + 22) = 5,077 V
RTH = 56·22/(56 + 22) = 15,79 kΩ

Basisstroom

Spanningswet langs de basislus; de emitterstroom is (β + 1)·IB.

IB = (5,077 − 0,7)/(15,79 + 201·1) = 20,19 µA

Collectorstroom

IC = 200·20,19 µA = 4,038 mA
IE = 201·20,19 µA = 4,058 mA

Antwoord

IC = 4,038 mA
2.Diodes en transistoren

Antwoord: Rmax = 1227 Ω

Zenerstabilisator: een in sperrichting geschakelde zenerdiode houdt zijn spanning VZ vast zolang zijn stroom boven een minimum IZ,min blijft. De serieweerstand R neemt het verschil tussen ingang en uitgang op: IR = (Vin − VZ)/R. Die stroom splitst zich in de belasting, IL = VZ/RL, en de zenerdiode: IZ = IR − IL. Ontwerp voor de slechtste gevallen: de laagste ingangsspanning met de grootste belasting moet nog steeds IZ,min overlaten, en de hoogste ingangsspanning zonder belasting geeft het grootste zenervermogen PZ = VZ·IZ.

Stroom in het slechtste geval

IR = 10 + 5 = 15 mA

Grootste weerstand

Rmax = 18,4/0,015 = 1227 Ω

Antwoord

Rmax = 1227 Ω
3.Opampschakelingen

Antwoord: Vout = −0,28 V

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Spanning op de ingangen

R₃ en R₄ voeren dezelfde stroom, dus ze vormen een spanningsdeler; de terugkoppeling maakt V₋ = V₊.

V₊ = V2·R4/(R3 + R4) = 1·2/(10 + 2) = 0,1667 V
V₋ = V₊

Stroomwet in de inverterende ingang

(2,4 − 0,1667)/10 = (0,1667 − Vout)/2
Vout = (R2/R1)·(V2 − V1) = (2/10)·(1 − 2,4) = −0,28 V

Antwoord

Vout = −0,28 V
4.Opampschakelingen

Antwoord: Vout = 2,021 V

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Ingangsstroom en hellingssnelheid

kΩ maal µF geeft milliseconden.

RC = 100 kΩ · 4,7 µF = 470 ms
hellingssnelheid = −Vin/(RC) = −(−1,9)/470 = 0,004043 V/ms

Uitgang op het gegeven tijdstip

De ideale waarde ligt binnen ±Vsat, dus de integrator is nog niet afgekapt.

Vout = −Vin·t/(RC) = −(−1,9)·500/470 = 2,021 V

Antwoord

Vout = 2,021 V
5.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: W = 1,372 mJ

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Tijdconstante en eindstroom

Lang na het sluiten van de schakelaar gedraagt de spoel zich als een kortsluiting, dus de eindstroom wordt alleen door R bepaald.

τ = L/R = 22 mH / 33 Ω = 0,6667 ms
i(∞) = Vs/R = 15/33 = 0,4545 A

Stroom op het gegeven tijdstip

i(t) = 0,4545·(1 − e−1/0,6667) = 0,3531 A

Opgeslagen energie

W = ½·L·i² = ½·22·0,3531² = 1,372 mJ

Antwoord

W = 1,372 mJ
6.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: vC = 14,68 V

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Beginwaarde, eindwaarde, tijdconstante

De condensatorspanning kan niet verspringen, dus begint ze bij de opgeslagen waarde en gaat ze naar de bronspanning.

vC(0) = 10 V, vC(∞) = Vs = 15 V
τ = R·C = 3,3 kΩ · 22 µF = 72,6 ms
vC(t) = 15 + (10 − 15)·e−t/τ

Spanning op het gegeven tijdstip

vC(200) = 15 + (−5)·e−200/72,6 = 14,68 V

Antwoord

vC = 14,68 V
7.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: Req = 4,857 Ω

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 2 ΩR3​ = 5 Ω+−V1​10 VR2​4 ΩAR4​5 ΩB

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R3 + R4 = 5 + 5 = 10 Ω
R2 ∥ 10 = 4·10/(4+10) = 2,857 Ω
Req = R1 + 2,857 = 2 + 2,857 = 4,857 Ω

Antwoord

Req = 4,857 Ω
8.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: Req = 6,254 Ω

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 3 ΩR3​ = 3 ΩR5​ = 6 Ω+−V1​15 VR2​5 ΩAR4​30 ΩBR6​2 Ω

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R5 + R6 = 6 + 2 = 8 Ω
R4 ∥ 8 = 6,316 Ω
R3 + 6,316 = 9,316 Ω
R2 ∥ 9,316 = 3,254 Ω
Req = R1 + 3,254 = 3 + 3,254 = 6,254 Ω

Antwoord

Req = 6,254 Ω
9.DC-DC-omzetters

Antwoord: ΔIL = 0,72 A

DC-DC-omzetters: een schakelaar S staat gedurende de fractie D van elke periode T = 1/f aan. In de stationaire toestand is de gemiddelde spoelspanning nul (volt-secondebalans), wat de ideale omzettingsverhoudingen geeft bij continue geleiding: buck Vo = D·Vin, boost Vo = Vin/(1 − D), inverterende buck-boost |Vo| = Vin·D/(1 − D). Een ideale omzetter behoudt het vermogen: Vin·Iin = Vo·Io. Zolang S aan staat, stijgt de spoelstroom met ΔIL = VL·D·T/L, met VL = Vin − Vo voor de buck en Vin voor de boost en de buck-boost. De uitgangsrimpel is ΔVo = ΔIL/(8fC) voor de buck en Io·D/(fC) voor de boost en de buck-boost. De spoelstroom raakt net nul (de grens van continue geleiding) als de gemiddelde spoelstroom gelijk is aan ΔIL/2.

Duty cycle

D = 144/(48 + 144) = 0,75

Spoelspanning tijdens de aan-tijd

Zolang S aan staat, ligt de spoel direct over Vin.

VL = 48 V

Rimpelstroom

ΔIL = VL·D/(L·f) = 48·0,75/(100·10⁻⁶·500·10³) = 0,72 A

Antwoord

ΔIL = 0,72 A
10.DC-DC-omzetters

Antwoord: ΔVo = 4320 mV

DC-DC-omzetters: een schakelaar S staat gedurende de fractie D van elke periode T = 1/f aan. In de stationaire toestand is de gemiddelde spoelspanning nul (volt-secondebalans), wat de ideale omzettingsverhoudingen geeft bij continue geleiding: buck Vo = D·Vin, boost Vo = Vin/(1 − D), inverterende buck-boost |Vo| = Vin·D/(1 − D). Een ideale omzetter behoudt het vermogen: Vin·Iin = Vo·Io. Zolang S aan staat, stijgt de spoelstroom met ΔIL = VL·D·T/L, met VL = Vin − Vo voor de buck en Vin voor de boost en de buck-boost. De uitgangsrimpel is ΔVo = ΔIL/(8fC) voor de buck en Io·D/(fC) voor de boost en de buck-boost. De spoelstroom raakt net nul (de grens van continue geleiding) als de gemiddelde spoelstroom gelijk is aan ΔIL/2.

Duty cycle

D = 1 − 36/144 = 0,75

Belastingsstroom

Io = 144/25 = 5,76 A

Uitgangsrimpel

ΔVo = 5,76·0,75/(100·10³·10·10⁻⁶) = 4320 mV

Antwoord

ΔVo = 4320 mV
11.Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Antwoord: ΔR = 40 Ω

Brug van Wheatstone: twee spanningsdelers delen één voeding Vs. De linker deler R1–R2 geeft Va = Vs·R2/(R1 + R2) en de rechter deler R3–R4 geeft Vb = Vs·R4/(R3 + R4); de uitgang is Vab = Va − Vb. De brug is in evenwicht (Vab = 0, geen stroom in de meter) als R1/R2 = R3/R4, dat wil zeggen R1·R4 = R2·R3. Vanaf de uitgang gezien is de brug een Thévenin-bron met Rth = R1∥R2 + R3∥R4.

Knooppuntspanning

Va = 7,5 + 0,3571 = 7,857 V

Los de deler op

R₂ = 400·7,857/(15 − 7,857) = 440 Ω
ΔR = 440 − 400 = 40 Ω

Antwoord

ΔR = 40 Ω
12.Brug van Wheatstone en rekstrookjes

Antwoord: ε = 250 µε

Rekstrookjes: een rekstrookje verandert zijn weerstand met de rek: ΔR/R = GF·ε, waarbij de k-factor GF ongeveer 2 is voor metaalfolie. In een brug met alle armen gelijk aan R geeft één actief rekstrookje (kwartbrug) Vo ≈ Vs·GF·ε/4. Twee actieve rekstrookjes met tegengestelde rek in naburige armen (halve brug) geven Vs·GF·ε/2, en vier (volle brug) geven Vs·GF·ε. De spanning volgt uit de wet van Hooke, σ = E·ε. Weegcellen geven hun gevoeligheid op in mV/V: de uitgang bij volle belasting per volt bekrachtiging.

Los de vergelijking van de kwartbrug op

ε = 4·0,00125/(10·2) = 0,00025

In microrek

ε = 250 µε

Antwoord

ε = 250 µε
13.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Antwoord: N = 6

Karnaugh-kaarten: de cellen staan in Gray-code (00, 01, 11, 10), dus naburige cellen, ook die over de randen heen, verschillen in precies één variabele. Groepeer de enen in rechthoeken van 1, 2, 4, 8 of 16 cellen, zo groot en zo weinig mogelijk, totdat elke 1 gedekt is. Elke groep is één productterm: de variabelen die erin constant blijven. Een groep van 2ᵏ cellen verliest k variabelen. Don’t-cares (X) mogen worden gebruikt om groepen groter te maken maar hoeven nooit gedekt te worden. Groepeer je in plaats daarvan de nullen, dan krijg je de minimale POS-vorm.

ABCD000111100001111000110302040507061121130150141809111010

Groepeer de nullen

Elke groep is een rechthoek van 2ᵏ cellen; randcellen zijn buren van de cellen op de tegenoverliggende rand.

(C′ + D)
(B′ + C′)
(A + D)
(A + C′)
(A + B′)
(A′ + B + C + D′)

Minimale POS-vorm

F = (C′ + D)(B′ + C′)(A + D)(A + C′)(A + B′)(A′ + B + C + D′)
N = 6

Antwoord

N = 6
14.Digitale logica: poorten, K-kaarten & flip-flops

Antwoord: U = 4

Flip-flops en tellers: een flip-flop verandert alleen op de actieve klokflank. D kopieert zijn ingang (Q⁺ = D); T wisselt als T = 1; JK houdt vast bij 00, reset bij 01, zet bij 10 en wisselt bij 11. Een n-bits binaire teller heeft 2ⁿ toestanden en telt modulo 2ⁿ; een mod-N-teller telt 0, 1, …, N − 1 en dan weer 0, en heeft de kleinste n met 2ⁿ ≥ N flip-flops nodig. Elke trap van een ripple-teller halveert de frequentie, dus de laatste uitgang van een mod-N-teller loopt op fklok/N. Een Johnson-teller van n flip-flops heeft 2n toestanden, een ringteller n.

Aantal flip-flops

2ⁿ ≥ 60 → n = 6 (2⁶ = 64)

Ongebruikte toestanden

U = 64 − 60 = 4

Antwoord

U = 4

ExamProblems · examproblems.com/courses/electronics-1