Farmacologie: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 6 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgaven Terug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Dosisberekeningen

Dosis uit de concentratie: volume = dosis / concentratie
Dosis per kilogram lichaamsgewicht: dosis = mg/kg × lichaamsgewicht
Tabletten: aantal = dosis / sterkte van een tablet
Eenheden: 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Methode

Reken de voorgeschreven dosis en de sterkte van de voorraad om naar dezelfde eenheid.
Gebruik gevraagd gedeeld door aanwezig maal hoeveelheid: (D/H) × Q.
Vermenigvuldig bij doses per kilogram eerst met het gewicht in kg en deel daarna de dagdosis door het aantal giften.
Maak eerst een schatting en controleer of het antwoord redelijk is.

Klinische farmacokinetiek

Snelheidsconstante en halfwaardetijd: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Eerste-orde-afname: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
Twee spiegels: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Volume en klaring: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Oplaaddosis: LD = Vd·C/(S·F)
Onderhoudssnelheid: R = CL·C_ss/(S·F)
Gemiddelde steady state: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stationaire toestand: 1 − (1/2)ⁿ na n halfwaardetijden; ≈ 97% na 5
Infuus: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Interval en dosis uit piek en dal: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: CrCl = (140 − leeftijd) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 voor vrouwen
Renale aanpassing: dosis × CrCl/normaal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/normaal)

Methode

Reken de halfwaardetijd om naar een snelheidsconstante: k = 0,693/t½.
Zet waarden per kg om in totalen: Vd (L) = L/kg × gewicht, CL (L/h) = L/kg/h × gewicht.
Kies de relatie: C = C₀·e^−kt, LD = Vd·C/(S·F), onderhoudssnelheid = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpiek/Cdal)/k.
Schat bij nierfunctie eerst de CrCl met Cockcroft–Gault en pas dan de dosis of het interval aan.
Controleer het resultaat: spiegels dalen elke halfwaardetijd met de helft en steady state duurt ongeveer vijf halfwaardetijden.

2Oefenopgaven

1.FarmacologieGemiddeld

Which technique is correct when giving subcutaneous enoxaparin from a prefilled syringe?

AInject into a vein on the back of the hand
BExpel the air bubble from the syringe first, then inject into the deltoid muscle
CMassage the site well for one minute after the injection
DInject into the abdomen away from the navel and do not rub the site afterwards

2.FarmacologieMoeilijk

Why are tetracyclines usually avoided in pregnancy and in young children (under 8 years in US guidance, under 12 years in the UK)?

AThey bind to growing teeth and bone and stain the teeth permanently
BThey cause severe hearing loss in children
CThey block the action of growth hormone and stunt the child's growth
DThey cause grey baby syndrome in infants

3.DosisberekeningenGemiddeld

Een patiënt weegt 22 kg en krijgt 7,5 mg/kg als eenmalige dosis voorgeschreven. Bereken de dosis D in mg.

22 kg7,5 mg/kg

D = mg

4.DosisberekeningenMoeilijk

Een kind van 10 kg krijgt 12,5 mg/kg per dosis voorgeschreven van een orale suspensie met 200 mg in 5 mL. Welk volume V geef je? Rond af op één decimaal.

10 kg12,5 mg/kg200 mg/5 mL

V = mL

5.Klinische farmacokinetiekGemiddeld

Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een patiënt krijgt een IV-bolus van 200 mg tobramycin. De naar tijdstip nul geëxtrapoleerde spiegel is 9 mg/L en de halfwaardetijd is 2 uur. Bepaal het verdelingsvolume Vd.

D = 200 mgC₀ = 9 mg/Lt½ = 2 h

Vd = L

6.Klinische farmacokinetiekMoeilijk

Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een infuus met theophylline wordt gestart zonder oplaaddosis. De halfwaardetijd bij deze patiënt is 9 uur. Hoe lang t duurt het om 50% van de steady-state-spiegel te bereiken?

t½ = 9 h50% C_ss

t = h

3Oplossingen

1.Farmacologie

Antwoord: D · Inject into the abdomen away from the navel and do not rub the site afterwards

Waarom dit het antwoord is

Enoxaparin is given deep subcutaneously, usually in the abdomen at least 5 cm from the umbilicus. The air bubble in the prefilled syringe is not expelled, and rubbing the site increases bruising.

Antwoord

D · Inject into the abdomen away from the navel and do not rub the site afterwards

2.Farmacologie

Antwoord: A · They bind to growing teeth and bone and stain the teeth permanently

Waarom dit het antwoord is

Tetracyclines chelate calcium and are deposited in growing teeth and bones. This can cause permanent yellow-brown staining of the teeth and may affect bone growth. Short courses of doxycycline are sometimes still used in younger children for specific serious infections.

Antwoord

A · They bind to growing teeth and bone and stain the teeth permanently

3.Dosisberekeningen

Antwoord: D = 165 mg

Dosisberekening: de toe te dienen hoeveelheid is de voorgeschreven dosis gedeeld door de beschikbare sterkte, maal de hoeveelheid waarin die zit: hoeveelheid = (voorgeschreven dosis/sterkte) × volume. Gebruik altijd dezelfde eenheden (reken eerst g om naar mg, mg naar mcg) en controleer of de uitkomst logisch is.

Dosis

7,5·22 = 165 mg

Antwoord

D = 165 mg

4.Dosisberekeningen

Antwoord: V = 3,1 mL

Dosis uit het gewicht

12,5·10 = 125 mg

Volume

V = (125/200)·5 = 3,125 ≈ 3,1 mL

Antwoord

V = 3,1 mL

5.Klinische farmacokinetiek

Antwoord: Vd = 22,22 L

Klaring en volume: in steady state is de doseersnelheid gelijk aan de eliminatiesnelheid, dus de onderhoudssnelheid = CL × C_ss. Een oplaaddosis is LD = Vd × C/(S × F), met S de zoutfactor (fractie werkzaam geneesmiddel in het zout) en F de biologische beschikbaarheid (1 voor IV). Uit twee spiegels volgt k = ln(C₁/C₂)/Δt; bij een IV-bolus is Vd = dosis/C₀ en CL = k × Vd. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.

Verdelingsvolume

Vd = 200/9 = 22,22 L

Antwoord

Vd = 22,22 L

6.Klinische farmacokinetiek

Antwoord: t = 9 h

Een regime ontwerpen: bij snelle IV-doses daalt de spiegel tijdens het interval van piek naar dal, dus τ = ln(C_piek/C_dal)/k en de dosis die de piek herstelt is Vd × (C_piek − C_dal). De gemiddelde steady-state-spiegel is C_ss,gem = S·F·dosis/(CL·τ). Bij een infuus stijgt de spiegel als C = (R/CL)(1 − e^−kt). Bij een geneesmiddel dat door de nieren wordt geklaard, wordt de dosis aangepast aan de creatinineklaring. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.

Snelheidsconstante

k = 0,693/9 = 0,07702 h⁻¹

Tijd tot de opgegeven fractie van steady state

t = −ln(1 − 0,5)/0,07702 = 0,6931/0,07702 = 9 h

Antwoord

t = 9 h

Dat is 1 halfwaardetijden.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacology