W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.
1Wzory i metody
Granice
Bezpośrednie podstawienie
najpierw spróbuj x = a; 0/0 oznacza, że trzeba uprościć
Rozłóż na czynniki i skróć
xⁿ − aⁿ = (x − a)(xⁿ⁻¹ + a·xⁿ⁻² + … + aⁿ⁻¹)
Sprzężenie
(√x − √a)(√x + √a) = x − a
Granice w nieskończoności
podziel przez najwyższą potęgę x; przy równych stopniach wynikiem jest iloraz współczynników przy najwyższych potęgach
Granica specjalna
limx→∞ (1 + a/x)bx = eab
Reguła de l'Hospitala
lim f/g = lim f′/g′ (0/0 or ∞/∞)
Pochodne
Pochodna potęgi
(xⁿ)′ = n·xⁿ⁻¹
Reguła iloczynu
(uv)′ = u′v + uv′
Pochodna ilorazu
(u/v)′ = (u′v − uv′)/v²
Reguła łańcuchowa
f(g(x))′ = f′(g(x))·g′(x)
Podstawowe pochodne
(eˣ)′ = eˣ, (ln x)′ = 1/x, (sin x)′ = cos x, (cos x)′ = −sin x
Metoda
Rozpoznaj strukturę: suma, iloczyn, iloraz czy złożenie.
Zastosuj wzór na pochodną potęgi do każdej potęgi x.
W razie potrzeby użyj reguły iloczynu, ilorazu lub łańcuchowej.
Uprość i, jeśli trzeba, oblicz wartość w punkcie.
Optymalizacja
Metoda
zapisz Q(x) jako funkcję jednej zmiennej, rozwiąż Q′(x) = 0, sprawdź Q″ lub krańce przedziału
Maksimum
Q′(x) = 0, Q″(x) < 0
Minimum
Q′(x) = 0, Q″(x) > 0
Zamknięty walec
V = πr²h, A = 2πr² + 2πrh
Zysk
P = R − C, R = p·q, maximum where MR = MC
Całki
Pochodna potęgi
∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1) + C
Całka oznaczona
∫ab f dx = F(b) − F(a)
Podstawowe całki
∫eˣ dx = eˣ, ∫1/x dx = ln|x|, ∫sin x dx = −cos x
Pole między krzywymi
∫ab (f − g) dx
Metoda
Tam, gdzie to możliwe, zapisz funkcję podcałkową jako sumę prostych wyrazów.
Zastosuj wzór na całkę potęgi: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1) oraz całki podstawowe dla ex, 1/x, sin i cos.
Użyj podstawienia, gdy widzisz razem funkcję i jej pochodną.
Dla całki oznaczonej oblicz F(b) − F(a).
2Zadania do ćwiczenia
1.GraniceŚredni
Oblicz granicę L = limx→∞ (√(x2 − 6x) − x).
f(x) = √(x2 − 6x) − xx → ∞
L =
2.GraniceTrudny
Oblicz granicę L = limx→0 (1 − cos 4x)/(3x²), z x w radianach.
f(x) = (1 − cos 4x)/(3x²)x → 0
L =
3.PochodneŚredni
Dana jest funkcja f(x) = ln(3x2 + 5). Wyznacz f′(1).
f(x) = ln(3x2 + 5)x = 1
f′(1) =
4.PochodneTrudny
Dana jest funkcja f(x) = x3 + 9x2 + 24x − 2. Wyznacz współrzędną x x maksimum lokalnego.
f(x) = x3 + 9x2 + 24x − 2
x =
5.OptymalizacjaŚredni
Prostokątna działka o powierzchni 400 m² jest ogrodzona ze wszystkich czterech stron. Bok od ulicy o długości x kosztuje €40 za metr; pozostałe trzy boki kosztują €12 za metr. Wyznacz minimalny koszt całkowity C.
A = 400 m²€40/m€12/m
C = €
6.OptymalizacjaTrudny
Teatr sprzedaje 925 biletów na przedstawienie po €25 za sztukę. Badanie rynku pokazuje, że każdy wzrost ceny biletu o €1 oznacza 25 sprzedanych biletów mniej (a każda obniżka o €1 – 25 więcej). Wyznacz maksymalny przychód R z jednego przedstawienia.
925 × €2525 / €1
R = €
7.CałkiŚredni
Oblicz I = ∫02 e−x dx.
f(x) = e−x[0, 2]
I =
8.CałkiTrudny
Wyznacz pole A obszaru ograniczonego przez y = 0,5x2 i y = x.
y = 0,5x2y = x
A =
3Roztwory
1.Granice
Odpowiedź: L = −3
Granice: najpierw spróbuj bezpośredniego podstawienia. Jeśli daje 0/0, najpierw uprość: rozłóż na czynniki i skróć wspólny czynnik albo pomnóż przez sprzężenie. Przy x → ∞ podziel licznik i mianownik przez najwyższą potęgę x. Reguła de l'Hospitala: jeśli f/g daje 0/0 lub ∞/∞, to lim f/g = lim f′/g′, przy czym licznik i mianownik różniczkuje się osobno (nie regułą ilorazu).
Pomnóż przez sprzężenie
f(x) = −6x/(√(x2 − 6x) + x)
Podziel przez x
f(x) = −6/(√(1 + (−6)/x) + 1)
Niech x → ∞
L = −6/(1 + 1) = −3
Odpowiedź
L = −3
2.Granice
Odpowiedź: L = 2,667
Granice: najpierw spróbuj bezpośredniego podstawienia. Jeśli daje 0/0, najpierw uprość: rozłóż na czynniki i skróć wspólny czynnik albo pomnóż przez sprzężenie. Przy x → ∞ podziel licznik i mianownik przez najwyższą potęgę x. Reguła de l'Hospitala: jeśli f/g daje 0/0 lub ∞/∞, to lim f/g = lim f′/g′, przy czym licznik i mianownik różniczkuje się osobno (nie regułą ilorazu).
Pierwsze zastosowanie
4·sin 4x/(6x) → 0/0
Drugie zastosowanie
16·cos 4x/6
Podstaw x = 0
L = 16/6 = 2,667
Odpowiedź
L = 2,667
3.Pochodne
Odpowiedź: f′(1) = 0,75
Różniczkowanie: pochodna f′(x) to nachylenie wykresu w punkcie x. Reguła potęgowa: (xⁿ)′ = n·xⁿ⁻¹. Reguła iloczynu: (uv)′ = u′v + uv′. Reguła łańcuchowa: (f(g(x)))′ = f′(g(x))·g′(x). Gdzie f′(x) = 0, wykres ma poziomą styczną: maksimum, minimum albo punkt siodłowy.
Reguła łańcuchowa dla logarytmu
f′(x) = 6x/(3x2 + 5)
Podstaw
f′(1) = 6/8 = 0,75
Odpowiedź
f′(1) = 0,75
4.Pochodne
Odpowiedź: x = −4
Różniczkowanie: pochodna f′(x) to nachylenie wykresu w punkcie x. Reguła potęgowa: (xⁿ)′ = n·xⁿ⁻¹. Reguła iloczynu: (uv)′ = u′v + uv′. Reguła łańcuchowa: (f(g(x)))′ = f′(g(x))·g′(x). Gdzie f′(x) = 0, wykres ma poziomą styczną: maksimum, minimum albo punkt siodłowy.
Pochodna
f′(x) = 3x2 + 18x + 24 = 3·(x2 + 6x + 8)
Rozwiąż f′(x) = 0
x = −4 lub x = −2
Które jest które
f″(x) = 6x + 18: ujemna w maksimum, dodatnia w minimum.
f″(−4) = −6, f″(−2) = 6
x = −4
Odpowiedź
x = −4
5.Optymalizacja
Odpowiedź: C = 1413 €
Optymalizacja: zapisz optymalizowaną wielkość jako funkcję jednej zmiennej, używając warunku ograniczającego do wyeliminowania drugiej. Przyrównaj pochodną do zera i rozwiąż. Sprawdź, czy punkt krytyczny jest maksimum lub minimum (druga pochodna lub zmiana znaku pierwszej pochodnej) i czy leży w dopuszczalnym przedziale; kraniec przedziału, taki jak zerowa długość boku, nie jest odpowiedzią.
Koszt jako funkcja x
C(x) = 52x + 9600/x
Przyrównaj pochodną do zera
C″(x) = 19200/x³ > 0, więc jest to minimum.
x = √(9600/52) = 13,59 m
y = 400/13,59 = 29,44 m
Koszt minimalny
C = 52·13,59 + 9600/13,59 = €1413
Odpowiedź
C = €1413
6.Optymalizacja
Odpowiedź: R = 24025 €
Optymalizacja: zapisz optymalizowaną wielkość jako funkcję jednej zmiennej, używając warunku ograniczającego do wyeliminowania drugiej. Przyrównaj pochodną do zera i rozwiąż. Sprawdź, czy punkt krytyczny jest maksimum lub minimum (druga pochodna lub zmiana znaku pierwszej pochodnej) i czy leży w dopuszczalnym przedziale; kraniec przedziału, taki jak zerowa długość boku, nie jest odpowiedzią.
Przychód jako funkcja ceny
n(p) = 1550 − 25p
R(p) = 1550p − 25p²
Przyrównaj pochodną do zera
R″(p) = −50 < 0, więc jest to maksimum.
p = 1550/50 = €31
Maksymalny przychód
n = 1550 − 25·31 = 775
R = 31·775 = €24025
Odpowiedź
R = €24025
7.Całki
Odpowiedź: I = 0,8647
Całki oznaczone: ∫ₐᵇ f(x) dx to pole ze znakiem między wykresem a osią x od a do b. Znajdź funkcję pierwotną F (F′ = f) i oblicz F(b) − F(a). Reguła potęgowa: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1). Pole między dwiema krzywymi to ∫(górna − dolna) dx.
Funkcja pierwotna
F(x) = e−x/(−1)
Podstaw granice
I = (e−2 − 1)/(−1) = (0,1353 − 1)/(−1) = 0,8647
Odpowiedź
I = 0,8647
8.Całki
Odpowiedź: A = 0,6667
Całki oznaczone: ∫ₐᵇ f(x) dx to pole ze znakiem między wykresem a osią x od a do b. Znajdź funkcję pierwotną F (F′ = f) i oblicz F(b) − F(a). Reguła potęgowa: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1). Pole między dwiema krzywymi to ∫(górna − dolna) dx.