Chemia ogólna: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Stechiometria

Mole
n = m/M
Stężenie
c = n/V
Stosunek molowy
użyj współczynników uzgodnionego równania
Substrat limitujący
ten, który wyczerpie się pierwszy
Wydajność procentowa
rzeczywista / teoretyczna × 100%

Metoda

  1. Napisz i zbilansuj równanie reakcji.
  2. Zamień podaną masę na mole: n = m/M.
  3. Użyj współczynników jako stosunku molowego, aby wyznaczyć liczbę moli szukanej substancji.
  4. Przelicz z powrotem na masę: m = n·M. Przy dwóch substratach najpierw wyznacz substrat limitujący.

Stężenie molowe i rozcieńczanie

Stężenie molowe
c = n/V (mol/L)
Mole
n = m/M
Rozcieńczanie
c1V1 = c2V2
Mieszanie
c = (c1V1 + c2V2)/(V1 + V2)

Metoda

  1. Przelicz masę na mole: n = m/M.
  2. Przelicz objętość na litry.
  3. Stężenie molowe c = n/V w mol/L.
  4. Przy rozcieńczaniu liczba moli się nie zmienia: c₁V₁ = c₂V₂.

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Kalorymetria i entalpia

Ciepło
q = m·c·ΔT
Woda
c = 4,18 J/(g·°C)
Kalorymetr
ciepło oddane = ciepło pobrane
Entalpia reakcji
ΔH° = ΣΔH°f(products) − ΣΔH°f(reactants)

Równowaga chemiczna

Stała równowagi
Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b)
Tabela ICE
Początek, Zmiana (×współczynnik), Równowaga
Równanie kwadratowe
x = (−b + √(b² − 4ac))/(2a)

Metoda

  1. Zapisz Kc jako produkty przez substraty, każdy podniesiony do potęgi równej jego współczynnikowi.
  2. Ułóż tabelę ICE: stan początkowy (I), zmiana (C, w krokach x razy współczynniki), stan równowagi (E).
  3. Podstaw wyrażenia równowagowe do Kc i rozwiąż względem x.
  4. Sprawdź, czy x jest dość małe, aby zastosować przybliżenie; w przeciwnym razie rozwiąż równanie kwadratowe.

pH i bufory

pH
pH = −log[H⁺]
pOH
pOH = −log[OH⁻], pH + pOH = 14
Słaby kwas
[H⁺] ≈ √(Ka·c)
Bufor
pH = pKa + log([A⁻]/[HA])
Rozcieńczanie
c1V1 = c2V2

Metoda

  1. Ustal, czy kwas lub zasada jest mocna (całkowicie zdysocjowana), czy słaba.
  2. Mocny kwas: [H⁺] jest równe jego stężeniu. Mocna zasada: najpierw wyznacz [OH⁻].
  3. Słaby kwas: rozwiąż Ka = x²/(c − x) względem x = [H⁺].
  4. pH = −log[H⁺], a pH + pOH = 14 w 25 °C.

Kinetyka reakcji

Pierwszy rząd
ln(CA/CA0) = −kt
Okres półtrwania (pierwszy rząd)
t½ = ln 2/k
Drugi rząd
1/CA = 1/CA0 + kt
Arrhenius
k = A·e−Ea/(RT)
Dwie temperatury
ln(k2/k1) = (Ea/R)(1/T1 − 1/T2)

2Zadania do ćwiczenia

1.StechiometriaŚredni
m(X)n(X)n(H2​O)m(H2​O)÷ M(X)× 2/ν× M(H2​O)

20 g H2 i 80 g O2 reagują zgodnie z 2H2 + O2 → 2H2O. Jaka masa m H2O może powstać?

M(H2) = 2,016M(O2) = 32M(H2O) = 18,02 g/mol
m = g
2.StechiometriaTrudny
m(C6​H12​O6​)n(C6​H12​O6​)n(C2​H5​OH)m(C2​H5​OH)÷ M(C6​H12​O6​)× 2/1× M(C2​H5​OH)

W reakcji C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2 12 g C6H12O6 reaguje całkowicie (pozostałe substraty w nadmiarze) i otrzymuje się 5,77 g C2H5OH. Wyznacz wydajność procentową Y.

M(C6H12O6) = 180,16 g/molM(C2H5OH) = 46,07 g/molrzeczywista: 5,77 g
Y = %
3.Stężenie molowe i rozcieńczanieŚredni
3 mol/LV1​ = ?0,2 mol/L200 mL

Potrzebujesz 200 mL roztworu o stężeniu 0,2 mol/L, a masz roztwór wyjściowy o stężeniu 3 mol/L. Jakiej objętości V1 roztworu wyjściowego potrzebujesz?

c1 = 3 mol/Lc2 = 0,2 mol/LV2 = 200 mL
V1 = mL
4.Stężenie molowe i rozcieńczanieTrudny
0,4 mol/L50 mL1,2 mol/L500 mLc = ?550 mL

50 mL roztworu o stężeniu 0,4 mol/L zmieszano z 500 mL roztworu tej samej substancji o stężeniu 1,2 mol/L. Wyznacz stężenie c mieszaniny (objętości są addytywne).

c1 = 0,4 mol/LV1 = 50 mLc2 = 1,2 mol/LV2 = 500 mL
c = mol/L
5.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
420 g (He)V = 20 LT = 20 °CP = ?

Zbiornik o pojemności 20 L zawiera 420 g (He) w temperaturze 20 °C. Potraktuj go jak gaz doskonały i wyznacz ciśnienie P.

m = 420 gM = 4,003 g/molV = 20 LT = 20 °CR = 8,314 J/(mol·K)
P = kPa
6.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
Ar, M = 39,95 g/molP = 800 kPaT = 150 °Cρ = ?

Wyznacz gęstość ρ gazu (Ar) przy 800 kPa i 150 °C, traktując go jak gaz doskonały.

M = 39,95 g/molP = 800 kPaT = 150 °CR = 8,314 J/(mol·K)
ρ = kg/m³
7.Kalorymetria i entalpiaŚredni
Tf​ = ?Aluminiumm = 250 gT = 190 °Cc = 0,897 J/(g·°C)Wodam = 200 gT = 22 °Cc = 4,18 J/(g·°C)

Metalowy klocek (aluminium) o masie 250 g (c = 0,897 J/(g·°C)) i temperaturze 190 °C wrzucono do 200 g wody (c = 4,18 J/(g·°C)) o temperaturze 22 °C w izolowanym naczyniu. Wyznacz temperaturę końcową Tf.

mmetal = 250 gcmetal = 0,897 J/(g·°C)Tmetal = 190 °Cmwater = 200 gTwater = 22 °Ccwater = 4,18 J/(g·°C)
Tf = °C
8.Kalorymetria i entalpiaTrudny
H20 g C6​H12​O6​C6​H12​O6​ + 6O₂substraty6CO₂ + 6H₂O(l)produktyq = ?

Użyj standardowych entalpii tworzenia, aby wyznaczyć ciepło q wydzielone przy całkowitym spaleniu 20 g substancji C6H12O6 (M = 180,16 g/mol): C6H12O6 + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O(l). Podaj q jako liczbę dodatnią.

ΔH°f(C6H12O6) = −1274 kJ/molΔH°f(CO₂) = −393,5 kJ/molΔH°f(H₂O, l) = −285,8 kJ/molΔH°f(O₂) = 0
q = kJ
9.Równowaga chemicznaŚredni
H2​I2​HII0,20,20C−x−x+2xE0,2 − x0,2 − x2x

Do naczynia wprowadzono 0,2 mol/L H₂ i 0,2 mol/L I₂, które reagują: H₂ + I₂ ⇌ 2HI, przy Kc = 49. Wyznacz stężenie równowagowe [HI].

[H₂]₀ = [I₂]₀ = 0,2 mol/LKc = 49
[HI] = mol/L
10.Równowaga chemicznaTrudny
PCl5​PCl3​Cl2​I0,400C−x+x+xE0,4 − xxx

PCl₅ rozkłada się: PCl₅ ⇌ PCl₃ + Cl₂, przy Kc = 0,2 w temperaturze reakcji. Na początku w naczyniu jest tylko PCl₅ o stężeniu 0,4 mol/L. Wyznacz stężenie równowagowe [Cl2].

[PCl₅]₀ = 0,4 mol/LKc = 0,2
[Cl2] = mol/L
11.pH i buforyŚredni
02468101214kwasoweobojętnezasadowepH = ?

Wyznacz pH pH roztworu o stężeniu 0,2 mol/L, którym jest kwas benzoesowy (Ka = 6,3 × 10⁻⁵).

c = 0,2 mol/LKa = 6,3 × 10⁻⁵
pH =
12.pH i buforyTrudny
02468101214kwasoweobojętnezasadowepH = ?

Bufor zawiera 0,25 mol/L, którym jest kwas fluorowodorowy, oraz 0,05 mol/L jego soli sodowej. Ka = 0,00068. Wyznacz pH pH buforu.

[HA] = 0,25[A⁻] = 0,05Ka = 0,00068
pH =
13.Kinetyka reakcjiŚredni
t (min)C (mol/L)t½​ = ?C0​/2

Reakcja drugiego rzędu (−rA = k·CA²) ma k = 0,8 L/(mol·min) i stężenie początkowe 0,2 mol/L. Wyznacz jej pierwszy okres półtrwania t½.

k = 0,8 L/(mol·min)CA0 = 0,2 mol/L
t½ = min
14.Kinetyka reakcjiTrudny
1/Tln kT = 100 °Cln 0,001ln A = ?Ea​ = 70 kJ/mol

Reakcja pierwszego rzędu ma stałą szybkości 0,001 s⁻¹ w 100 °C i energię aktywacji 70 kJ/mol. Wyznacz czynnik przedwykładniczy A w równaniu Arrheniusa.

k = 0,001 s⁻¹T = 100 °CEa = 70 kJ/molR = 8,314 J/(mol·K)
A = s⁻¹

3Roztwory

1.Stechiometria

Odpowiedź: m = 90,1 g

Stechiometria: uzgodnione równanie liczy cząstki, nie gramy. Zamień masę na mole wzorem n = m/M, użyj współczynników równania jako stosunku molowego, a potem wróć do masy: m = n·M. Przy dwóch substratach substrat limitujący to ten, który zużyje się pierwszy i ogranicza ilość produktu.

Mole każdego substratu

n(H2) = 20/2,016 = 9,921 mol
n(O2) = 80/32 = 2,5 mol

Substrat limitujący

9,921/2 = 4,96, 2,5/1 = 2,5 → O2

Masa produktu

n(H2O) = 2,5·2 = 5 mol
m = 5·18,02 = 90,1 g

Odpowiedź

m = 90,1 g
2.Stechiometria

Odpowiedź: Y = 94,02 %

Stechiometria: uzgodnione równanie liczy cząstki, nie gramy. Zamień masę na mole wzorem n = m/M, użyj współczynników równania jako stosunku molowego, a potem wróć do masy: m = n·M. Przy dwóch substratach substrat limitujący to ten, który zużyje się pierwszy i ogranicza ilość produktu.

Wydajność teoretyczna

n(C6H12O6) = 12/180,16 = 0,06661 mol
m = 0,06661·2/1·46,07 = 6,137 g

Wydajność procentowa

Y = 5,77/6,137·100 = 94,02%

Odpowiedź

Y = 94,02%
3.Stężenie molowe i rozcieńczanie

Odpowiedź: V1 = 13,33 mL

Stężenie molowe: c = n/V w mol/L, gdzie n = m/M. Rozcieńczanie dodaje rozpuszczalnik, ale nie substancję rozpuszczoną, więc liczba moli się nie zmienia: c₁·V₁ = c₂·V₂. Po zmieszaniu dwóch roztworów tej samej substancji sumują się mole, a także objętości.

Objętość roztworu wyjściowego

V1 = c2·V2/c1 = 0,2·200/3 = 13,33 mL

Odpowiedź

V1 = 13,33 mL
4.Stężenie molowe i rozcieńczanie

Odpowiedź: c = 1,127 mol/L

Stężenie molowe: c = n/V w mol/L, gdzie n = m/M. Rozcieńczanie dodaje rozpuszczalnik, ale nie substancję rozpuszczoną, więc liczba moli się nie zmienia: c₁·V₁ = c₂·V₂. Po zmieszaniu dwóch roztworów tej samej substancji sumują się mole, a także objętości.

Całkowita liczba moli

n = 0,4·50 + 1,2·500 = 620 mmol

Stężenie mieszaniny

c = 620/550 = 1,127 mol/L

Odpowiedź

c = 1,127 mol/L
5.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: P = 12786 kPa

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = m/M = 420/4,003 = 104,9 mol
T = 20 + 273,15 = 293,1 K

Ciśnienie

P = nRT/V = 104,9·8,314·293,1/0,02 = 12786 kPa

Odpowiedź

P = 12786 kPa
6.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: ρ = 9,085 kg/m³

Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).

Przekształć prawo gazowe

PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 150 + 273,15 = 423,1 K

Gęstość

ρ = 800·39,95/(8,314·423,1) = 9,085 kg/m³

Odpowiedź

ρ = 9,085 kg/m³
7.Kalorymetria i entalpia

Odpowiedź: Tf = 57,53 °C

Ciepło i entalpia: ogrzanie substancji wymaga q = m·c·ΔT. W kalorymetrze ciepło oddane przez ciało gorące jest równe ciepłu pobranemu przez ciało zimne. Zmianę entalpii reakcji wyznacza się z entalpii tworzenia: ΔH° = ΣΔH°f(produkty) − ΣΔH°f(substraty), każdą pomnożoną przez jej współczynnik.

Bilans cieplny

250·0,897·(190 − Tf) = 200·4,18·(Tf − 22)

Wyznacz temperaturę końcową

Tf = (224,3·190 + 836·22)/(224,3 + 836) = 57,53 °C

Odpowiedź

Tf = 57,53 °C
8.Kalorymetria i entalpia

Odpowiedź: q = 311 kJ

Ciepło i entalpia: ogrzanie substancji wymaga q = m·c·ΔT. W kalorymetrze ciepło oddane przez ciało gorące jest równe ciepłu pobranemu przez ciało zimne. Zmianę entalpii reakcji wyznacza się z entalpii tworzenia: ΔH° = ΣΔH°f(produkty) − ΣΔH°f(substraty), każdą pomnożoną przez jej współczynnik.

Entalpia reakcji

ΔH° = [6·(−393,5) + 6·(−285,8)] − [1·(−1274) + 6·0] = −2802 kJ

Ciepło dla podanej masy

n = 20/180,16 = 0,111 mol
q = n·|ΔH°/1| = 0,111·2802 = 311 kJ

Odpowiedź

q = 311 kJ
9.Równowaga chemiczna

Odpowiedź: [HI] = 0,3111 mol/L

Równowaga chemiczna: dla aA + bB ⇌ cC + dD stała równowagi wynosi Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b), przy stężeniach w stanie równowagi. Tabela ICE (początek, zmiana, równowaga) wiąże ilości początkowe z ilościami w stanie równowagi przez jedną niewiadomą x, pomnożoną przez współczynniki.

Wyrażenie na stałą równowagi

49 = (2x)²/(0,2 − x)²

Wyciągnij pierwiastek

7 = 2x/(0,2 − x) → x = 0,2·7/(2 + 7) = 0,1556 mol/L

Stężenie równowagowe

[HI] = 2x = 0,3111 mol/L

Odpowiedź

[HI] = 0,3111 mol/L
10.Równowaga chemiczna

Odpowiedź: [Cl2] = 0,2 mol/L

Równowaga chemiczna: dla aA + bB ⇌ cC + dD stała równowagi wynosi Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b), przy stężeniach w stanie równowagi. Tabela ICE (początek, zmiana, równowaga) wiąże ilości początkowe z ilościami w stanie równowagi przez jedną niewiadomą x, pomnożoną przez współczynniki.

Wyrażenie na stałą równowagi

0,2 = x²/(0,4 − x) → x² + 0,2·x − 0,08 = 0

Rozwiąż równanie kwadratowe

x = (−0,2 + √(0,2² + 4·0,08))/2 = 0,2 mol/L

Stężenie równowagowe

[Cl₂] = x = 0,2 mol/L

Odpowiedź

[Cl2] = 0,2 mol/L
11.pH i bufory

Odpowiedź: pH = 2,454

pH: pH = −log₁₀[H₃O⁺] i pOH = −log₁₀[OH⁻], przy czym pH + pOH = 14 w 25 °C. Mocne kwasy i zasady dysocjują całkowicie. Słaby kwas tylko częściowo: Ka = x²/(c − x), gdzie x = [H₃O⁺]. Bufor ze słabego kwasu i sprzężonej z nim zasady spełnia równanie Hendersona–Hasselbalcha: pH = pKa + log([A⁻]/[HA]).

Równowaga

HA ⇌ H⁺ + A⁻: dysocjuje x mol/L kwasu.

Ka = x²/(0,2 − x) → x = 0,003518 mol/L

pH

pH = −log(0,003518) = 2,454

Odpowiedź

pH = 2,454
12.pH i bufory

Odpowiedź: pH = 2,469

pH: pH = −log₁₀[H₃O⁺] i pOH = −log₁₀[OH⁻], przy czym pH + pOH = 14 w 25 °C. Mocne kwasy i zasady dysocjują całkowicie. Słaby kwas tylko częściowo: Ka = x²/(c − x), gdzie x = [H₃O⁺]. Bufor ze słabego kwasu i sprzężonej z nim zasady spełnia równanie Hendersona–Hasselbalcha: pH = pKa + log([A⁻]/[HA]).

pKa

pKa = 3,167

Henderson–Hasselbalch

pH = 3,167 + log(0,05/0,25) = 2,469

Odpowiedź

pH = 2,469
13.Kinetyka reakcji

Odpowiedź: t½ = 6,25 min

Integrated rate laws: zero order: C = C₀ − kt (straight line, t½ = C₀/(2k)); first order: ln(C₀/C) = kt (t½ = ln 2/k); second order: 1/C − 1/C₀ = kt (t½ = 1/(kC₀)). Conversion X means C = C₀(1 − X).

Okres półtrwania dla drugiego rzędu

t½ = 1/(k·CA0) = 1/(0,8·0,2) = 6,25 min

Odpowiedź

t½ = 6,25 min

Każdy kolejny okres półtrwania jest dwa razy dłuższy, bo C₀ zmniejszyło się o połowę.

14.Kinetyka reakcji

Odpowiedź: A = 6,297 × 10⁶ s⁻¹

Reaction rates: for a first-order reaction −dC/dt = kC, so C = C₀·e−kt and the half-life ln 2/k does not depend on concentration. For a second-order reaction 1/C = 1/C₀ + kt. The rate constant rises with temperature following Arrhenius: k = A·e−Ea/(RT).

Temperatura bezwzględna

T = 100 + 273,15 = 373,1 K

Wyznacz A z równania Arrheniusa

Ea/(RT) = 70000/(8,314·373,1) = 22,56
A = k·e22,56 = 0,001·6,297 × 10⁹ = 6,297 × 10⁶ s⁻¹

Odpowiedź

A = 6,297 × 10⁶ s⁻¹

ExamProblems · examproblems.com/courses/general-chemistry