Chemia ogólna: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Stechiometria

Mole
n = m/M
Stężenie
c = n/V
Stosunek molowy
użyj współczynników uzgodnionego równania
Substrat limitujący
ten, który wyczerpie się pierwszy
Wydajność procentowa
rzeczywista / teoretyczna × 100%

Metoda

  1. Napisz i zbilansuj równanie reakcji.
  2. Zamień podaną masę na mole: n = m/M.
  3. Użyj współczynników jako stosunku molowego, aby wyznaczyć liczbę moli szukanej substancji.
  4. Przelicz z powrotem na masę: m = n·M. Przy dwóch substratach najpierw wyznacz substrat limitujący.

Stężenie molowe i rozcieńczanie

Stężenie molowe
c = n/V (mol/L)
Mole
n = m/M
Rozcieńczanie
c1V1 = c2V2
Mieszanie
c = (c1V1 + c2V2)/(V1 + V2)

Metoda

  1. Przelicz masę na mole: n = m/M.
  2. Przelicz objętość na litry.
  3. Stężenie molowe c = n/V w mol/L.
  4. Przy rozcieńczaniu liczba moli się nie zmienia: c₁V₁ = c₂V₂.

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Kalorymetria i entalpia

Ciepło
q = m·c·ΔT
Woda
c = 4,18 J/(g·°C)
Kalorymetr
ciepło oddane = ciepło pobrane
Entalpia reakcji
ΔH° = ΣΔH°f(products) − ΣΔH°f(reactants)

Równowaga chemiczna

Stała równowagi
Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b)
Tabela ICE
Początek, Zmiana (×współczynnik), Równowaga
Równanie kwadratowe
x = (−b + √(b² − 4ac))/(2a)

Metoda

  1. Zapisz Kc jako produkty przez substraty, każdy podniesiony do potęgi równej jego współczynnikowi.
  2. Ułóż tabelę ICE: stan początkowy (I), zmiana (C, w krokach x razy współczynniki), stan równowagi (E).
  3. Podstaw wyrażenia równowagowe do Kc i rozwiąż względem x.
  4. Sprawdź, czy x jest dość małe, aby zastosować przybliżenie; w przeciwnym razie rozwiąż równanie kwadratowe.

pH i bufory

pH
pH = −log[H⁺]
pOH
pOH = −log[OH⁻], pH + pOH = 14
Słaby kwas
[H⁺] ≈ √(Ka·c)
Bufor
pH = pKa + log([A⁻]/[HA])
Rozcieńczanie
c1V1 = c2V2

Metoda

  1. Ustal, czy kwas lub zasada jest mocna (całkowicie zdysocjowana), czy słaba.
  2. Mocny kwas: [H⁺] jest równe jego stężeniu. Mocna zasada: najpierw wyznacz [OH⁻].
  3. Słaby kwas: rozwiąż Ka = x²/(c − x) względem x = [H⁺].
  4. pH = −log[H⁺], a pH + pOH = 14 w 25 °C.

Kinetyka reakcji

Pierwszy rząd
ln(CA/CA0) = −kt
Okres półtrwania (pierwszy rząd)
t½ = ln 2/k
Drugi rząd
1/CA = 1/CA0 + kt
Arrhenius
k = A·e−Ea/(RT)
Dwie temperatury
ln(k2/k1) = (Ea/R)(1/T1 − 1/T2)

2Zadania do ćwiczenia

1.StechiometriaŚredni
m(X)n(X)n(NaCl)m(NaCl)÷ M(X)× 2/ν× M(NaCl)

20 g Na i 8 g Cl2 reagują zgodnie z 2Na + Cl2 → 2NaCl. Jaka masa m NaCl może powstać?

M(Na) = 22,99M(Cl2) = 70,9M(NaCl) = 58,44 g/mol
m = g
2.StechiometriaTrudny
m(Al)n(Al)n(AlCl3​)m(AlCl3​)÷ M(Al)× 2/2× M(AlCl3​)

W reakcji 2Al + 3Cl2 → 2AlCl3 16 g Al reaguje całkowicie (pozostałe substraty w nadmiarze) i otrzymuje się 69,58 g AlCl3. Wyznacz wydajność procentową Y.

M(Al) = 26,98 g/molM(AlCl3) = 133,33 g/molrzeczywista: 69,58 g
Y = %
3.Stężenie molowe i rozcieńczanieŚredni
6 mol/LV1​ = ?0,2 mol/L200 mL

Potrzebujesz 200 mL roztworu o stężeniu 0,2 mol/L, a masz roztwór wyjściowy o stężeniu 6 mol/L. Jakiej objętości V1 roztworu wyjściowego potrzebujesz?

c1 = 6 mol/Lc2 = 0,2 mol/LV2 = 200 mL
V1 = mL
4.Stężenie molowe i rozcieńczanieTrudny
1,5 mol/L300 mL0,75 mol/L50 mLc = ?350 mL

300 mL roztworu o stężeniu 1,5 mol/L zmieszano z 50 mL roztworu tej samej substancji o stężeniu 0,75 mol/L. Wyznacz stężenie c mieszaniny (objętości są addytywne).

c1 = 1,5 mol/LV1 = 300 mLc2 = 0,75 mol/LV2 = 50 mL
c = mol/L
5.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
390 g (N₂)P = 450 kPaT = 5 °CV = ?

Jaką objętość V zajmuje 390 g (N₂) przy 450 kPa i 5 °C? Potraktuj go jak gaz doskonały.

m = 390 gM = 28,01 g/molP = 450 kPaT = 5 °CR = 8,314 J/(mol·K)
V = L
6.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
Ar, M = 39,95 g/molP = 550 kPaT = 110 °Cρ = ?

Wyznacz gęstość ρ gazu (Ar) przy 550 kPa i 110 °C, traktując go jak gaz doskonały.

M = 39,95 g/molP = 550 kPaT = 110 °CR = 8,314 J/(mol·K)
ρ = kg/m³
7.Kalorymetria i entalpiaŚredni
Tf​ = ?Żelazom = 250 gT = 130 °Cc = 0,449 J/(g·°C)Wodam = 400 gT = 23 °Cc = 4,18 J/(g·°C)

Metalowy klocek (żelazo) o masie 250 g (c = 0,449 J/(g·°C)) i temperaturze 130 °C wrzucono do 400 g wody (c = 4,18 J/(g·°C)) o temperaturze 23 °C w izolowanym naczyniu. Wyznacz temperaturę końcową Tf.

mmetal = 250 gcmetal = 0,449 J/(g·°C)Tmetal = 130 °Cmwater = 400 gTwater = 23 °Ccwater = 4,18 J/(g·°C)
Tf = °C
8.Kalorymetria i entalpiaTrudny
H250 g CH3​OH2CH3​OH + 3O₂substraty2CO₂ + 4H₂O(l)produktyq = ?

Użyj standardowych entalpii tworzenia, aby wyznaczyć ciepło q wydzielone przy całkowitym spaleniu 250 g substancji CH3OH (M = 32,04 g/mol): 2CH3OH + 3O₂ → 2CO₂ + 4H₂O(l). Podaj q jako liczbę dodatnią.

ΔH°f(CH3OH) = −238,7 kJ/molΔH°f(CO₂) = −393,5 kJ/molΔH°f(H₂O, l) = −285,8 kJ/molΔH°f(O₂) = 0
q = kJ
9.Równowaga chemicznaŚredni
H2​I2​HII0,80,80C−x−x+2xE0,8 − x0,8 − x2x

Do naczynia wprowadzono 0,8 mol/L H₂ i 0,8 mol/L I₂, które reagują: H₂ + I₂ ⇌ 2HI, przy Kc = 16. Wyznacz stężenie równowagowe [H2].

[H₂]₀ = [I₂]₀ = 0,8 mol/LKc = 16
[H2] = mol/L
10.Równowaga chemicznaTrudny
PCl5​PCl3​Cl2​I0,100C−x+x+xE0,1 − xxx

PCl₅ rozkłada się: PCl₅ ⇌ PCl₃ + Cl₂, przy Kc = 0,01 w temperaturze reakcji. Na początku w naczyniu jest tylko PCl₅ o stężeniu 0,1 mol/L. Wyznacz stężenie równowagowe [Cl2].

[PCl₅]₀ = 0,1 mol/LKc = 0,01
[Cl2] = mol/L
11.pH i buforyŚredni
02468101214kwasoweobojętnezasadowepH = ?

Wyznacz pH pH roztworu o stężeniu 0,1 mol/L, którym jest kwas mlekowy (Ka = 0,00014).

c = 0,1 mol/LKa = 0,00014
pH =
12.pH i buforyTrudny
02468101214kwasoweobojętnezasadowepH = ?

Bufor o objętości 1,00 L zawiera 0,25 mol, którym jest kwas octowy, oraz 0,1 mol sprzężonej zasady (Ka = 1,8 × 10⁻⁵). Dodaje się 0,01 mol NaOH. Wyznacz nowe pH pH.

n(HA) = 0,25 moln(A⁻) = 0,1 moln(OH⁻) = 0,01 molKa = 1,8 × 10⁻⁵
pH =
13.Kinetyka reakcjiŚredni
t (min)C (mol/L)t½​ = ?C0​/2

Reakcja drugiego rzędu (−rA = k·CA²) ma k = 0,4 L/(mol·min) i stężenie początkowe 0,8 mol/L. Wyznacz jej pierwszy okres półtrwania t½.

k = 0,4 L/(mol·min)CA0 = 0,8 mol/L
t½ = min
14.Kinetyka reakcjiTrudny
Tk50 °Ck1​?5·k1​

Reakcja ma energię aktywacji 40 kJ/mol. W 50 °C przebiega zbyt wolno. Do jakiej temperatury T2 (w °C) trzeba ją ogrzać, aby przebiegała 5 razy szybciej?

Ea = 40 kJ/molT1 = 50 °Ck2/k1 = 5R = 8,314 J/(mol·K)
T2 = °C

3Roztwory

1.Stechiometria

Odpowiedź: m = 13,19 g

Stechiometria: uzgodnione równanie liczy cząstki, nie gramy. Zamień masę na mole wzorem n = m/M, użyj współczynników równania jako stosunku molowego, a potem wróć do masy: m = n·M. Przy dwóch substratach substrat limitujący to ten, który zużyje się pierwszy i ogranicza ilość produktu.

Mole każdego substratu

n(Na) = 20/22,99 = 0,8699 mol
n(Cl2) = 8/70,9 = 0,1128 mol

Substrat limitujący

0,8699/2 = 0,435, 0,1128/1 = 0,1128 → Cl2

Masa produktu

n(NaCl) = 0,1128·2 = 0,2257 mol
m = 0,2257·58,44 = 13,19 g

Odpowiedź

m = 13,19 g
2.Stechiometria

Odpowiedź: Y = 88 %

Stechiometria: uzgodnione równanie liczy cząstki, nie gramy. Zamień masę na mole wzorem n = m/M, użyj współczynników równania jako stosunku molowego, a potem wróć do masy: m = n·M. Przy dwóch substratach substrat limitujący to ten, który zużyje się pierwszy i ogranicza ilość produktu.

Wydajność teoretyczna

n(Al) = 16/26,98 = 0,593 mol
m = 0,593·2/2·133,33 = 79,07 g

Wydajność procentowa

Y = 69,58/79,07·100 = 88%

Odpowiedź

Y = 88%
3.Stężenie molowe i rozcieńczanie

Odpowiedź: V1 = 6,667 mL

Stężenie molowe: c = n/V w mol/L, gdzie n = m/M. Rozcieńczanie dodaje rozpuszczalnik, ale nie substancję rozpuszczoną, więc liczba moli się nie zmienia: c₁·V₁ = c₂·V₂. Po zmieszaniu dwóch roztworów tej samej substancji sumują się mole, a także objętości.

Objętość roztworu wyjściowego

V1 = c2·V2/c1 = 0,2·200/6 = 6,667 mL

Odpowiedź

V1 = 6,667 mL
4.Stężenie molowe i rozcieńczanie

Odpowiedź: c = 1,393 mol/L

Stężenie molowe: c = n/V w mol/L, gdzie n = m/M. Rozcieńczanie dodaje rozpuszczalnik, ale nie substancję rozpuszczoną, więc liczba moli się nie zmienia: c₁·V₁ = c₂·V₂. Po zmieszaniu dwóch roztworów tej samej substancji sumują się mole, a także objętości.

Całkowita liczba moli

n = 1,5·300 + 0,75·50 = 487,5 mmol

Stężenie mieszaniny

c = 487,5/350 = 1,393 mol/L

Odpowiedź

c = 1,393 mol/L
5.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V = 71,55 L

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = 390/28,01 = 13,92 mol
T = 5 + 273,15 = 278,1 K

Objętość

V = nRT/P = 13,92·8,314·278,1/450 = 71,55 L

Odpowiedź

V = 71,55 L
6.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: ρ = 6,898 kg/m³

Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).

Przekształć prawo gazowe

PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 110 + 273,15 = 383,1 K

Gęstość

ρ = 550·39,95/(8,314·383,1) = 6,898 kg/m³

Odpowiedź

ρ = 6,898 kg/m³
7.Kalorymetria i entalpia

Odpowiedź: Tf = 29,73 °C

Ciepło i entalpia: ogrzanie substancji wymaga q = m·c·ΔT. W kalorymetrze ciepło oddane przez ciało gorące jest równe ciepłu pobranemu przez ciało zimne. Zmianę entalpii reakcji wyznacza się z entalpii tworzenia: ΔH° = ΣΔH°f(produkty) − ΣΔH°f(substraty), każdą pomnożoną przez jej współczynnik.

Bilans cieplny

250·0,449·(130 − Tf) = 400·4,18·(Tf − 23)

Wyznacz temperaturę końcową

Tf = (112,3·130 + 1672·23)/(112,3 + 1672) = 29,73 °C

Odpowiedź

Tf = 29,73 °C
8.Kalorymetria i entalpia

Odpowiedź: q = 5668 kJ

Ciepło i entalpia: ogrzanie substancji wymaga q = m·c·ΔT. W kalorymetrze ciepło oddane przez ciało gorące jest równe ciepłu pobranemu przez ciało zimne. Zmianę entalpii reakcji wyznacza się z entalpii tworzenia: ΔH° = ΣΔH°f(produkty) − ΣΔH°f(substraty), każdą pomnożoną przez jej współczynnik.

Entalpia reakcji

ΔH° = [2·(−393,5) + 4·(−285,8)] − [2·(−238,7) + 3·0] = −1453 kJ

Ciepło dla podanej masy

n = 250/32,04 = 7,803 mol
q = n·|ΔH°/2| = 7,803·726,4 = 5668 kJ

Odpowiedź

q = 5668 kJ
9.Równowaga chemiczna

Odpowiedź: [H2] = 0,2667 mol/L

Równowaga chemiczna: dla aA + bB ⇌ cC + dD stała równowagi wynosi Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b), przy stężeniach w stanie równowagi. Tabela ICE (początek, zmiana, równowaga) wiąże ilości początkowe z ilościami w stanie równowagi przez jedną niewiadomą x, pomnożoną przez współczynniki.

Wyrażenie na stałą równowagi

16 = (2x)²/(0,8 − x)²

Wyciągnij pierwiastek

4 = 2x/(0,8 − x) → x = 0,8·4/(2 + 4) = 0,5333 mol/L

Stężenie równowagowe

[H₂] = 0,8 − x = 0,2667 mol/L

Odpowiedź

[H2] = 0,2667 mol/L
10.Równowaga chemiczna

Odpowiedź: [Cl2] = 0,02702 mol/L

Równowaga chemiczna: dla aA + bB ⇌ cC + dD stała równowagi wynosi Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b), przy stężeniach w stanie równowagi. Tabela ICE (początek, zmiana, równowaga) wiąże ilości początkowe z ilościami w stanie równowagi przez jedną niewiadomą x, pomnożoną przez współczynniki.

Wyrażenie na stałą równowagi

0,01 = x²/(0,1 − x) → x² + 0,01·x − 0,001 = 0

Rozwiąż równanie kwadratowe

x = (−0,01 + √(0,01² + 4·0,001))/2 = 0,02702 mol/L

Stężenie równowagowe

[Cl₂] = x = 0,02702 mol/L

Odpowiedź

[Cl2] = 0,02702 mol/L
11.pH i bufory

Odpowiedź: pH = 2,435

pH: pH = −log₁₀[H₃O⁺] i pOH = −log₁₀[OH⁻], przy czym pH + pOH = 14 w 25 °C. Mocne kwasy i zasady dysocjują całkowicie. Słaby kwas tylko częściowo: Ka = x²/(c − x), gdzie x = [H₃O⁺]. Bufor ze słabego kwasu i sprzężonej z nim zasady spełnia równanie Hendersona–Hasselbalcha: pH = pKa + log([A⁻]/[HA]).

Równowaga

HA ⇌ H⁺ + A⁻: dysocjuje x mol/L kwasu.

Ka = x²/(0,1 − x) → x = 0,003672 mol/L

pH

pH = −log(0,003672) = 2,435

Odpowiedź

pH = 2,435
12.pH i bufory

Odpowiedź: pH = 4,406

pH: pH = −log₁₀[H₃O⁺] i pOH = −log₁₀[OH⁻], przy czym pH + pOH = 14 w 25 °C. Mocne kwasy i zasady dysocjują całkowicie. Słaby kwas tylko częściowo: Ka = x²/(c − x), gdzie x = [H₃O⁺]. Bufor ze słabego kwasu i sprzężonej z nim zasady spełnia równanie Hendersona–Hasselbalcha: pH = pKa + log([A⁻]/[HA]).

Zobojętnianie

n(HA) = 0,25 − 0,01 = 0,24 mol
n(A⁻) = 0,1 + 0,01 = 0,11 mol

Henderson–Hasselbalch

pH = 4,745 + log(0,11/0,24) = 4,406

Odpowiedź

pH = 4,406
13.Kinetyka reakcji

Odpowiedź: t½ = 3,125 min

Integrated rate laws: zero order: C = C₀ − kt (straight line, t½ = C₀/(2k)); first order: ln(C₀/C) = kt (t½ = ln 2/k); second order: 1/C − 1/C₀ = kt (t½ = 1/(kC₀)). Conversion X means C = C₀(1 − X).

Okres półtrwania dla drugiego rzędu

t½ = 1/(k·CA0) = 1/(0,4·0,8) = 3,125 min

Odpowiedź

t½ = 3,125 min

Każdy kolejny okres półtrwania jest dwa razy dłuższy, bo C₀ zmniejszyło się o połowę.

14.Kinetyka reakcji

Odpowiedź: T2 = 89,17 °C

Reaction rates: for a first-order reaction −dC/dt = kC, so C = C₀·e−kt and the half-life ln 2/k does not depend on concentration. For a second-order reaction 1/C = 1/C₀ + kt. The rate constant rises with temperature following Arrhenius: k = A·e−Ea/(RT).

Temperatura bezwzględna

T1 = 323,1 K

Wyznacz T₂ z równania Arrheniusa

1/T2 = 1/323,1 − 8,314·ln(5)/40000 = 3,095 × 10⁻³ − 3,345 × 10⁻⁴ = 2,760 × 10⁻³ K⁻¹
T2 = 362,3 K = 89,17 °C

Odpowiedź

T2 = 89,17 °C

ExamProblems · examproblems.com/courses/general-chemistry