W reakcji Fe2O3 + 3CO → 2Fe + 3CO2 16 g Fe2O3 reaguje całkowicie (pozostałe substraty w nadmiarze) i otrzymuje się 8,73 g Fe. Wyznacz wydajność procentową Y.
M(Fe2O3) = 159,69 g/molM(Fe) = 55,85 g/molrzeczywista: 8,73 g
Y = %
3.Stężenie molowe i rozcieńczanieŚredni
Potrzebujesz 200 mL roztworu o stężeniu 0,5 mol/L, a masz roztwór wyjściowy o stężeniu 1,5 mol/L. Jakiej objętości V1 roztworu wyjściowego potrzebujesz?
c1 = 1,5 mol/Lc2 = 0,5 mol/LV2 = 200 mL
V1 = mL
4.Stężenie molowe i rozcieńczanieTrudny
50 mL roztworu o stężeniu 1,5 mol/L zmieszano z 250 mL roztworu tej samej substancji o stężeniu 0,3 mol/L. Wyznacz stężenie c mieszaniny (objętości są addytywne).
c1 = 1,5 mol/LV1 = 50 mLc2 = 0,3 mol/LV2 = 250 mL
c = mol/L
5.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
Zbiornik o pojemności 50 L zawiera 410 g (N₂) w temperaturze 0 °C. Potraktuj go jak gaz doskonały i wyznacz ciśnienie P.
Metalowy klocek (miedź) o masie 150 g (c = 0,385 J/(g·°C)) i temperaturze 150 °C wrzucono do 300 g wody (c = 4,18 J/(g·°C)) o temperaturze 21 °C w izolowanym naczyniu. Wyznacz temperaturę końcową Tf.
Do naczynia wprowadzono 0,8 mol/L H₂ i 0,8 mol/L I₂, które reagują: H₂ + I₂ ⇌ 2HI, przy Kc = 16. Wyznacz stężenie równowagowe [H2].
[H₂]₀ = [I₂]₀ = 0,8 mol/LKc = 16
[H2] = mol/L
10.Równowaga chemicznaTrudny
PCl₅ rozkłada się: PCl₅ ⇌ PCl₃ + Cl₂, przy Kc = 0,5 w temperaturze reakcji. Na początku w naczyniu jest tylko PCl₅ o stężeniu 0,4 mol/L. Wyznacz stężenie równowagowe [PCl5].
[PCl₅]₀ = 0,4 mol/LKc = 0,5
[PCl5] = mol/L
11.pH i buforyŚredni
Wyznacz pH pH roztworu o stężeniu 0,2 mol/L, którym jest kwas benzoesowy (Ka = 6,3 × 10⁻⁵).
c = 0,2 mol/LKa = 6,3 × 10⁻⁵
pH =
12.pH i buforyTrudny
Bufor o objętości 1,00 L zawiera 0,3 mol, którym jest kwas mlekowy, oraz 0,1 mol sprzężonej zasady (Ka = 0,00014). Dodaje się 0,05 mol NaOH. Wyznacz nowe pH pH.
Stechiometria: uzgodnione równanie liczy cząstki, nie gramy. Zamień masę na mole wzorem n = m/M, użyj współczynników równania jako stosunku molowego, a potem wróć do masy: m = n·M. Przy dwóch substratach substrat limitujący to ten, który zużyje się pierwszy i ogranicza ilość produktu.
Mole każdego substratu
n(Fe2O3) = 10/159,69 = 0,06262 mol
n(CO) = 80/28,01 = 2,856 mol
Substrat limitujący
0,06262/1 = 0,06262, 2,856/3 = 0,952 → Fe2O3
Masa produktu
n(CO2) = 0,06262·3 = 0,1879 mol
m = 0,1879·44,01 = 8,268 g
Odpowiedź
m = 8,268 g
2.Stechiometria
Odpowiedź: Y = 78 %
Stechiometria: uzgodnione równanie liczy cząstki, nie gramy. Zamień masę na mole wzorem n = m/M, użyj współczynników równania jako stosunku molowego, a potem wróć do masy: m = n·M. Przy dwóch substratach substrat limitujący to ten, który zużyje się pierwszy i ogranicza ilość produktu.
Wydajność teoretyczna
n(Fe2O3) = 16/159,69 = 0,1002 mol
m = 0,1002·2/1·55,85 = 11,19 g
Wydajność procentowa
Y = 8,73/11,19·100 = 78%
Odpowiedź
Y = 78%
3.Stężenie molowe i rozcieńczanie
Odpowiedź: V1 = 66,67 mL
Stężenie molowe: c = n/V w mol/L, gdzie n = m/M. Rozcieńczanie dodaje rozpuszczalnik, ale nie substancję rozpuszczoną, więc liczba moli się nie zmienia: c₁·V₁ = c₂·V₂. Po zmieszaniu dwóch roztworów tej samej substancji sumują się mole, a także objętości.
Objętość roztworu wyjściowego
V1 = c2·V2/c1 = 0,5·200/1,5 = 66,67 mL
Odpowiedź
V1 = 66,67 mL
4.Stężenie molowe i rozcieńczanie
Odpowiedź: c = 0,5 mol/L
Stężenie molowe: c = n/V w mol/L, gdzie n = m/M. Rozcieńczanie dodaje rozpuszczalnik, ale nie substancję rozpuszczoną, więc liczba moli się nie zmienia: c₁·V₁ = c₂·V₂. Po zmieszaniu dwóch roztworów tej samej substancji sumują się mole, a także objętości.
Całkowita liczba moli
n = 1,5·50 + 0,3·250 = 150 mmol
Stężenie mieszaniny
c = 150/300 = 0,5 mol/L
Odpowiedź
c = 0,5 mol/L
5.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: P = 664,8 kPa
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 410/28,01 = 14,64 mol
T = 0 + 273,15 = 273,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 14,64·8,314·273,1/0,05 = 664,8 kPa
Odpowiedź
P = 664,8 kPa
6.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 6,79 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 303,1 K, T2 = 463,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 10·(200/450)·(463,1/303,1) = 6,79 L
Odpowiedź
V2 = 6,79 L
7.Kalorymetria i entalpia
Odpowiedź: Tf = 26,68 °C
Ciepło i entalpia: ogrzanie substancji wymaga q = m·c·ΔT. W kalorymetrze ciepło oddane przez ciało gorące jest równe ciepłu pobranemu przez ciało zimne. Zmianę entalpii reakcji wyznacza się z entalpii tworzenia: ΔH° = ΣΔH°f(produkty) − ΣΔH°f(substraty), każdą pomnożoną przez jej współczynnik.
Bilans cieplny
150·0,385·(150 − Tf) = 300·4,18·(Tf − 21)
Wyznacz temperaturę końcową
Tf = (57,75·150 + 1254·21)/(57,75 + 1254) = 26,68 °C
Odpowiedź
Tf = 26,68 °C
8.Kalorymetria i entalpia
Odpowiedź: q = 2593 kJ
Ciepło i entalpia: ogrzanie substancji wymaga q = m·c·ΔT. W kalorymetrze ciepło oddane przez ciało gorące jest równe ciepłu pobranemu przez ciało zimne. Zmianę entalpii reakcji wyznacza się z entalpii tworzenia: ΔH° = ΣΔH°f(produkty) − ΣΔH°f(substraty), każdą pomnożoną przez jej współczynnik.
Równowaga chemiczna: dla aA + bB ⇌ cC + dD stała równowagi wynosi Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b), przy stężeniach w stanie równowagi. Tabela ICE (początek, zmiana, równowaga) wiąże ilości początkowe z ilościami w stanie równowagi przez jedną niewiadomą x, pomnożoną przez współczynniki.
Równowaga chemiczna: dla aA + bB ⇌ cC + dD stała równowagi wynosi Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b), przy stężeniach w stanie równowagi. Tabela ICE (początek, zmiana, równowaga) wiąże ilości początkowe z ilościami w stanie równowagi przez jedną niewiadomą x, pomnożoną przez współczynniki.
Wyrażenie na stałą równowagi
0,5 = x²/(0,4 − x) → x² + 0,5·x − 0,2 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
x = (−0,5 + √(0,5² + 4·0,2))/2 = 0,2623 mol/L
Stężenie równowagowe
[PCl₅] = 0,4 − 0,2623 = 0,1377 mol/L
Odpowiedź
[PCl5] = 0,1377 mol/L
11.pH i bufory
Odpowiedź: pH = 2,454
pH: pH = −log₁₀[H₃O⁺] i pOH = −log₁₀[OH⁻], przy czym pH + pOH = 14 w 25 °C. Mocne kwasy i zasady dysocjują całkowicie. Słaby kwas tylko częściowo: Ka = x²/(c − x), gdzie x = [H₃O⁺]. Bufor ze słabego kwasu i sprzężonej z nim zasady spełnia równanie Hendersona–Hasselbalcha: pH = pKa + log([A⁻]/[HA]).
Równowaga
HA ⇌ H⁺ + A⁻: dysocjuje x mol/L kwasu.
Ka = x²/(0,2 − x) → x = 0,003518 mol/L
pH
pH = −log(0,003518) = 2,454
Odpowiedź
pH = 2,454
12.pH i bufory
Odpowiedź: pH = 3,632
pH: pH = −log₁₀[H₃O⁺] i pOH = −log₁₀[OH⁻], przy czym pH + pOH = 14 w 25 °C. Mocne kwasy i zasady dysocjują całkowicie. Słaby kwas tylko częściowo: Ka = x²/(c − x), gdzie x = [H₃O⁺]. Bufor ze słabego kwasu i sprzężonej z nim zasady spełnia równanie Hendersona–Hasselbalcha: pH = pKa + log([A⁻]/[HA]).
Zobojętnianie
n(HA) = 0,3 − 0,05 = 0,25 mol
n(A⁻) = 0,1 + 0,05 = 0,15 mol
Henderson–Hasselbalch
pH = 3,854 + log(0,15/0,25) = 3,632
Odpowiedź
pH = 3,632
13.Kinetyka reakcji
Odpowiedź: k = 0,02682 min⁻¹
Integrated rate laws: zero order: C = C₀ − kt (straight line, t½ = C₀/(2k)); first order: ln(C₀/C) = kt (t½ = ln 2/k); second order: 1/C − 1/C₀ = kt (t½ = 1/(kC₀)). Conversion X means C = C₀(1 − X).
Scałkowane równanie dla pierwszego rzędu
k = ln(CA0/CA)/t = ln(1,2/0,24)/60 = 1,609/60 = 0,02682 min⁻¹
Odpowiedź
k = 0,02682 min⁻¹
14.Kinetyka reakcji
Odpowiedź: k2 = 0,5908 min⁻¹
Szybkość reakcji: dla reakcji pierwszego rzędu −dC/dt = kC, więc C = C₀·e−kt, a okres półtrwania ln 2/k nie zależy od stężenia. Dla reakcji drugiego rzędu 1/C = 1/C₀ + kt. Stała szybkości rośnie z temperaturą zgodnie z równaniem Arrheniusa: k = A·e−Ea/(RT).