Chemia ogólna: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Stechiometria

Mole
n = m/M
Stężenie
c = n/V
Stosunek molowy
użyj współczynników uzgodnionego równania
Substrat limitujący
ten, który wyczerpie się pierwszy
Wydajność procentowa
rzeczywista / teoretyczna × 100%

Metoda

  1. Napisz i zbilansuj równanie reakcji.
  2. Zamień podaną masę na mole: n = m/M.
  3. Użyj współczynników jako stosunku molowego, aby wyznaczyć liczbę moli szukanej substancji.
  4. Przelicz z powrotem na masę: m = n·M. Przy dwóch substratach najpierw wyznacz substrat limitujący.

Stężenie molowe i rozcieńczanie

Stężenie molowe
c = n/V (mol/L)
Mole
n = m/M
Rozcieńczanie
c1V1 = c2V2
Mieszanie
c = (c1V1 + c2V2)/(V1 + V2)

Metoda

  1. Przelicz masę na mole: n = m/M.
  2. Przelicz objętość na litry.
  3. Stężenie molowe c = n/V w mol/L.
  4. Przy rozcieńczaniu liczba moli się nie zmienia: c₁V₁ = c₂V₂.

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Kalorymetria i entalpia

Ciepło
q = m·c·ΔT
Woda
c = 4,18 J/(g·°C)
Kalorymetr
ciepło oddane = ciepło pobrane
Entalpia reakcji
ΔH° = ΣΔH°f(products) − ΣΔH°f(reactants)

Równowaga chemiczna

Stała równowagi
Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b)
Tabela ICE
Początek, Zmiana (×współczynnik), Równowaga
Równanie kwadratowe
x = (−b + √(b² − 4ac))/(2a)

Metoda

  1. Zapisz Kc jako produkty przez substraty, każdy podniesiony do potęgi równej jego współczynnikowi.
  2. Ułóż tabelę ICE: stan początkowy (I), zmiana (C, w krokach x razy współczynniki), stan równowagi (E).
  3. Podstaw wyrażenia równowagowe do Kc i rozwiąż względem x.
  4. Sprawdź, czy x jest dość małe, aby zastosować przybliżenie; w przeciwnym razie rozwiąż równanie kwadratowe.

pH i bufory

pH
pH = −log[H⁺]
pOH
pOH = −log[OH⁻], pH + pOH = 14
Słaby kwas
[H⁺] ≈ √(Ka·c)
Bufor
pH = pKa + log([A⁻]/[HA])
Rozcieńczanie
c1V1 = c2V2

Metoda

  1. Ustal, czy kwas lub zasada jest mocna (całkowicie zdysocjowana), czy słaba.
  2. Mocny kwas: [H⁺] jest równe jego stężeniu. Mocna zasada: najpierw wyznacz [OH⁻].
  3. Słaby kwas: rozwiąż Ka = x²/(c − x) względem x = [H⁺].
  4. pH = −log[H⁺], a pH + pOH = 14 w 25 °C.

Kinetyka reakcji

Pierwszy rząd
ln(CA/CA0) = −kt
Okres półtrwania (pierwszy rząd)
t½ = ln 2/k
Drugi rząd
1/CA = 1/CA0 + kt
Arrhenius
k = A·e−Ea/(RT)
Dwie temperatury
ln(k2/k1) = (Ea/R)(1/T1 − 1/T2)

2Zadania do ćwiczenia

1.StechiometriaŚredni
m(X)n(X)n(H2​O)m(H2​O)÷ M(X)× 2/ν× M(H2​O)

12 g H2 i 8 g O2 reagują zgodnie z 2H2 + O2 → 2H2O. Jaka masa m H2O może powstać?

M(H2) = 2,016M(O2) = 32M(H2O) = 18,02 g/mol
m = g
2.StechiometriaTrudny
m(N2​)n(N2​)n(NH3​)m(NH3​)÷ M(N2​)× 2/1× M(NH3​)

W reakcji N2 + 3H2 → 2NH3 30 g N2 reaguje całkowicie (pozostałe substraty w nadmiarze) i otrzymuje się 32,09 g NH3. Wyznacz wydajność procentową Y.

M(N2) = 28,02 g/molM(NH3) = 17,03 g/molrzeczywista: 32,09 g
Y = %
3.Stężenie molowe i rozcieńczanieŚredni
4 mol/LV1​ = ?0,3 mol/L250 mL

Potrzebujesz 250 mL roztworu o stężeniu 0,3 mol/L, a masz roztwór wyjściowy o stężeniu 4 mol/L. Jakiej objętości V1 roztworu wyjściowego potrzebujesz?

c1 = 4 mol/Lc2 = 0,3 mol/LV2 = 250 mL
V1 = mL
4.Stężenie molowe i rozcieńczanieTrudny
0,5 mol/L150 mL0,6 mol/L200 mLc = ?350 mL

150 mL roztworu o stężeniu 0,5 mol/L zmieszano z 200 mL roztworu tej samej substancji o stężeniu 0,6 mol/L. Wyznacz stężenie c mieszaniny (objętości są addytywne).

c1 = 0,5 mol/LV1 = 150 mLc2 = 0,6 mol/LV2 = 200 mL
c = mol/L
5.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
60 g (He)V = 5 LT = 70 °CP = ?

Zbiornik o pojemności 5 L zawiera 60 g (He) w temperaturze 70 °C. Potraktuj go jak gaz doskonały i wyznacz ciśnienie P.

m = 60 gM = 4,003 g/molV = 5 LT = 70 °CR = 8,314 J/(mol·K)
P = kPa
6.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
Stan 1Stan 2

Stała ilość gazu (He) przechodzi od 100 kPa, 5 L, 20 °C do 350 kPa i 130 °C. Wyznacz nową objętość V2.

P1 = 100 kPaV1 = 5 LT1 = 20 °CP2 = 350 kPaT2 = 130 °C
V2 = L
7.Kalorymetria i entalpiaŚredni
Tf​ = ?Miedźm = 150 gT = 120 °Cc = 0,385 J/(g·°C)Wodam = 150 gT = 17 °Cc = 4,18 J/(g·°C)

Metalowy klocek (miedź) o masie 150 g (c = 0,385 J/(g·°C)) i temperaturze 120 °C wrzucono do 150 g wody (c = 4,18 J/(g·°C)) o temperaturze 17 °C w izolowanym naczyniu. Wyznacz temperaturę końcową Tf.

mmetal = 150 gcmetal = 0,385 J/(g·°C)Tmetal = 120 °Cmwater = 150 gTwater = 17 °Ccwater = 4,18 J/(g·°C)
Tf = °C
8.Kalorymetria i entalpiaTrudny
H250 g CH4​CH4​ + 2O₂substratyCO₂ + 2H₂O(l)produktyq = ?

Użyj standardowych entalpii tworzenia, aby wyznaczyć ciepło q wydzielone przy całkowitym spaleniu 250 g substancji CH4 (M = 16,04 g/mol): CH4 + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O(l). Podaj q jako liczbę dodatnią.

ΔH°f(CH4) = −74,8 kJ/molΔH°f(CO₂) = −393,5 kJ/molΔH°f(H₂O, l) = −285,8 kJ/molΔH°f(O₂) = 0
q = kJ
9.Równowaga chemicznaŚredni
H2​I2​HII0,250,250C−x−x+2xE0,25 − x0,25 − x2x

Do naczynia wprowadzono 0,25 mol/L H₂ i 0,25 mol/L I₂, które reagują: H₂ + I₂ ⇌ 2HI, przy Kc = 64. Wyznacz stężenie równowagowe [H2].

[H₂]₀ = [I₂]₀ = 0,25 mol/LKc = 64
[H2] = mol/L
10.Równowaga chemicznaTrudny
PCl5​PCl3​Cl2​I0,100C−x+x+xE0,1 − xxx

PCl₅ rozkłada się: PCl₅ ⇌ PCl₃ + Cl₂, przy Kc = 0,01 w temperaturze reakcji. Na początku w naczyniu jest tylko PCl₅ o stężeniu 0,1 mol/L. Wyznacz stężenie równowagowe [PCl5].

[PCl₅]₀ = 0,1 mol/LKc = 0,01
[PCl5] = mol/L
11.pH i buforyŚredni
02468101214kwasoweobojętnezasadowepH = ?

Wyznacz pH pH roztworu o stężeniu 0,01 mol/L, którym jest kwas mlekowy (Ka = 0,00014).

c = 0,01 mol/LKa = 0,00014
pH =
12.pH i buforyTrudny
02468101214kwasoweobojętnezasadowepH = ?

Bufor o objętości 1,00 L zawiera 0,2 mol, którym jest kwas octowy, oraz 0,15 mol sprzężonej zasady (Ka = 1,8 × 10⁻⁵). Dodaje się 0,02 mol NaOH. Wyznacz nowe pH pH.

n(HA) = 0,2 moln(A⁻) = 0,15 moln(OH⁻) = 0,02 molKa = 1,8 × 10⁻⁵
pH =
13.Kinetyka reakcjiŚredni
t (min)X (%)t = ?60%

Reakcja pierwszego rzędu w reaktorze okresowym ma k = 0,02 min⁻¹. Ile czasu potrzeba, aby osiągnąć 60% przereagowania? Wyznacz t.

k = 0,02 min⁻¹X = 60 %
t = min
14.Kinetyka reakcjiTrudny
Tk30 °C0,00240 °C?

Reakcja ma stałą szybkości 0,002 min⁻¹ w 30 °C i energię aktywacji 50 kJ/mol. Wyznacz stałą szybkości k2 w 40 °C.

k1 = 0,002 min⁻¹T1 = 30 °CT2 = 40 °CEa = 50 kJ/molR = 8,314 J/(mol·K)
k2 = min⁻¹

3Roztwory

1.Stechiometria

Odpowiedź: m = 9,01 g

Stechiometria: uzgodnione równanie liczy cząstki, nie gramy. Zamień masę na mole wzorem n = m/M, użyj współczynników równania jako stosunku molowego, a potem wróć do masy: m = n·M. Przy dwóch substratach substrat limitujący to ten, który zużyje się pierwszy i ogranicza ilość produktu.

Mole każdego substratu

n(H2) = 12/2,016 = 5,952 mol
n(O2) = 8/32 = 0,25 mol

Substrat limitujący

5,952/2 = 2,976, 0,25/1 = 0,25 → O2

Masa produktu

n(H2O) = 0,25·2 = 0,5 mol
m = 0,5·18,02 = 9,01 g

Odpowiedź

m = 9,01 g
2.Stechiometria

Odpowiedź: Y = 88 %

Stechiometria: uzgodnione równanie liczy cząstki, nie gramy. Zamień masę na mole wzorem n = m/M, użyj współczynników równania jako stosunku molowego, a potem wróć do masy: m = n·M. Przy dwóch substratach substrat limitujący to ten, który zużyje się pierwszy i ogranicza ilość produktu.

Wydajność teoretyczna

n(N2) = 30/28,02 = 1,071 mol
m = 1,071·2/1·17,03 = 36,47 g

Wydajność procentowa

Y = 32,09/36,47·100 = 88%

Odpowiedź

Y = 88%
3.Stężenie molowe i rozcieńczanie

Odpowiedź: V1 = 18,75 mL

Stężenie molowe: c = n/V w mol/L, gdzie n = m/M. Rozcieńczanie dodaje rozpuszczalnik, ale nie substancję rozpuszczoną, więc liczba moli się nie zmienia: c₁·V₁ = c₂·V₂. Po zmieszaniu dwóch roztworów tej samej substancji sumują się mole, a także objętości.

Objętość roztworu wyjściowego

V1 = c2·V2/c1 = 0,3·250/4 = 18,75 mL

Odpowiedź

V1 = 18,75 mL
4.Stężenie molowe i rozcieńczanie

Odpowiedź: c = 0,5571 mol/L

Stężenie molowe: c = n/V w mol/L, gdzie n = m/M. Rozcieńczanie dodaje rozpuszczalnik, ale nie substancję rozpuszczoną, więc liczba moli się nie zmienia: c₁·V₁ = c₂·V₂. Po zmieszaniu dwóch roztworów tej samej substancji sumują się mole, a także objętości.

Całkowita liczba moli

n = 0,5·150 + 0,6·200 = 195 mmol

Stężenie mieszaniny

c = 195/350 = 0,5571 mol/L

Odpowiedź

c = 0,5571 mol/L
5.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: P = 8552 kPa

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = m/M = 60/4,003 = 14,99 mol
T = 70 + 273,15 = 343,1 K

Ciśnienie

P = nRT/V = 14,99·8,314·343,1/0,005 = 8552 kPa

Odpowiedź

P = 8552 kPa
6.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V2 = 1,965 L

Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.

Temperatury bezwzględne

T1 = 293,1 K, T2 = 403,1 K

Prawo gazowe dla dwóch stanów

V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 5·(100/350)·(403,1/293,1) = 1,965 L

Odpowiedź

V2 = 1,965 L
7.Kalorymetria i entalpia

Odpowiedź: Tf = 25,69 °C

Ciepło i entalpia: ogrzanie substancji wymaga q = m·c·ΔT. W kalorymetrze ciepło oddane przez ciało gorące jest równe ciepłu pobranemu przez ciało zimne. Zmianę entalpii reakcji wyznacza się z entalpii tworzenia: ΔH° = ΣΔH°f(produkty) − ΣΔH°f(substraty), każdą pomnożoną przez jej współczynnik.

Bilans cieplny

150·0,385·(120 − Tf) = 150·4,18·(Tf − 17)

Wyznacz temperaturę końcową

Tf = (57,75·120 + 627·17)/(57,75 + 627) = 25,69 °C

Odpowiedź

Tf = 25,69 °C
8.Kalorymetria i entalpia

Odpowiedź: q = 13876 kJ

Ciepło i entalpia: ogrzanie substancji wymaga q = m·c·ΔT. W kalorymetrze ciepło oddane przez ciało gorące jest równe ciepłu pobranemu przez ciało zimne. Zmianę entalpii reakcji wyznacza się z entalpii tworzenia: ΔH° = ΣΔH°f(produkty) − ΣΔH°f(substraty), każdą pomnożoną przez jej współczynnik.

Entalpia reakcji

ΔH° = [1·(−393,5) + 2·(−285,8)] − [1·(−74,8) + 2·0] = −890,3 kJ

Ciepło dla podanej masy

n = 250/16,04 = 15,59 mol
q = n·|ΔH°/1| = 15,59·890,3 = 13876 kJ

Odpowiedź

q = 13876 kJ
9.Równowaga chemiczna

Odpowiedź: [H2] = 0,05 mol/L

Równowaga chemiczna: dla aA + bB ⇌ cC + dD stała równowagi wynosi Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b), przy stężeniach w stanie równowagi. Tabela ICE (początek, zmiana, równowaga) wiąże ilości początkowe z ilościami w stanie równowagi przez jedną niewiadomą x, pomnożoną przez współczynniki.

Wyrażenie na stałą równowagi

64 = (2x)²/(0,25 − x)²

Wyciągnij pierwiastek

8 = 2x/(0,25 − x) → x = 0,25·8/(2 + 8) = 0,2 mol/L

Stężenie równowagowe

[H₂] = 0,25 − x = 0,05 mol/L

Odpowiedź

[H2] = 0,05 mol/L
10.Równowaga chemiczna

Odpowiedź: [PCl5] = 0,07298 mol/L

Równowaga chemiczna: dla aA + bB ⇌ cC + dD stała równowagi wynosi Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b), przy stężeniach w stanie równowagi. Tabela ICE (początek, zmiana, równowaga) wiąże ilości początkowe z ilościami w stanie równowagi przez jedną niewiadomą x, pomnożoną przez współczynniki.

Wyrażenie na stałą równowagi

0,01 = x²/(0,1 − x) → x² + 0,01·x − 0,001 = 0

Rozwiąż równanie kwadratowe

x = (−0,01 + √(0,01² + 4·0,001))/2 = 0,02702 mol/L

Stężenie równowagowe

[PCl₅] = 0,1 − 0,02702 = 0,07298 mol/L

Odpowiedź

[PCl5] = 0,07298 mol/L
11.pH i bufory

Odpowiedź: pH = 2,953

pH: pH = −log₁₀[H₃O⁺] i pOH = −log₁₀[OH⁻], przy czym pH + pOH = 14 w 25 °C. Mocne kwasy i zasady dysocjują całkowicie. Słaby kwas tylko częściowo: Ka = x²/(c − x), gdzie x = [H₃O⁺]. Bufor ze słabego kwasu i sprzężonej z nim zasady spełnia równanie Hendersona–Hasselbalcha: pH = pKa + log([A⁻]/[HA]).

Równowaga

HA ⇌ H⁺ + A⁻: dysocjuje x mol/L kwasu.

Ka = x²/(0,01 − x) → x = 0,001115 mol/L

pH

pH = −log(0,001115) = 2,953

Odpowiedź

pH = 2,953
12.pH i bufory

Odpowiedź: pH = 4,72

pH: pH = −log₁₀[H₃O⁺] i pOH = −log₁₀[OH⁻], przy czym pH + pOH = 14 w 25 °C. Mocne kwasy i zasady dysocjują całkowicie. Słaby kwas tylko częściowo: Ka = x²/(c − x), gdzie x = [H₃O⁺]. Bufor ze słabego kwasu i sprzężonej z nim zasady spełnia równanie Hendersona–Hasselbalcha: pH = pKa + log([A⁻]/[HA]).

Zobojętnianie

n(HA) = 0,2 − 0,02 = 0,18 mol
n(A⁻) = 0,15 + 0,02 = 0,17 mol

Henderson–Hasselbalch

pH = 4,745 + log(0,17/0,18) = 4,72

Odpowiedź

pH = 4,72
13.Kinetyka reakcji

Odpowiedź: t = 45,81 min

Szybkość reakcji: dla reakcji pierwszego rzędu −dC/dt = kC, więc C = C₀·e−kt, a okres półtrwania ln 2/k nie zależy od stężenia. Dla reakcji drugiego rzędu 1/C = 1/C₀ + kt. Stała szybkości rośnie z temperaturą zgodnie z równaniem Arrheniusa: k = A·e−Ea/(RT).

Przereagowanie i stężenie

C/C0 = 1 − X = 0,4

Wyznacz czas

t = −ln(1 − X)/k = −ln(0,4)/0,02 = 45,81 min

Odpowiedź

t = 45,81 min
14.Kinetyka reakcji

Odpowiedź: k2 = 0,003768 min⁻¹

Szybkość reakcji: dla reakcji pierwszego rzędu −dC/dt = kC, więc C = C₀·e−kt, a okres półtrwania ln 2/k nie zależy od stężenia. Dla reakcji drugiego rzędu 1/C = 1/C₀ + kt. Stała szybkości rośnie z temperaturą zgodnie z równaniem Arrheniusa: k = A·e−Ea/(RT).

Temperatury bezwzględne

T1 = 303,1 K, T2 = 313,1 K

Stosunek z równania Arrheniusa

ln(k2/k1) = −(50000/8,314)·(1/313,1 − 1/303,1) = 0,6335
k2 = 0,002·e0,6335 = 0,003768 min⁻¹

Odpowiedź

k2 = 0,003768 min⁻¹

ExamProblems · examproblems.com/courses/general-chemistry