Bilans masy
- Stan ustalony
- na wejściu = na wyjściu
- Bilans całkowity
- ṁ1 + ṁ2 = ṁ3
- Bilans składnika
- ṁ1x1 + ṁ2x2 = ṁ3x3
- Wyparka
- F·xF = P·xP, W = F − P
Bilanse masy i energii: zestaw na powtórkę
Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.
1Wzory i metody
Bilans energii
- Ciepło jawne
- Q = ṁ·cp·ΔT
- Ciepło utajone
- Q = ṁ·hfg
- Mieszanie
- ΣṁcpTin = ΣṁcpTout
- Woda
- cp ≈ 4,18 kJ/(kg·K)
Równanie stanu gazu doskonałego
- Równanie stanu gazu doskonałego
- pV = nRT
- Stała gazowa
- R = 8,314 J/(mol·K)
- Prawo gazowe dla dwóch stanów
- p1V1/T1 = p2V2/T2
- Mole
- n = m/M
- Temperatura
- T[K] = T[°C] + 273,15
Stechiometria
- Mole
- n = m/M
- Stężenie
- c = n/V
- Stosunek molowy
- użyj współczynników uzgodnionego równania
- Substrat limitujący
- ten, który wyczerpie się pierwszy
- Wydajność procentowa
- rzeczywista / teoretyczna × 100%
Metoda
- Napisz i zbilansuj równanie reakcji.
- Zamień podaną masę na mole: n = m/M.
- Użyj współczynników jako stosunku molowego, aby wyznaczyć liczbę moli szukanej substancji.
- Przelicz z powrotem na masę: m = n·M. Przy dwóch substratach najpierw wyznacz substrat limitujący.
2Zadania do ćwiczenia
1.Bilans masyŚredni
Ile strumienia 2 trzeba co godzinę dodać do strumienia 1, aby mieszanina zawierała 20% składnika (NaOH)? Wyznacz ṁ2.
ṁ1 = 700 kg/hx1 = 30 %x2 = 15 %x3 = 20 %
ṁ2 = kg/h
2.Bilans masyTrudny
Wyparka zatęża roztwór (NaOH), odparowując czystą wodę. Wyznacz strumień produktu P w kg/h.
F = 3800 kg/hxF = 15 %xP = 65 %
P = kg/h
3.Bilans energiiŚredni
Gorący czynnik (lekki olej) chłodzi wodę w przeciwprądowym wymienniku ciepła bez strat. Wyznacz temperaturę wody na wylocie tout.
ṁh = 2 kg/scp,h = 2,1 kJ/(kg·K)Th: 140 → 100 °Cṁc = 1 kg/scp,c = 4,18 kJ/(kg·K)tin = 20 °C
tout = °C
4.Bilans energiiTrudny
Gorący czynnik (etanol) podgrzewa wodę w wymienniku, który traci do otoczenia 15% ciepła oddanego przez strumień gorący. Wyznacz potrzebne natężenie przepływu wody ṁc.
ṁh = 3 kg/scp,h = 2,44 kJ/(kg·K)Th: 160 → 90 °Ct: 20 → 40 °Ccp,c = 4,18 kJ/(kg·K)straty = 15 %
ṁc = kg/s
5.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
Jaką objętość V zajmuje 450 g (O₂) przy 350 kPa i 95 °C? Potraktuj go jak gaz doskonały.
m = 450 gM = 32 g/molP = 350 kPaT = 95 °CR = 8,314 J/(mol·K)
V = L
6.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
Wyznacz gęstość ρ gazu (N₂) przy 100 kPa i 60 °C, traktując go jak gaz doskonały.
M = 28,01 g/molP = 100 kPaT = 60 °CR = 8,314 J/(mol·K)
ρ = kg/m³
7.StechiometriaŚredni
8 g N2 i 40 g H2 reagują zgodnie z N2 + 3H2 → 2NH3. Jaka masa m NH3 może powstać?
M(N2) = 28,02M(H2) = 2,016M(NH3) = 17,03 g/mol
m = g
8.StechiometriaTrudny
W reakcji CaCO3 → CaO + CO2 10 g CaCO3 reaguje całkowicie (pozostałe substraty w nadmiarze) i otrzymuje się 2,73 g CO2. Wyznacz wydajność procentową Y.
M(CaCO3) = 100,09 g/molM(CO2) = 44,01 g/molrzeczywista: 2,73 g
Y = %
3Roztwory
1.Bilans masy
Odpowiedź: ṁ2 = 1400 kg/h
Bilans masy w stanie ustalonym: wlot = wylot dla całości i dla każdego składnika. Zadania z mieszaniem łączą oba.
Bilanse
Total: ṁ3 = ṁ1 + ṁ2
NaOH: ṁ1x1 + ṁ2x2 = (ṁ1 + ṁ2)x3
Wyznacz ṁ2
ṁ2 = ṁ1(x1 − x3)/(x3 − x2) = 700·(30 − 20)/(20 − 15) = 1400 kg/h
Odpowiedź
ṁ2 = 1400 kg/h
2.Bilans masy
Odpowiedź: P = 876,9 kg/h
Składnik kluczowy: składnik, który przechodzi bez zmian w jednym strumieniu (tu substancja rozpuszczona), wiąże strumienie bezpośrednio. Resztę daje bilans całkowity.
Bilans substancji rozpuszczonej
F·xF = P·xP → P = 3800·15/65 = 876,9 kg/h
Odpowiedź
P = 876,9 kg/h
3.Bilans energii
Odpowiedź: tout = 60,19 °C
Bilans energii wymiennika: bez strat ṁhcp,h(Th,in − Th,out) = ṁccp,c(tout − tin).
Ciepło oddane przez strumień gorący
Q = 2·2,1·(140 − 100) = 168 kW
Ciepło przejęte przez wodę
tout = tin + Q/(ṁccp,c) = 20 + 168/(1·4,18) = 60,19 °C
Odpowiedź
tout = 60,19 °C
4.Bilans energii
Odpowiedź: ṁc = 5,21 kg/s
Bilans energii ze stratami: ciepło oddane = ciepło przejęte + ciepło stracone.
Ciepło oddane
Qh = 3·2,44·(160 − 90) = 512,4 kW
Ciepło, które trafia do wody
Qc = (1 − 0,15)·512,4 = 435,5 kW
Natężenie przepływu wody
ṁc = Qc/(cp,c·Δt) = 435,5/(4,18·20) = 5,21 kg/s
Odpowiedź
ṁc = 5,21 kg/s
5.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V = 123 L
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 450/32 = 14,06 mol
T = 95 + 273,15 = 368,1 K
Objętość
V = nRT/P = 14,06·8,314·368,1/350 = 123 L
Odpowiedź
V = 123 L
6.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 1,011 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 60 + 273,15 = 333,1 K
Gęstość
ρ = 100·28,01/(8,314·333,1) = 1,011 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 1,011 kg/m³
7.Stechiometria
Odpowiedź: m = 9,724 g
Stechiometria: uzgodnione równanie liczy cząstki, nie gramy. Zamień masę na mole wzorem n = m/M, użyj współczynników równania jako stosunku molowego, a potem wróć do masy: m = n·M. Przy dwóch substratach substrat limitujący to ten, który zużyje się pierwszy i ogranicza ilość produktu.
Mole każdego substratu
n(N2) = 8/28,02 = 0,2855 mol
n(H2) = 40/2,016 = 19,84 mol
Substrat limitujący
0,2855/1 = 0,2855, 19,84/3 = 6,614 → N2
Masa produktu
n(NH3) = 0,2855·2 = 0,571 mol
m = 0,571·17,03 = 9,724 g
Odpowiedź
m = 9,724 g
8.Stechiometria
Odpowiedź: Y = 62,09 %
Stechiometria: uzgodnione równanie liczy cząstki, nie gramy. Zamień masę na mole wzorem n = m/M, użyj współczynników równania jako stosunku molowego, a potem wróć do masy: m = n·M. Przy dwóch substratach substrat limitujący to ten, który zużyje się pierwszy i ogranicza ilość produktu.
Wydajność teoretyczna
n(CaCO3) = 10/100,09 = 0,09991 mol
m = 0,09991·1/1·44,01 = 4,397 g
Wydajność procentowa
Y = 2,73/4,397·100 = 62,09%
Odpowiedź
Y = 62,09%
ExamProblems · examproblems.com/courses/material-and-energy-balances