Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny
Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR
0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe
bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych
węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy
SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

  1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
  2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
  3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
  4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
  5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć
NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans
OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności
nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

  1. Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
  2. Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
  3. Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
  4. Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
  5. W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Która część nadnercza wydziela adrenalinę?

  1. ARdzeń nadnercza
  2. BWarstwa kłębkowata
  3. CWarstwa siatkowata
  4. DWarstwa pasmowata
2.Anatomia człowiekaTrudny

Jaki ubytek pola widzenia powoduje uszkodzenie lewego pasma wzrokowego?

  1. APrawostronne niedowidzenie połowicze jednoimienne
  2. BLewostronne niedowidzenie połowicze jednoimienne
  3. CŚlepotę tylko lewego oka
  4. DNiedowidzenie połowicze dwuskroniowe
3.Fizjologia człowiekaŚredni

Dlaczego krzywa dysocjacji oksyhemoglobiny ma kształt litery S?

  1. AHemoglobina może wiązać tylko jedną cząsteczkę tlenu
  2. BZwiązanie jednej cząsteczki tlenu ułatwia wiązanie następnej
  3. CTlen lepiej rozpuszcza się w osoczu przy wysokim ciśnieniu parcjalnym
  4. DKrwinki czerwone zmieniają wielkość, pobierając tlen
4.Fizjologia człowiekaTrudny

Dlaczego wysokie uszkodzenie rdzenia powyżej T1 grozi niskim ciśnieniem?

  1. ANerw błędny jest przecięty, więc tętno rośnie
  2. BNerka całkowicie przestaje wydzielać reninę
  3. CNerw przeponowy nie steruje już napięciem tętnic
  4. DOdpływ współczulny do naczyń i serca zostaje przerwany
5.MikrobiologiaŚredni

Jaka jest główna różnica między odpornością wrodzoną a nabytą?

  1. AOdporność wrodzona wykorzystuje przeciwciała i tworzy pamięć; odporność nabyta nie
  2. BOdporność nabyta jest swoista i tworzy pamięć; odporność wrodzona nie
  3. COdporność wrodzona rozwija się dopiero po szczepieniu
  4. DOdporność nabyta działa w ciągu kilku minut od zakażenia
6.MikrobiologiaTrudny

Dziecko ma krwistą biegunkę po zjedzeniu niedosmażonego burgera, a tydzień później niewydolność nerek, niedokrwistość i małopłytkowość. Który organizm jest najbardziej prawdopodobny?

  1. AStaphylococcus aureus
  2. BClostridium perfringens
  3. CRotawirus
  4. DE. coli wytwarzająca toksynę Shiga, np. O157:H7
7.FarmakologiaŚredni

A person who has never been vaccinated against tetanus has a deep, dirty wound. What is usually given?

  1. ANo treatment unless symptoms appear
  2. BTetanus vaccine and tetanus immunoglobulin
  3. COral antibiotics only
  4. DTetanus vaccine only, after the wound heals
8.FarmakologiaTrudny

How does levonorgestrel emergency contraception mainly work?

  1. AIt kills sperm in the vagina
  2. BIt ends an established pregnancy
  3. CIt causes an immediate period
  4. DIt delays or prevents ovulation
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
pH7,357,457,28PaCO₂mmHg354520HCO₃⁻mmol/L22269niewyrównaneczęściowo wyrównanecałkowicie wyrównane

Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,28, PaCO₂ 20 mmHg (2,7 kPa) oraz HCO₃⁻ 9 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.

pH 7,28PaCO₂ 20 mmHg (2,7 kPa)HCO₃⁻ 9 mmol/L
  1. 1niewyrównane
  2. 2częściowo wyrównane
  3. 3całkowicie wyrównane
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 144, Cl⁻ 98 oraz HCO₃⁻ 18 mmol/L. Oblicz wskaźnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), używając AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻). Podaj dwa miejsca po przecinku.

Na⁺ 144 mmol/LCl⁻ 98 mmol/LHCO₃⁻ 18 mmol/L
wskaźnik delta =
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
II25 mm/s · 10 mm/mV

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje trzepotanie przedsionków. Zmierz odstęp między falami trzepotania i znajdź częstość przedsionków w uderzeniach na minutę.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
częstość przedsionków = bpm
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
II25 mm/s · 10 mm/mVbradykardia zatokowablok przedsionkowo-komorowy (AV) I stopniablok AV II stopnia typu IIblok AV III stopnia (całkowity)

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje zaburzenie przewodzenia między przedsionkami a komorami. Jaki to rytm? Kliknij odpowiedź.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
  1. 1bradykardia zatokowa
  2. 2blok przedsionkowo-komorowy (AV) I stopnia
  3. 3blok AV II stopnia typu II
  4. 4blok AV III stopnia (całkowity)
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
przypadkikontrolenarażeni3276abnienarażeni48284cd

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Badanie kliniczno-kontrolne porównuje 80 pacjentów z chorobą (przypadki) i 360 osób bez niej (kontrole). Tabela pokazuje, ilu w każdej grupie było narażonych na czynnik ryzyka. Oblicz iloraz szans OR dla narażenia. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.

a = 32b = 76c = 48d = 284
OR =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
CER21%EER?RRR 14%

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Leczenie zmniejsza ryzyko zdarzenia o 14% w ujęciu względnym (RRR = 14%). W grupie pacjentów ryzyko bez leczenia (CER) wynosi 21% w ciągu pięciu lat. Oblicz liczbę pacjentów, których trzeba leczyć NNT przez pięć lat, aby zapobiec jednemu zdarzeniu. Zaokrąglij w górę do pełnej liczby pacjentów.

RRR = 14%CER = 21%
NNT =

3Roztwory

1.Anatomia człowieka

Odpowiedź: A · Rdzeń nadnercza

Dlaczego to jest odpowiedź

Rdzeń nadnercza uwalnia adrenalinę i noradrenalinę w odpowiedzi na pobudzenie współczulne. Trzy warstwy kory wytwarzają hormony steroidowe.

Odpowiedź

A · Rdzeń nadnercza
2.Anatomia człowieka

Odpowiedź: A · Prawostronne niedowidzenie połowicze jednoimienne

Dlaczego to jest odpowiedź

Lewe pasmo wzrokowe zawiera włókna z lewych połówek obu siatkówek, które widzą prawe pole widzenia. Jego uszkodzenie powoduje utratę prawej połowy pola widzenia w obu oczach.

Odpowiedź

A · Prawostronne niedowidzenie połowicze jednoimienne
3.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: B · Związanie jednej cząsteczki tlenu ułatwia wiązanie następnej

Dlaczego to jest odpowiedź

Hemoglobina wykazuje wiązanie kooperatywne: każda związana cząsteczka O₂ zwiększa powinowactwo pozostałych miejsc, co daje krzywą sigmoidalną.

Odpowiedź

B · Związanie jednej cząsteczki tlenu ułatwia wiązanie następnej
4.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: D · Odpływ współczulny do naczyń i serca zostaje przerwany

Dlaczego to jest odpowiedź

Odpływ współczulny opuszcza rdzeń na poziomie T1–L2. Uszkodzenie powyżej usuwa napięcie naczyń i współczulne pobudzenie serca, a nerw błędny dalej działa: niedociśnienie i bradykardia (wstrząs neurogenny).

Odpowiedź

D · Odpływ współczulny do naczyń i serca zostaje przerwany
5.Mikrobiologia

Odpowiedź: B · Odporność nabyta jest swoista i tworzy pamięć; odporność wrodzona nie

Dlaczego to jest odpowiedź

Mechanizmy wrodzone (bariery, fagocyty, dopełniacz) działają szybko i za każdym razem tak samo. Odporność nabyta (limfocyty B i T) potrzebuje kilku dni, jest swoista dla każdego antygenu i tworzy pamięć.

Odpowiedź

B · Odporność nabyta jest swoista i tworzy pamięć; odporność wrodzona nie
6.Mikrobiologia

Odpowiedź: D · E. coli wytwarzająca toksynę Shiga, np. O157:H7

Dlaczego to jest odpowiedź

E. coli wytwarzająca toksynę Shiga uszkadza jelito i drobne naczynia krwionośne nerek, wywołując zespół hemolityczno-mocznicowy. Rezerwuarem jest bydło, więc niedosmażona mielona wołowina to klasyczne źródło.

Odpowiedź

D · E. coli wytwarzająca toksynę Shiga, np. O157:H7
7.Farmakologia

Odpowiedź: B · Tetanus vaccine and tetanus immunoglobulin

Dlaczego to jest odpowiedź

Tetanus immunoglobulin gives immediate passive protection, while the vaccine starts active immunity. Thorough wound cleaning is also essential.

Odpowiedź

B · Tetanus vaccine and tetanus immunoglobulin
8.Farmakologia

Odpowiedź: D · It delays or prevents ovulation

Dlaczego to jest odpowiedź

Levonorgestrel emergency contraception mainly prevents or delays ovulation and does not disrupt an implanted pregnancy. Its effectiveness falls the longer it is delayed after unprotected sex.

Odpowiedź

D · It delays or prevents ovulation
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: częściowo wyrównane

Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.

ROME, wartość po wartości

pH 7,28: kwasica krwi (poniżej 7,35)
PaCO₂ 20 mmHg: niski (35–45)
HCO₃⁻ 9 mmol/L: niski (22–26)

Wyrównanie

częściowo wyrównane

Odpowiedź

częściowo wyrównane
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: wskaźnik delta = 2,667

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Luka anionowa

AG = 144 − (98 + 18) = 28

Wskaźnik delta

(28 − 12)/(24 − 18) = 16/6 = 2,667

Odpowiedź

wskaźnik delta = 2,667

Powyżej 2: dodatkowa zasadowica metaboliczna.

11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: częstość przedsionków = 300 bpm

Kryteria rytmów (odprowadzenie II): rytm zatokowy ma dodatni załamek P przed każdym zespołem QRS, stały odstęp PR 0,12–0,20 s i wąski zespół QRS: prawidłowy rytm zatokowy 60–100/min, bradykardia zatokowa poniżej 60, tachykardia zatokowa powyżej 100. Migotanie przedsionków: brak załamków P, falująca linia podstawowa i całkowicie nieregularny odstęp R–R. Trzepotanie przedsionków: fale trzepotania o kształcie zębów piły z częstością około 250–350/min i stałym stosunkiem przewodzenia, np. 2:1 lub 4:1. Blok AV I stopnia: rytm zatokowy ze stałym odstępem PR powyżej 0,20 s. Rytm węzłowy: wąski zespół QRS z częstością 40–60/min i nieobecnymi lub odwróconymi załamkami P (PR poniżej 0,12 s lub P po zespole QRS). PVC to przedwczesny, szeroki (0,12 s lub więcej), dziwaczny zespół QRS bez załamka P, z załamkiem T skierowanym w przeciwną stronę i zwykle z pełną przerwą wyrównawczą; w bigeminii co drugie pobudzenie jest PVC.

Fale trzepotania

F–F = 5 małych kratek = 0,20 s → 1500 ÷ 5 = 300 na minutę

Zespoły QRS

R–R = 20 małych kratek = 0,80 s → 1500 ÷ 20 = 75 na minutę
stosunek przewodzenia = 300 ÷ 75 = 4:1

Odpowiedź

częstość przedsionków = 300 bpm
12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: blok AV II stopnia typu II

Bloki AV: wyznacz kolejne załamki P i sprawdź, po których następuje zespół QRS. Blok I stopnia: każdy załamek P przewiedziony, PR stały i powyżej 0,20 s. Blok II stopnia typu I (Mobitz I, Wenckebacha): odstęp PR wydłuża się z pobudzenia na pobudzenie, aż jeden załamek P nie zostanie przewiedziony, po czym cykl zaczyna się od nowa (grupowanie pobudzeń). Blok II stopnia typu II (Mobitz II): odstęp PR pobudzeń przewiedzionych pozostaje stały, a załamki P nagle nie są przewodzone; zespół QRS jest często szeroki. Blok III stopnia (całkowity): załamki P i zespoły QRS są każde regularne, ale niezależne, odstęp PR zmienia się przypadkowo, a częstość przedsionków jest większa niż częstość rytmu zastępczego (węzłowy 40–60/min z wąskim zespołem QRS, komorowy 20–40/min z szerokim zespołem QRS). Bloku 2:1 nie można na podstawie jednego zapisu określić jako typ I lub typ II.

Pięć kroków

1. Częstość: 5 zespołów QRS w 6 s, × 10 = 50 na minutę.
2. Rytm: załamki P są regularne; R–R jest regularny z wyjątkiem długiej przerwy, w której brakuje zespołu QRS.
3. Załamki P: dodatnie i regularne (P–P 0,88 s, 68 na minutę); po jednym z każdych 3 załamków P nie następuje zespół QRS.
4. Odstęp PR: stały i wynosi 0,16 s w pobudzeniach przewiedzionych.
5. QRS: 0,14 s, szeroki (0,12 s lub więcej).

Interpretacja

blok AV II stopnia typu II

Odpowiedź

blok AV II stopnia typu II

Bloki typu II i III stopnia mogą nagle się pogłębić, dlatego podręczniki uznają je za poważniejsze niż typ I.

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: OR = 2,49

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Szanse narażenia

przypadki: 32/48 = 0,6667
kontrole: 76/284 = 0,2676

Iloraz szans

OR = (32·284)/(76·48) = 2,491 ≈ 2,49

Odpowiedź

OR = 2,49

OR powyżej 1: narażenie jest częstsze wśród przypadków.

14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: NNT = 35

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Zmniejszenie ryzyka bezwzględnego

ARR = 0,21·0,14 = 0,0294

Liczba pacjentów, których trzeba leczyć

NNT = 1/0,0294 = 34,01 → 35

Odpowiedź

NNT = 35

Ten sam efekt względny daje mniejsze NNT, gdy ryzyko wyjściowe jest wyższe.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences