Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny
Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR
0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe
bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych
węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy
SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

  1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
  2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
  3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
  4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
  5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć
NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans
OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności
nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

  1. Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
  2. Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
  3. Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
  4. Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
  5. W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Które dwa odcinki kręgosłupa dorosłego mają prawidłowo lordozę (krzywiznę wklęsłą ku tyłowi)?

  1. ASzyjny i piersiowy
  2. BPiersiowy i krzyżowy
  3. CSzyjny i lędźwiowy
  4. DPiersiowy i lędźwiowy
2.Anatomia człowiekaTrudny

Udar w obszarze lewej tętnicy środkowej mózgu u osoby praworęcznej najpewniej spowoduje:

  1. ANiedowład prawostronny i lewostronne zaniedbywanie wzrokowe
  2. BIzolowaną utratę równowagi
  3. CNiedowład prawostronny i afazję
  4. DNiedowład lewostronny i afazję
3.Fizjologia człowiekaŚredni

Zgodnie z prawem Poiseuille'a, jeśli promień tętniczki zmniejszy się o połowę, jej opór dla przepływu:

  1. AWzrośnie około 16-krotnie
  2. BZmniejszy się o połowę
  3. CWzrośnie 4-krotnie
  4. DPodwoi się
4.Fizjologia człowiekaTrudny

U pacjenta z pierwotną niedoczynnością tarczycy spodziewasz się:

  1. AWysokiego TSH i niskiego wolnego T4
  2. BNiskiego TSH i niskiego wolnego T4
  3. CNiskiego TSH i wysokiego wolnego T4
  4. DWysokiego TSH i wysokiego wolnego T4
5.MikrobiologiaŚredni

Która część układu odpornościowego wytwarza przeciwciała?

  1. ACytotoksyczne limfocyty T aktywowane w węzłach chłonnych
  2. BNeutrofile
  3. CKomórki NK
  4. DKomórki plazmatyczne powstające z limfocytów B
6.MikrobiologiaTrudny

Młody dorosły z bólem gardła, gorączką i powiększonymi węzłami chłonnymi dostaje amoksycylinę, po czym pojawia się u niego rozległa wysypka. Które zakażenie jest najbardziej prawdopodobne?

  1. APaciorkowcowe zapalenie migdałków
  2. BOdra
  3. CMononukleoza zakaźna wywołana przez wirusa Epsteina–Barr
  4. DOspa wietrzna
7.FarmakologiaŚredni

W jaki sposób inhibitory SGLT2, takie jak empagliflozyna, obniżają glikemię?

  1. AZwiększają utratę glukozy z moczem
  2. BPobudzają wydzielanie insuliny z komórek beta
  3. CSpowalniają opróżnianie żołądka
  4. DSprawiają, że wątroba magazynuje więcej glikogenu
8.FarmakologiaTrudny

Klirens leku spada o połowę z powodu niewydolności nerek, a jego objętość dystrybucji się nie zmienia. Co dzieje się z jego okresem półtrwania?

  1. APozostaje taki sam
  2. BWzrasta czterokrotnie
  3. CZmniejsza się o połowę
  4. DPodwaja się
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 8 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.

HCO₃⁻ 8 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 137, Cl⁻ 95 oraz HCO₃⁻ 8 mmol/L. Oblicz wskaźnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), używając AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻). Podaj dwa miejsca po przecinku.

Na⁺ 137 mmol/LCl⁻ 95 mmol/LHCO₃⁻ 8 mmol/L
wskaźnik delta =
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
II25 mm/s · 10 mm/mV

Zmierz odstęp QT i odstęp R–R na tym regularnym zapisie w odprowadzeniu II, a następnie oblicz QTc (skorygowany o częstość) według wzoru Fridericii QTc = QT/∛RR (oba w sekundach). Podaj odpowiedź w sekundach z trzema miejscami po przecinku.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
QTc = s
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
II25 mm/s · 10 mm/mV

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje blok AV z nieregularnym rytmem komór. Użyj metody 6-sekundowej, aby znaleźć częstość komór w uderzeniach na minutę.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
częstość komór = bpm
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
zdarzeniebrak zdarzeniarazemleczenie63687750abkontrola49361410cd

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). W randomizowanym badaniu klinicznym 750 pacjentów otrzymało nowe leczenie, a 410 leczenie kontrolne. Tabela pokazuje, ilu w każdej grupie miało: wynik (niepożądane zdarzenie, np. udar). Oblicz liczbę pacjentów, których trzeba leczyć NNT, aby zapobiec jednemu zdarzeniu. Zaokrąglij w górę do pełnej liczby pacjentów.

leczenie: 63/750kontrola: 49/410
NNT =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
przedtestowe40%potestowe?p′LR−

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma przedtestowe prawdopodobieństwo choroby 40%. Test o czułości 92% i swoistości 95% daje wynik: ujemna. Oblicz potestowe prawdopodobieństwo choroby p′ w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

przedtestowe 40%Se = 92%Sp = 95%ujemna
p′ = %

3Roztwory

1.Anatomia człowieka

Odpowiedź: C · Szyjny i lędźwiowy

Dlaczego to jest odpowiedź

Odcinki szyjny i lędźwiowy mają lordozę (krzywizny wtórne). Odcinki piersiowy i krzyżowy mają kifozę (krzywizny pierwotne).

Odpowiedź

C · Szyjny i lędźwiowy
2.Anatomia człowieka

Odpowiedź: C · Niedowład prawostronny i afazję

Dlaczego to jest odpowiedź

Lewa MCA zaopatruje lewą korę ruchową (twarz i ramię strony prawej) oraz ośrodki Broki i Wernickego, więc typowy jest niedowład prawostronny z afazją.

Odpowiedź

C · Niedowład prawostronny i afazję
3.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: A · Wzrośnie około 16-krotnie

Dlaczego to jest odpowiedź

Opór jest proporcjonalny do 1/r⁴, więc zmniejszenie promienia o połowę zwiększa opór 2⁴ = 16 razy. Dlatego niewielkie zmiany średnicy tętniczek tak silnie regulują przepływ krwi.

Odpowiedź

A · Wzrośnie około 16-krotnie
4.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: A · Wysokiego TSH i niskiego wolnego T4

Dlaczego to jest odpowiedź

Gdy tarczyca zawodzi, niskie T4 znosi ujemne sprzężenie zwrotne i przysadka zwiększa TSH. Niskie TSH z niskim T4 wskazywałoby na wtórną (przysadkową) niedoczynność.

Odpowiedź

A · Wysokiego TSH i niskiego wolnego T4
5.Mikrobiologia

Odpowiedź: D · Komórki plazmatyczne powstające z limfocytów B

Dlaczego to jest odpowiedź

Aktywowane limfocyty B różnicują się w komórki plazmatyczne, które wydzielają przeciwciała. Cytotoksyczne limfocyty T i komórki NK bezpośrednio zabijają zakażone komórki.

Odpowiedź

D · Komórki plazmatyczne powstające z limfocytów B
6.Mikrobiologia

Odpowiedź: C · Mononukleoza zakaźna wywołana przez wirusa Epsteina–Barr

Dlaczego to jest odpowiedź

Mononukleozę zakaźną wywołuje EBV. U wielu chorych, którzy w trakcie choroby dostają amoksycylinę, pojawia się wysypka. Antybiotyki nie pomagają, bo przyczyna jest wirusowa.

Odpowiedź

C · Mononukleoza zakaźna wywołana przez wirusa Epsteina–Barr
7.Farmakologia

Odpowiedź: A · Zwiększają utratę glukozy z moczem

Dlaczego to jest odpowiedź

SGLT2 wchłania zwrotnie większość przesączonej glukozy w kanaliku proksymalnym. Jego zablokowanie pozwala glukozie wydostać się z moczem, co tłumaczy też większe ryzyko grzybiczych zakażeń narządów płciowych.

Odpowiedź

A · Zwiększają utratę glukozy z moczem
8.Farmakologia

Odpowiedź: D · Podwaja się

Dlaczego to jest odpowiedź

Okres półtrwania jest wprost proporcjonalny do Vd i odwrotnie proporcjonalny do klirensu. Zmniejszenie klirensu o połowę podwaja okres półtrwania, więc lek się kumuluje i dłużej osiąga stan stacjonarny.

Odpowiedź

D · Podwaja się
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 20 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Wzór Wintersa

PaCO₂ = 1,5·8 + 8 = 20 mmHg
zasięg: 18–22 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 20 mmHg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: wskaźnik delta = 1,375

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Luka anionowa

AG = 137 − (95 + 8) = 34

Wskaźnik delta

(34 − 12)/(24 − 8) = 22/16 = 1,375

Odpowiedź

wskaźnik delta = 1,375

Między 1 a 2: czysta kwasica z dużą luką anionową.

11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: QTc = 0,391 s

QT i QTc: odstęp QT biegnie od początku zespołu QRS do końca załamka T. Skraca się wraz ze wzrostem częstości akcji serca, dlatego koryguje się go o częstość za pomocą odstępu R–R w sekundach: QTc według Bazetta = QT/√RR, a QTc według Fridericii = QT/∛RR. Wzór Bazetta jest używany w większości podręczników; nadmiernie koryguje przy szybkiej częstości, gdzie preferuje się wzór Fridericii. Granice różnią się w zależności od źródła: QTc powyżej około 0,45 s u mężczyzn lub 0,46 s u kobiet zwykle uznaje się za wydłużony, a powyżej 0,50 s za znacznie wydłużony.

Pomiar

QT = 9,5 × 0,04 = 0,38 s
RR = 23 × 0,04 = 0,92 s

Wzór Fridericii

QTc = 0,38/∛0,92 = 0,38/0,9726 = 0,391 s

Odpowiedź

QTc = 0,391 s

W zwykłych granicach (około 0,45 s dla mężczyzn, 0,46 s dla kobiet). (391 ms)

12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: częstość komór = 40 bpm

Bloki AV: wyznacz kolejne załamki P i sprawdź, po których następuje zespół QRS. Blok I stopnia: każdy załamek P przewiedziony, PR stały i powyżej 0,20 s. Blok II stopnia typu I (Mobitz I, Wenckebacha): odstęp PR wydłuża się z pobudzenia na pobudzenie, aż jeden załamek P nie zostanie przewiedziony, po czym cykl zaczyna się od nowa (grupowanie pobudzeń). Blok II stopnia typu II (Mobitz II): odstęp PR pobudzeń przewiedzionych pozostaje stały, a załamki P nagle nie są przewodzone; zespół QRS jest często szeroki. Blok III stopnia (całkowity): załamki P i zespoły QRS są każde regularne, ale niezależne, odstęp PR zmienia się przypadkowo, a częstość przedsionków jest większa niż częstość rytmu zastępczego (węzłowy 40–60/min z wąskim zespołem QRS, komorowy 20–40/min z szerokim zespołem QRS). Bloku 2:1 nie można na podstawie jednego zapisu określić jako typ I lub typ II.

Częstość przedsionków

P–P = 24 małych kratek = 0,96 s → 1500 ÷ 24 = 62,5 ≈ 63 na minutę

Częstość komór

4 zespołów QRS w 6 s × 10 = 40 na minutę

Odpowiedź

częstość komór = 40 bpm

Odpowiedź

częstość komór = 40 bpm

Blok AV II stopnia typu I (Wenckebacha): 4 załamków P na każde 3 zespołów QRS.

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: NNT = 29

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Częstość zdarzeń

EER = 63/750 = 0,084
CER = 49/410 = 0,1195

Liczba pacjentów, których trzeba leczyć

ARR = 0,1195 − 0,084 = 0,03551
NNT = 1/0,03551 = 28,16 → 29

Odpowiedź

NNT = 29

Leczenie 29 pacjentów zapobiega mniej więcej jednemu zdarzeniu.

14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: p′ = 5,3 %

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Iloraz wiarygodności

LR− = (1 − 0,92)/0,95 = 0,08421

Szanse przedtestowe

0,4/(1 − 0,4) = 0,6667

Szanse potestowe

0,6667·0,08421 = 0,05614

Prawdopodobieństwo potestowe

p′ = 0,05614/(1 + 0,05614) = 0,05316 ≈ 5,3%

Odpowiedź

p′ = 5,3%

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences