Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadania Wróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F: PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV): 1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny: 300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny: Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR: 0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS: < 0.12 s
QTc (Bazett): QT/√RR
QTc (Fridericia): QT/∛RR
QTc (Framingham): QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe: bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych: węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy: SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość: Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne: PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność: (a + d)/n
Ilorazy wiarygodności: LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p: Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse: szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć: NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans: OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności: nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Która grupa mięśni na przedniej stronie uda prostuje staw kolanowy?

APrzywodziciele
BMięśnie kulszowo-goleniowe
CMięsień czworogłowy uda
DMięśnie pośladkowe

2.Anatomia człowiekaTrudny

Dlaczego dren lub igłę do jamy opłucnej wprowadza się tuż nad górnym brzegiem żebra?

AOpłucna jest najgrubsza tuż nad każdym żebrem
BŻyła, tętnica i nerw międzyżebrowy biegną wzdłuż dolnego brzegu każdego żebra
CNad każdym żebrem nie ma mięśni międzyżebrowych
DPłuco nie sięga obszaru nad każdym żebrem

3.Fizjologia człowiekaŚredni

Gdzie zachodzi ostatni etap aktywacji witaminy D (1-alfa-hydroksylacja)?

AW skórze
BW nerce
CW jelicie cienkim
DW wątrobie

4.Fizjologia człowiekaTrudny

Pacjent z drobnokomórkowym rakiem płuca ma niskie stężenie sodu i niską osmolalność osocza, ale nieadekwatnie zagęszczony mocz. Jakie jest najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie?

AZespół nieadekwatnego wydzielania ADH
BMoczówka prosta ośrodkowa
CChoroba Addisona z wysokim aldosteronem
DHiperaldosteronizm pierwotny

5.MikrobiologiaŚredni

Które zakażenie jest typowym powikłaniem stosowania antybiotyków o szerokim spektrum i powoduje ciężką biegunkę?

AWirusowe zapalenie wątroby typu A
BZakażenie Helicobacter pylori
CZakażenie Salmonella
DZakażenie Clostridioides difficile

6.MikrobiologiaTrudny

Nastolatek ma gorączkę, sztywność karku i niebladnącą fioletową wysypkę. W płynie mózgowo-rdzeniowym widać Gram-ujemne dwoinki. Który organizm jest najbardziej prawdopodobny?

AListeria monocytogenes
BStreptococcus pneumoniae
CEscherichia coli
DNeisseria meningitidis

7.FarmakologiaŚredni

A patient is due the first dose of IV cefuroxime. Which question is most important before giving it?

A"Have you ever had a reaction to penicillin or another antibiotic?"
B"Do you prefer the drip in your left arm or in your right arm?"
C"Have you taken paracetamol today?"
D"Have you eaten anything in the last two hours?"

8.FarmakologiaTrudny

Klirens leku spada o połowę z powodu niewydolności nerek, a jego objętość dystrybucji się nie zmienia. Co dzieje się z jego okresem półtrwania?

AWzrasta czterokrotnie
BPodwaja się
CZmniejsza się o połowę
DPozostaje taki sam

9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,38, PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa) oraz HCO₃⁻ 15 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.

pH 7,38PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa)HCO₃⁻ 15 mmol/L

1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane

10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę oddechową: pH 7,25, PaCO₂ 75 mmHg (10,0 kPa), HCO₃⁻ 32 mmol/L. Użyj reguł „HCO₃⁻ rośnie o 1 mmol/L na 10 mmHg (ostra) lub o 3,5 mmol/L na 10 mmHg (przewlekła)”, aby ją sklasyfikować. Kliknij swoją odpowiedź.

pH 7,25PaCO₂ 75 mmHg (10,0 kPa)HCO₃⁻ 32 mmol/L

1ostry
2przewlekły
3ostra na tle przewlekłej

11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni

Zmierz odstęp QT i odstęp R–R na tym regularnym zapisie w odprowadzeniu II, a następnie oblicz QTc (skorygowany o częstość) według wzoru Fridericii QTc = QT/∛RR (oba w sekundach). Podaj odpowiedź w sekundach z trzema miejscami po przecinku.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s

QTc = s

12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny

Monitorowanego pacjenta znaleziono nieprzytomnego, bez prawidłowego oddechu, bez wyczuwalnego tętna na tętnicy szyjnej. Na monitorze widać ten zorganizowany rytm. Jak nazywa się ta sytuacja? Kliknij swoją odpowiedź.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s

1aktywność elektryczna bez tętna (PEA)
2prawidłowy rytm zatokowy
3migotanie komór
4asystolia

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Badanie kliniczno-kontrolne porównuje 100 pacjentów z chorobą (przypadki) i 340 osób bez niej (kontrole). Tabela pokazuje, ilu w każdej grupie było narażonych na czynnik ryzyka. Oblicz iloraz szans OR dla narażenia. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.

a = 16b = 95c = 84d = 245

OR =

14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma przedtestowe prawdopodobieństwo choroby 10%. Test o czułości 80% i swoistości 67% daje wynik: dodatnia. Oblicz potestowe prawdopodobieństwo choroby p′ w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

przedtestowe 10%Se = 80%Sp = 67%dodatnia

p′ = %

B · Podwaja się

9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: całkowicie wyrównane

Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.

ROME, wartość po wartości

pH 7,38: w zakresie 7,35–7,45

PaCO₂ 26 mmHg: niski (35–45)

HCO₃⁻ 15 mmol/L: niski (22–26)

Wyrównanie

Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: wzór Wintersa przewiduje PaCO₂ 28,5–32,5 mmHg, więc zmierzone 26 mmHg wskazuje na dodatkowa zasadowica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.

całkowicie wyrównane

Odpowiedź

całkowicie wyrównane

10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: ostra na tle przewlekłej

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane HCO₃⁻

ostry: 24 + 1·3,5 = 27,5 mmol/L

przewlekły: 24 + 3,5·3,5 = 36,25 mmol/L

Porównaj

zmierzone: 32 mmol/L → ostra na tle przewlekłej

Odpowiedź

ostra na tle przewlekłej

11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: QTc = 0,452 s

QT i QTc: odstęp QT biegnie od początku zespołu QRS do końca załamka T. Skraca się wraz ze wzrostem częstości akcji serca, dlatego koryguje się go o częstość za pomocą odstępu R–R w sekundach: QTc według Bazetta = QT/√RR, a QTc według Fridericii = QT/∛RR. Wzór Bazetta jest używany w większości podręczników; nadmiernie koryguje przy szybkiej częstości, gdzie preferuje się wzór Fridericii. Granice różnią się w zależności od źródła: QTc powyżej około 0,45 s u mężczyzn lub 0,46 s u kobiet zwykle uznaje się za wydłużony, a powyżej 0,50 s za znacznie wydłużony.

Pomiar

QT = 10,5 × 0,04 = 0,42 s

RR = 20 × 0,04 = 0,80 s

Wzór Fridericii

QTc = 0,42/∛0,80 = 0,42/0,9283 = 0,452 s

Odpowiedź

QTc = 0,452 s

Między zwykłymi granicami dla mężczyzn (około 0,45 s) i kobiet (około 0,46 s): wartość graniczna, zależnie od przyjętego źródła. (452 ms)

12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: aktywność elektryczna bez tętna (PEA)

Aktywność elektryczna bez tętna (PEA): PEA nie widać na zapisie. Monitor pokazuje zorganizowaną aktywność elektryczną (rytm inny niż VF, VT czy asystolia), ale pacjent nie ma wyczuwalnego tętna, więc rozpoznaje się ją, badając pacjenta. W wytycznych resuscytacji dorosłych PEA i asystolia to rytmy zatrzymania krążenia niepodlegające defibrylacji: wysokiej jakości CPR, adrenalina jak najszybciej i poszukiwanie odwracalnych przyczyn (4H i 4T, takich jak hipowolemia, hipoksja, odma prężna i tamponada serca). VF i VT bez tętna to rytmy podlegające defibrylacji.

Co pokazuje zapis

1. Częstość: R–R = 22 małych kratek, 1500 ÷ 22 ≈ 68 na minutę.

2. Rytm: regularny, każdy odstęp R–R wynosi 0,88 s.

3. Załamki P: dodatnie, po jednym przed każdym zespołem QRS, wszystkie takie same.

4. Odstęp PR: 0,20 s, stały, w granicach 0,12–0,20 s.

5. QRS: 0,08 s, wąski (poniżej 0,12 s).

prawidłowy rytm zatokowy

Co pokazuje pacjent

brak tętna mimo zorganizowanej aktywności elektrycznej: aktywność elektryczna bez tętna (PEA), rytm zatrzymania krążenia niepodlegający defibrylacji

Odpowiedź

aktywność elektryczna bez tętna (PEA)

Odpowiedź

aktywność elektryczna bez tętna (PEA)

PEA rozpoznaje się przy pacjencie, nigdy wyłącznie z zapisu. To ćwiczenie egzaminacyjne, nie wskazówka kliniczna.

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: OR = 0,49

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Szanse narażenia

przypadki: 16/84 = 0,1905

kontrole: 95/245 = 0,3878

Iloraz szans

OR = (16·245)/(95·84) = 0,4912 ≈ 0,49

Odpowiedź

OR = 0,49

OR poniżej 1: narażenie jest rzadsze wśród przypadków, co sugeruje działanie ochronne.

14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: p′ = 21,2 %

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Iloraz wiarygodności

LR+ = 0,8/(1 − 0,67) = 2,424

Szanse przedtestowe

0,1/(1 − 0,1) = 0,1111

Szanse potestowe

0,1111·2,424 = 0,2694

Prawdopodobieństwo potestowe

p′ = 0,2694/(1 + 0,2694) = 0,2122 ≈ 21,2%

Odpowiedź

p′ = 21,2%

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences