Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny
Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR
0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe
bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych
węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy
SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

  1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
  2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
  3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
  4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
  5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć
NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans
OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności
nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

  1. Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
  2. Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
  3. Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
  4. Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
  5. W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Który nerw czaszkowy odpowiada za ruchy języka?

  1. ANerw twarzowy (VII)
  2. BNerw językowo-gardłowy (IX)
  3. CNerw podjęzykowy (XII)
  4. DNerw błędny (X)
2.Anatomia człowiekaTrudny

Po złamaniu szyjki chirurgicznej kości ramiennej pacjent nie może odwieść ramienia powyżej ok. 15° i ma drętwienie bocznej powierzchni barku. Który nerw najpewniej uszkodzono?

  1. ANerw nadłopatkowy
  2. BNerw promieniowy
  3. CNerw piersiowy długi
  4. DNerw pachowy
3.Fizjologia człowiekaŚredni

Gdzie zachodzi ostatni etap aktywacji witaminy D (1-alfa-hydroksylacja)?

  1. AW wątrobie
  2. BW skórze
  3. CW nerce
  4. DW jelicie cienkim
4.Fizjologia człowiekaTrudny

Dlaczego hemoglobina płodowa ma większe powinowactwo do tlenu niż hemoglobina dorosłych?

  1. AKrew płodu ma wyższe pH
  2. BSłabiej wiąże 2,3-BPG
  3. CMa pięć podjednostek zamiast czterech
  4. DZawiera więcej żelaza w każdym hemie
5.MikrobiologiaŚredni

Jaka jest główna różnica między odpornością wrodzoną a nabytą?

  1. AOdporność nabyta jest swoista i tworzy pamięć; odporność wrodzona nie
  2. BOdporność nabyta działa w ciągu kilku minut od zakażenia
  3. COdporność wrodzona rozwija się dopiero po szczepieniu
  4. DOdporność wrodzona wykorzystuje przeciwciała i tworzy pamięć; odporność nabyta nie
6.MikrobiologiaTrudny

Która toksyna bakteryjna wywołuje skurcze mięśni w tężcu?

  1. AToksyna botulinowa, blokująca uwalnianie acetylocholiny w połączeniu nerwowo-mięśniowym
  2. BToksyna cholery, aktywująca cyklazę adenylanową
  3. CEndotoksyna z błony zewnętrznej
  4. DTetanospazmina, blokująca uwalnianie neuroprzekaźników hamujących
7.FarmakologiaŚredni

Which blood test is used to monitor warfarin therapy?

  1. APlatelet count
  2. BSerum albumin
  3. CActivated partial thromboplastin time (aPTT)
  4. DINR (prothrombin time)
8.FarmakologiaTrudny

A patient taking co-trimoxazole develops fever, a spreading blistering rash and painful mouth sores. What is the most likely diagnosis?

  1. AA mild rash that will settle; continue the drug and give moisturiser
  2. BStevens–Johnson syndrome; stop the drug and get urgent medical care
  3. COral thrush; start an antifungal and continue the antibiotic
  4. DSunburn caused by the drug; advise sunscreen only
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 10 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.

HCO₃⁻ 10 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Na poziomie morza gazometria do ćwiczeń pobrana przy 35% tlenu pokazuje PaO₂ 82 mmHg (10,9 kPa) oraz PaCO₂ 56 mmHg (7,5 kPa). Użyj PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8, aby znaleźć Gradient A–a.

FiO₂ 35%PaO₂ 82 mmHg (10,9 kPa)PaCO₂ 56 mmHg (7,5 kPa)
Gradient A–a = mmHg
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
II25 mm/s · 10 mm/mVrytm zatokowy z pobudzeniami przedwczesnymi komorowymi (PVC)trzepotanie przedsionków, przewodzenie 2:1migotanie przedsionkówrytm węzłowy

Zinterpretuj ten zapis rytmu w odprowadzeniu II. Jaki to rytm? Kliknij odpowiedź.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
  1. 1rytm zatokowy z pobudzeniami przedwczesnymi komorowymi (PVC)
  2. 2trzepotanie przedsionków, przewodzenie 2:1
  3. 3migotanie przedsionków
  4. 4rytm węzłowy
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
II25 mm/s · 10 mm/mV

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje blok AV II stopnia typu I (Wenckebacha). Zmierz odstęp PR ostatniego przewiedzionego pobudzenia przed nieprzewiedzionym załamkiem P (wartość: najdłuższy PR) w sekundach.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
najdłuższy PR = s
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
Se74%Sp85%LR− = ?

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Test ma czułość 74% i swoistość 85%. Oblicz ujemny iloraz wiarygodności LR−. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.

Se = 74%Sp = 85%
LR− =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
przedtestowe60%potestowe?p′LR−

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma przedtestowe prawdopodobieństwo choroby 60%. Test o czułości 63% i swoistości 91% daje wynik: ujemna. Oblicz potestowe prawdopodobieństwo choroby p′ w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

przedtestowe 60%Se = 63%Sp = 91%ujemna
p′ = %

3Roztwory

1.Anatomia człowieka

Odpowiedź: C · Nerw podjęzykowy (XII)

Dlaczego to jest odpowiedź

Nerw podjęzykowy unerwia mięśnie własne języka i większość mięśni zewnętrznych. Przy jego uszkodzeniu wysunięty język zbacza w stronę uszkodzenia.

Odpowiedź

C · Nerw podjęzykowy (XII)
2.Anatomia człowieka

Odpowiedź: D · Nerw pachowy

Dlaczego to jest odpowiedź

Nerw pachowy okrąża szyjkę chirurgiczną kości ramiennej. Unerwia mięsień naramienny i obły mniejszy oraz skórę bocznej części barku (okolica „naszywki pułkowej”).

Odpowiedź

D · Nerw pachowy
3.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: C · W nerce

Dlaczego to jest odpowiedź

Witamina D powstaje w skórze lub jest przyjmowana z pokarmem, hydroksylowana w wątrobie, a następnie aktywowana do kalcytriolu w nerce. Niewydolność nerek powoduje więc niedobór witaminy D.

Odpowiedź

C · W nerce
4.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: B · Słabiej wiąże 2,3-BPG

Dlaczego to jest odpowiedź

Łańcuchy gamma HbF słabo wiążą 2,3-BPG, więc krzywa jest przesunięta w lewo. Pozwala to krwi płodu pobierać tlen z krwi matki w łożysku.

Odpowiedź

B · Słabiej wiąże 2,3-BPG
5.Mikrobiologia

Odpowiedź: A · Odporność nabyta jest swoista i tworzy pamięć; odporność wrodzona nie

Dlaczego to jest odpowiedź

Mechanizmy wrodzone (bariery, fagocyty, dopełniacz) działają szybko i za każdym razem tak samo. Odporność nabyta (limfocyty B i T) potrzebuje kilku dni, jest swoista dla każdego antygenu i tworzy pamięć.

Odpowiedź

A · Odporność nabyta jest swoista i tworzy pamięć; odporność wrodzona nie
6.Mikrobiologia

Odpowiedź: D · Tetanospazmina, blokująca uwalnianie neuroprzekaźników hamujących

Dlaczego to jest odpowiedź

Tetanospazmina Clostridium tetani blokuje uwalnianie GABA i glicyny z neuronów hamujących, powodując porażenie spastyczne. Toksyna botulinowa powoduje natomiast porażenie wiotkie.

Odpowiedź

D · Tetanospazmina, blokująca uwalnianie neuroprzekaźników hamujących
7.Farmakologia

Odpowiedź: D · INR (prothrombin time)

Dlaczego to jest odpowiedź

Warfarin is monitored with the INR, a standardised prothrombin time. For most indications, such as atrial fibrillation or venous thrombosis, the target is usually 2–3.

Odpowiedź

D · INR (prothrombin time)
8.Farmakologia

Odpowiedź: B · Stevens–Johnson syndrome; stop the drug and get urgent medical care

Dlaczego to jest odpowiedź

Stevens–Johnson syndrome is a severe drug reaction with skin blistering and mucosal involvement. Sulfonamides are a common cause, and the drug must be stopped immediately.

Odpowiedź

B · Stevens–Johnson syndrome; stop the drug and get urgent medical care
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 23 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Wzór Wintersa

PaCO₂ = 1,5·10 + 8 = 23 mmHg
zasięg: 21–25 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 23 mmHg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Gradient A–a = 97,55 mmHg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Tlen pęcherzykowy

PAO₂ = 0,35·713 − 56/0,8 = 249,5 − 70 = 179,5 mmHg

Gradient

A–a = 179,5 − 82 = 97,55 mmHg

Odpowiedź

Gradient A–a = 97,55 mmHg
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: migotanie przedsionków

Kryteria rytmów (odprowadzenie II): rytm zatokowy ma dodatni załamek P przed każdym zespołem QRS, stały odstęp PR 0,12–0,20 s i wąski zespół QRS: prawidłowy rytm zatokowy 60–100/min, bradykardia zatokowa poniżej 60, tachykardia zatokowa powyżej 100. Migotanie przedsionków: brak załamków P, falująca linia podstawowa i całkowicie nieregularny odstęp R–R. Trzepotanie przedsionków: fale trzepotania o kształcie zębów piły z częstością około 250–350/min i stałym stosunkiem przewodzenia, np. 2:1 lub 4:1. Blok AV I stopnia: rytm zatokowy ze stałym odstępem PR powyżej 0,20 s. Rytm węzłowy: wąski zespół QRS z częstością 40–60/min i nieobecnymi lub odwróconymi załamkami P (PR poniżej 0,12 s lub P po zespole QRS). PVC to przedwczesny, szeroki (0,12 s lub więcej), dziwaczny zespół QRS bez załamka P, z załamkiem T skierowanym w przeciwną stronę i zwykle z pełną przerwą wyrównawczą; w bigeminii co drugie pobudzenie jest PVC.

Pięć kroków

1. Częstość: 11 zespołów QRS w 6 s, × 10 = 110 na minutę.
2. Rytm: całkowicie nieregularny, R–R od 0,40 do 0,72 s bez żadnego wzorca.
3. Załamki P: brak; linia podstawowa pokazuje drobne nieregularne fale migotania.
4. Odstęp PR: nie da się zmierzyć.
5. QRS: 0,10 s, wąski (poniżej 0,12 s).

Interpretacja

migotanie przedsionków

Odpowiedź

migotanie przedsionków
12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: najdłuższy PR = 0,32 s

Bloki AV: wyznacz kolejne załamki P i sprawdź, po których następuje zespół QRS. Blok I stopnia: każdy załamek P przewiedziony, PR stały i powyżej 0,20 s. Blok II stopnia typu I (Mobitz I, Wenckebacha): odstęp PR wydłuża się z pobudzenia na pobudzenie, aż jeden załamek P nie zostanie przewiedziony, po czym cykl zaczyna się od nowa (grupowanie pobudzeń). Blok II stopnia typu II (Mobitz II): odstęp PR pobudzeń przewiedzionych pozostaje stały, a załamki P nagle nie są przewodzone; zespół QRS jest często szeroki. Blok III stopnia (całkowity): załamki P i zespoły QRS są każde regularne, ale niezależne, odstęp PR zmienia się przypadkowo, a częstość przedsionków jest większa niż częstość rytmu zastępczego (węzłowy 40–60/min z wąskim zespołem QRS, komorowy 20–40/min z szerokim zespołem QRS). Bloku 2:1 nie można na podstawie jednego zapisu określić jako typ I lub typ II.

Wyznacz załamki P

P–P = 1,00 s, regularny; po jednym załamku P z każdych 3 nie następuje przewodzenie

PR w każdej grupie

PR₁ = 0,20 s, PR₂ = 0,32 s

Odpowiedź

najdłuższy PR = 0,32 s

Największy przyrost PR następuje między pierwszym a drugim pobudzeniem grupy; kolejne przyrosty są mniejsze, dlatego odstępy R–R skracają się przed przerwą.

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: LR− = 0,31

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Ujemny iloraz wiarygodności

LR− = (1 − 0,74)/0,85 = 0,3059 ≈ 0,31

Odpowiedź

LR− = 0,31
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: p′ = 37,9 %

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Iloraz wiarygodności

LR− = (1 − 0,63)/0,91 = 0,4066

Szanse przedtestowe

0,6/(1 − 0,6) = 1,5

Szanse potestowe

1,5·0,4066 = 0,6099

Prawdopodobieństwo potestowe

p′ = 0,6099/(1 + 0,6099) = 0,3788 ≈ 37,9%

Odpowiedź

p′ = 37,9%

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences