Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Interpretacja zapisu rytmu EKG
Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.
Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.
2Zadania do ćwiczenia
1.Anatomia człowiekaŚredni
Która część mózgowia odpowiada głównie za koordynację i równowagę?
AMóżdżek
BPodwzgórze
CWzgórze
DRdzeń przedłużony
2.Anatomia człowiekaTrudny
Po złamaniu szyjki chirurgicznej kości ramiennej pacjent nie może odwieść ramienia powyżej ok. 15° i ma drętwienie bocznej powierzchni barku. Który nerw najpewniej uszkodzono?
ANerw promieniowy
BNerw piersiowy długi
CNerw nadłopatkowy
DNerw pachowy
3.Fizjologia człowiekaŚredni
Czym jest anatomiczna przestrzeń martwa?
APowietrzem pozostającym w płucach po pełnym wydechu (objętość zalegająca)
BPrzestrzenią między dwiema blaszkami opłucnej
CPęcherzykami płucnymi, które całkowicie się zapadły
DObjętością dróg oddechowych przewodzących, w których nie zachodzi wymiana gazowa
4.Fizjologia człowiekaTrudny
Podczas wysiłku przepływ krwi przez pracujące mięśnie szkieletowe znacznie rośnie. Jaka jest główna przyczyna?
AUkład przywspółczulny rozszerza wszystkie tętnice
BPobudzenie współczulne obkurcza tętniczki mięśniowe przez receptory alfa
CSerce pompuje krew wyłącznie do mięśni
DMiejscowe metabolity, takie jak CO₂, H⁺, K⁺ i adenozyna, rozszerzają tętniczki
5.MikrobiologiaŚredni
Co wykrywa test ELISA?
ASekwencję DNA całego genomu bakterii
BWzrost bakterii na stałych płytkach z agarem
CKształt bakterii pod mikroskopem
DSwoiste antygeny lub przeciwciała z użyciem enzymu wywołującego zmianę barwy
6.MikrobiologiaTrudny
Przyjęto pacjenta z podejrzeniem zakaźnej gruźlicy płuc. Jakie środki ostrożności są potrzebne?
AWyłącznie środki ostrożności kontaktowe, z rękawiczkami i fartuchem
BŚrodki ostrożności kropelkowe z maseczką chirurgiczną, i tylko w odległości do jednego metra
CŚrodki ostrożności dla transmisji powietrznej, najlepiej izolatka z podciśnieniem i półmaski filtrujące dla personelu
DŻadne szczególne środki, bo gruźlica szerzy się tylko przez krew
7.FarmakologiaŚredni
Dlaczego nie należy nagle odstawiać długotrwale stosowanych doustnych glikokortykosteroidów?
ANadnercza są zahamowane i mogą nie wytwarzać wystarczającej ilości kortyzolu
BUkład odpornościowy natychmiast zaatakowałby wątrobę i nadnercza
COdstawienie powoduje nagły wzrost glikemii
DPo odstawieniu lek tworzy toksyczne metabolity
8.FarmakologiaTrudny
Metotreksat w reumatoidalnym zapaleniu stawów przyjmuje się raz w tygodniu. Pacjent przez pomyłkę przyjmuje tę samą dawkę codziennie. Jakie jest główne zagrożenie?
AHipoglikemia, bo metotreksat silnie pobudza wydzielanie insuliny
BNasilenie zapalenia stawów z powodu tolerancji na lek
CZahamowanie czynności szpiku i zapalenie błon śluzowych z powodu toksyczności metotreksatu
DCiężkie nadciśnienie z powodu zatrzymania płynów
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 8 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.
HCO₃⁻ 8 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę oddechową: pH 7,34, PaCO₂ 62 mmHg (8,3 kPa), HCO₃⁻ 32 mmol/L. Użyj reguł „HCO₃⁻ rośnie o 1 mmol/L na 10 mmHg (ostra) lub o 3,5 mmol/L na 10 mmHg (przewlekła)”, aby ją sklasyfikować. Kliknij swoją odpowiedź.
pH 7,34PaCO₂ 62 mmHg (8,3 kPa)HCO₃⁻ 32 mmol/L
1ostry
2przewlekły
3ostra na tle przewlekłej
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje rytm zatokowy z jedną pauzą. Zmierz pauza, czyli odstęp R–R przez pauzę, w sekundach.
odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
pauza = s
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
Rozpoznaj rytm na tym zapisie w odprowadzeniu II. Kliknij odpowiedź.
odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
1częstoskurcz nadkomorowy (SVT)
2migotanie komór
3trzepotanie przedsionków, przewodzenie 2:1
4torsade de pointes
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Badanie kliniczno-kontrolne porównuje 130 pacjentów z chorobą (przypadki) i 760 osób bez niej (kontrole). Tabela pokazuje, ilu w każdej grupie było narażonych na czynnik ryzyka. Oblicz iloraz szans OR dla narażenia. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.
a = 104b = 380c = 26d = 380
OR =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Test przesiewowy ma czułość 89% i swoistość 83%. Stosuje się go w populacji, w której chorobowość wynosi 15%. Oblicz dodatnią wartość predykcyjną PPV w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
Se = 89%Sp = 83%p = 15%
PPV = %
3Roztwory
1.Anatomia człowieka
Odpowiedź: A · Móżdżek
Dlaczego to jest odpowiedź
Móżdżek precyzyjnie reguluje ruch, postawę i równowagę. Jego uszkodzenie daje ataksję i chwiejny chód.
Odpowiedź
A · Móżdżek
2.Anatomia człowieka
Odpowiedź: D · Nerw pachowy
Dlaczego to jest odpowiedź
Nerw pachowy okrąża szyjkę chirurgiczną kości ramiennej. Unerwia mięsień naramienny i obły mniejszy oraz skórę bocznej części barku (okolica „naszywki pułkowej”).
Odpowiedź
D · Nerw pachowy
3.Fizjologia człowieka
Odpowiedź: D · Objętością dróg oddechowych przewodzących, w których nie zachodzi wymiana gazowa
Dlaczego to jest odpowiedź
Anatomiczna przestrzeń martwa (około 150 ml) to powietrze w nosie, tchawicy i oskrzelach. Jest przemieszczane przy każdym oddechu, ale nigdy nie dociera do pęcherzyków.
Odpowiedź
D · Objętością dróg oddechowych przewodzących, w których nie zachodzi wymiana gazowa
4.Fizjologia człowieka
Odpowiedź: D · Miejscowe metabolity, takie jak CO₂, H⁺, K⁺ i adenozyna, rozszerzają tętniczki
Dlaczego to jest odpowiedź
Przekrwienie czynne: metabolity wytwarzane przez pracujący mięsień miejscowo rozkurczają mięśnie gładkie tętniczek, przeważając nad współczulnym skurczem naczyń w tej tkance.
Odpowiedź
D · Miejscowe metabolity, takie jak CO₂, H⁺, K⁺ i adenozyna, rozszerzają tętniczki
5.Mikrobiologia
Odpowiedź: D · Swoiste antygeny lub przeciwciała z użyciem enzymu wywołującego zmianę barwy
Dlaczego to jest odpowiedź
W teście immunoenzymatycznym przeciwciała sprzężone z enzymem wiążą cel. Dodanie substratu wywołuje zabarwienie, pokazując, czy antygen lub przeciwciało są obecne.
Odpowiedź
D · Swoiste antygeny lub przeciwciała z użyciem enzymu wywołującego zmianę barwy
6.Mikrobiologia
Odpowiedź: C · Środki ostrożności dla transmisji powietrznej, najlepiej izolatka z podciśnieniem i półmaski filtrujące dla personelu
Dlaczego to jest odpowiedź
M. tuberculosis szerzy się w jądrach kropli, które mogą długo unosić się w powietrzu. Pacjenci potrzebują w miarę możliwości jednoosobowej sali z podciśnieniem, a personel nosi półmaski FFP2/FFP3 lub N95.
Odpowiedź
C · Środki ostrożności dla transmisji powietrznej, najlepiej izolatka z podciśnieniem i półmaski filtrujące dla personelu
7.Farmakologia
Odpowiedź: A · Nadnercza są zahamowane i mogą nie wytwarzać wystarczającej ilości kortyzolu
Dlaczego to jest odpowiedź
Steroidoterapia hamuje oś podwzgórze–przysadka–nadnercza. Nagłe odstawienie może wywołać przełom nadnerczowy, dlatego dawki zmniejsza się stopniowo.
Odpowiedź
A · Nadnercza są zahamowane i mogą nie wytwarzać wystarczającej ilości kortyzolu
8.Farmakologia
Odpowiedź: C · Zahamowanie czynności szpiku i zapalenie błon śluzowych z powodu toksyczności metotreksatu
Dlaczego to jest odpowiedź
Metotreksat hamuje reduktazę dihydrofolianową. Codzienne dawkowanie powoduje toksyczność w dzielących się tkankach, takich jak szpik kostny i błona śluzowa przewodu pokarmowego, co może być śmiertelne. Jako leczenie ratunkowe stosuje się kwas folinowy.
Odpowiedź
C · Zahamowanie czynności szpiku i zapalenie błon śluzowych z powodu toksyczności metotreksatu
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: PaCO₂ = 20 mmHg
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·8 + 8 = 20 mmHg
zasięg: 18–22 mmHg
Odpowiedź
PaCO₂ = 20 mmHg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: przewlekły
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane HCO₃⁻
ostry: 24 + 1·2,2 = 26,2 mmol/L
przewlekły: 24 + 3,5·2,2 = 31,7 mmol/L
Porównaj
zmierzone: 32 mmol/L → przewlekły
Odpowiedź
przewlekły
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG
Odpowiedź: pauza = 2,08 s
Tachykardie z wąskimi zespołami i pauzy: częstoskurcz nadkomorowy (SVT) to regularny częstoskurcz o częstości około 150–250/min z wąskimi zespołami QRS; załamki P zwykle nie są widoczne, bo są ukryte w zespole QRS lub załamku T. Tachykardia zatokowa u dorosłego w spoczynku zwykle nie przekracza około 150/min i ma widoczny załamek P przed każdym QRS; trzepotanie przedsionków z przewodzeniem 2:1 często ma częstość około 150/min i pokazuje załamki piłokształtne. W zatrzymaniu zatokowym węzeł zatokowy na chwilę przestaje wyładowywać: pojawia się pauza bez załamka P i bez QRS, której długość nie jest całkowitą wielokrotnością cykli P–P (pauza równa dokładnie dwóm lub trzem cyklom wskazuje raczej na blok zatokowo-przedsionkowy).
Pomiar
52 małych kratek od R do R przez pauzę
Zamień
pauza = 52 × 0,04 s = 2,08 s
Porównaj z P–P
2,08 ÷ 0,88 ≈ 2,4 cykli P–P, nie liczba całkowita
Odpowiedź
pauza = 2,08 s
W pauzie nie ma załamka P, a pauza nie jest całkowitą wielokrotnością cykli P–P: zatrzymanie zatokowe. Pauza równa dokładnie dwóm lub trzem cyklom wskazywałaby na blok zatokowo-przedsionkowy.
12.Interpretacja zapisu rytmu EKG
Odpowiedź: torsade de pointes
Dalsze rytmy komorowe: torsade de pointes to wielokształtny częstoskurcz komorowy, zwykle 150–250/min, w którym szerokie zespoły zmieniają wysokość i skręcają się wokół linii podstawowej, przez kilka uderzeń skierowane w górę, a potem w dół. Podręczniki wiążą go z wydłużonym odstępem QT, a lekiem wskazywanym w wytycznych resuscytacji jest siarczan magnezu. Rytm idiowentrykularny to komorowy rytm zastępczy: regularny, z szerokim QRS (0,12 s lub więcej), bez załamków P, o częstości 20–40/min (przyspieszony rytm idiowentrykularny ma 40–100/min). Jednokształtny VT ma identyczne szerokie zespoły przy częstości powyżej 100/min. VF jest chaotyczne, bez żadnego powtarzającego się zespołu.
Pięć kroków
1. Częstość: bardzo szybka, zespoły są oddalone o około 6 małych kratek (około 250 na minutę).
2. Rytm: szybki i z grubsza regularny, ale wysokość i kierunek zespołów zmieniają się w powtarzającym się wzorze wrzeciona.
3. Załamki P: nie da się ich zidentyfikować.
4. Odstęp PR: nie da się zmierzyć.
5. QRS: szeroki i wielokształtny; zespoły skręcają się wokół linii podstawowej, przez kilka uderzeń skierowane w górę, a potem w dół.
Interpretacja
torsade de pointes
Odpowiedź
torsade de pointes
Torsade de pointes to wielokształtny VT związany z wydłużonym odstępem QT. To wyłącznie ćwiczenie rozpoznawania.
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Odpowiedź: OR = 4
Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.
Szanse narażenia
przypadki: 104/26 = 4
kontrole: 380/380 = 1
Iloraz szans
OR = (104·380)/(380·26) = 4
Odpowiedź
OR = 4
OR powyżej 1: narażenie jest częstsze wśród przypadków.
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Odpowiedź: PPV = 48 %
Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.
Wyniki prawdziwie i fałszywie dodatnie (na osobę)
Se·p = 0,89·0,15 = 0,1335
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,17·0,85 = 0,1445
Dodatnia wartość predykcyjna
PPV = 0,1335/(0,1335 + 0,1445) = 0,4802 ≈ 48%
Odpowiedź
PPV = 48%
Im niższa chorobowość, tym niższe PPV tego samego testu.