Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny
Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR
0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe
bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych
węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy
SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

  1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
  2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
  3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
  4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
  5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć
NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans
OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności
nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

  1. Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
  2. Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
  3. Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
  4. Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
  5. W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Który nerw jest uciskany w zespole cieśni nadgarstka?

  1. ANerw łokciowy
  2. BNerw pośrodkowy
  3. CNerw mięśniowo-skórny
  4. DNerw promieniowy
2.Anatomia człowiekaTrudny

Wczesne zapalenie wyrostka robaczkowego często odczuwa się jako nieokreślony ból wokół pępka. Dlaczego?

  1. ANerw przeponowy przenosi ból do pępka
  2. BJego nerwy trzewne wchodzą do rdzenia na poziomie Th10, tak jak nerwy skóry okolicy pępka
  3. CWyrostek leży bezpośrednio za pępkiem
  4. DZapalenie najpierw szerzy się na ścianę brzucha w okolicy pępka
3.Fizjologia człowiekaŚredni

Skąd w mięśniu szkieletowym pochodzi większość wapnia potrzebnego do skurczu?

  1. AZ płynu zewnątrzkomórkowego
  2. BZ jądra komórkowego
  3. CZ mitochondriów
  4. DZ siateczki sarkoplazmatycznej
4.Fizjologia człowiekaTrudny

Które przystosowanie rozwija się w ciągu dni lub tygodni na dużej wysokości?

  1. AZwiększone zatrzymywanie wodorowęglanów przez nerki
  2. BWyższe stężenie erytropoetyny i więcej krwinek czerwonych
  3. CSpadek hematokrytu
  4. DZmniejszona wentylacja w celu oszczędzania tlenu
5.MikrobiologiaŚredni

Cholera wywołuje obfitą biegunkę o wyglądzie „wody ryżowej”. Jakie leczenie jest najważniejsze?

  1. ALeki przeciwwirusowe
  2. BLeki przeciwgrzybicze
  3. CUzupełnianie płynów i elektrolitów przez nawadnianie doustne lub dożylne
  4. DWstrzymanie całego doustnego przyjmowania płynów, aby jelito mogło odpocząć i się zregenerować
6.MikrobiologiaTrudny

Na podłożu MacConkeya z próbki moczu wyrastają różowe kolonie. Co to oznacza?

  1. AOrganizm nie fermentuje laktozy, więc prawdopodobnie jest to Salmonella
  2. BOrganizm jest grzybem
  3. COrganizm jest prawdopodobnie Gram-ujemną pałeczką fermentującą laktozę
  4. DOrganizm jest Gram-dodatnim ziarniakiem
7.FarmakologiaŚredni

A patient receives lactulose for hepatic encephalopathy. Which finding shows that it is working?

  1. AHigher blood ammonia with improved appetite
  2. BNo bowel movement for three days, with less confusion than before
  3. CBetter alertness and orientation, with two to three soft stools a day
  4. DTen watery stools a day and a low serum potassium
8.FarmakologiaTrudny

Jaki jest główny mechanizm działania inhibitorów pompy protonowej, np. omeprazolu?

  1. APokrywanie wrzodu, by go chronić
  2. BZobojętnianie kwasu w żołądku
  3. CNieodwracalne hamowanie H⁺/K⁺-ATPazy w komórkach okładzinowych
  4. DKompetycyjne blokowanie receptorów histaminowych H2 na komórkach okładzinowych
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Gazometria do ćwiczeń pokazuje PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa). Użyj reguły, że w przewlekłej zasadowicy oddechowej HCO₃⁻ maleje o 5 mmol/L na każde 10 mmHg, o które PaCO₂ jest poniżej 40. Zacznij od: HCO₃⁻ 24 mmol/L. Znajdź oczekiwane HCO₃⁻.

PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa)wartość wyjściowa: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
pH7,357,457,08PaCO₂mmHg354535HCO₃⁻mmol/L222610prawidłowe wyrównaniedodatkowa kwasica oddechowadodatkowa zasadowica oddechowa

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,08, PaCO₂ 35 mmHg (4,7 kPa), HCO₃⁻ 10 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.

pH 7,08PaCO₂ 35 mmHg (4,7 kPa)HCO₃⁻ 10 mmol/L
  1. 1prawidłowe wyrównanie
  2. 2dodatkowa kwasica oddechowa
  3. 3dodatkowa zasadowica oddechowa
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
II25 mm/s · 10 mm/mV

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje rytm zatokowy z jedną pauzą. Zmierz pauza, czyli odstęp R–R przez pauzę, w sekundach.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
pauza = s
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
II25 mm/s · 10 mm/mV

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje blok AV II stopnia typu I (Wenckebacha). Zmierz odstęp PR ostatniego przewiedzionego pobudzenia przed nieprzewiedzionym załamkiem P (wartość: najdłuższy PR) w sekundach.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
najdłuższy PR = s
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
testchoroba obecnachoroba nieobecnarazemdodatnia23161292abujemna119319438cdrazem350380730

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). W badaniu porównano nowy test ze standardem referencyjnym (zob. tabela 2 × 2). Oblicz dodatni iloraz wiarygodności LR+. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.

a = 231b = 61c = 119d = 319
LR+ =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
p (%)PPV (%)0,5%PPV = ?100

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Test przesiewowy ma czułość 98% i swoistość 87%. Stosuje się go w populacji, w której chorobowość wynosi 0,5%. Oblicz dodatnią wartość predykcyjną PPV w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

Se = 98%Sp = 87%p = 0,5%
PPV = %

3Roztwory

1.Anatomia człowieka

Odpowiedź: B · Nerw pośrodkowy

Dlaczego to jest odpowiedź

Nerw pośrodkowy przechodzi przez kanał nadgarstka pod troczkiem zginaczy; ucisk powoduje mrowienie kciuka, palca wskazującego i środkowego.

Odpowiedź

B · Nerw pośrodkowy
2.Anatomia człowieka

Odpowiedź: B · Jego nerwy trzewne wchodzą do rdzenia na poziomie Th10, tak jak nerwy skóry okolicy pępka

Dlaczego to jest odpowiedź

Ból trzewny ze struktur jelita środkowego rzutuje na dermatom Th10 wokół pępka. Gdy zapali się otrzewna ścienna, ból lokalizuje się w prawym dole biodrowym.

Odpowiedź

B · Jego nerwy trzewne wchodzą do rdzenia na poziomie Th10, tak jak nerwy skóry okolicy pępka
3.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: D · Z siateczki sarkoplazmatycznej

Dlaczego to jest odpowiedź

Depolaryzacja kanalików T otwiera receptory rianodynowe w siateczce sarkoplazmatycznej, uwalniając zmagazynowany wapń do cytoplazmy.

Odpowiedź

D · Z siateczki sarkoplazmatycznej
4.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: B · Wyższe stężenie erytropoetyny i więcej krwinek czerwonych

Dlaczego to jest odpowiedź

Niedotlenienie pobudza wytwarzanie EPO i krwinek czerwonych, zwiększając pojemność tlenową krwi. Hiperwentylacja powoduje zasadowicę, którą nerki kompensują, wydalając wodorowęglany.

Odpowiedź

B · Wyższe stężenie erytropoetyny i więcej krwinek czerwonych
5.Mikrobiologia

Odpowiedź: C · Uzupełnianie płynów i elektrolitów przez nawadnianie doustne lub dożylne

Dlaczego to jest odpowiedź

Toksyna cholery sprawia, że komórki jelita wydzielają duże ilości wody i soli. Szybkie nawodnienie ratuje większość chorych; antybiotyki jedynie skracają chorobę.

Odpowiedź

C · Uzupełnianie płynów i elektrolitów przez nawadnianie doustne lub dożylne
6.Mikrobiologia

Odpowiedź: C · Organizm jest prawdopodobnie Gram-ujemną pałeczką fermentującą laktozę

Dlaczego to jest odpowiedź

Podłoże MacConkeya zawiera sole żółciowe i fiolet krystaliczny hamujące bakterie Gram-dodatnie (wybiórczość) oraz laktozę ze wskaźnikiem pH (różnicowanie). Bakterie fermentujące laktozę, takie jak E. coli, wytwarzają kwas i barwią się na różowo.

Odpowiedź

C · Organizm jest prawdopodobnie Gram-ujemną pałeczką fermentującą laktozę
7.Farmakologia

Odpowiedź: C · Better alertness and orientation, with two to three soft stools a day

Dlaczego to jest odpowiedź

Lactulose is adjusted to give about two to three soft stools a day and to lower ammonia, improving mental status. Excessive diarrhoea can cause dehydration and electrolyte loss.

Odpowiedź

C · Better alertness and orientation, with two to three soft stools a day
8.Farmakologia

Odpowiedź: C · Nieodwracalne hamowanie H⁺/K⁺-ATPazy w komórkach okładzinowych

Dlaczego to jest odpowiedź

IPP nieodwracalnie blokują pompę protonową, ostatni etap wydzielania kwasu. Leki H2 (np. famotydyna) działają wcześniej i słabiej; leki zobojętniające tylko neutralizują.

Odpowiedź

C · Nieodwracalne hamowanie H⁺/K⁺-ATPazy w komórkach okładzinowych
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: HCO₃⁻ = 14,5 mmol/L

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Zmiana PaCO₂

|21 − 40| = 19 mmHg → 1,9 × 10 mmHg

Oczekiwane HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 − 5·1,9 = 14,5 mmol/L

Odpowiedź

HCO₃⁻ = 14,5 mmol/L
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: dodatkowa kwasica oddechowa

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane PaCO₂

1,5·10 + 8 = 23 → 21–25 mmHg

Porównaj

zmierzone: 35 mmHg → dodatkowa kwasica oddechowa

Odpowiedź

dodatkowa kwasica oddechowa
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: pauza = 1,72 s

Tachykardie z wąskimi zespołami i pauzy: częstoskurcz nadkomorowy (SVT) to regularny częstoskurcz o częstości około 150–250/min z wąskimi zespołami QRS; załamki P zwykle nie są widoczne, bo są ukryte w zespole QRS lub załamku T. Tachykardia zatokowa u dorosłego w spoczynku zwykle nie przekracza około 150/min i ma widoczny załamek P przed każdym QRS; trzepotanie przedsionków z przewodzeniem 2:1 często ma częstość około 150/min i pokazuje załamki piłokształtne. W zatrzymaniu zatokowym węzeł zatokowy na chwilę przestaje wyładowywać: pojawia się pauza bez załamka P i bez QRS, której długość nie jest całkowitą wielokrotnością cykli P–P (pauza równa dokładnie dwóm lub trzem cyklom wskazuje raczej na blok zatokowo-przedsionkowy).

Pomiar

43 małych kratek od R do R przez pauzę

Zamień

pauza = 43 × 0,04 s = 1,72 s

Porównaj z P–P

1,72 ÷ 0,76 ≈ 2,3 cykli P–P, nie liczba całkowita

Odpowiedź

pauza = 1,72 s

W pauzie nie ma załamka P, a pauza nie jest całkowitą wielokrotnością cykli P–P: zatrzymanie zatokowe. Pauza równa dokładnie dwóm lub trzem cyklom wskazywałaby na blok zatokowo-przedsionkowy.

12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: najdłuższy PR = 0,42 s

Bloki AV: wyznacz kolejne załamki P i sprawdź, po których następuje zespół QRS. Blok I stopnia: każdy załamek P przewiedziony, PR stały i powyżej 0,20 s. Blok II stopnia typu I (Mobitz I, Wenckebacha): odstęp PR wydłuża się z pobudzenia na pobudzenie, aż jeden załamek P nie zostanie przewiedziony, po czym cykl zaczyna się od nowa (grupowanie pobudzeń). Blok II stopnia typu II (Mobitz II): odstęp PR pobudzeń przewiedzionych pozostaje stały, a załamki P nagle nie są przewodzone; zespół QRS jest często szeroki. Blok III stopnia (całkowity): załamki P i zespoły QRS są każde regularne, ale niezależne, odstęp PR zmienia się przypadkowo, a częstość przedsionków jest większa niż częstość rytmu zastępczego (węzłowy 40–60/min z wąskim zespołem QRS, komorowy 20–40/min z szerokim zespołem QRS). Bloku 2:1 nie można na podstawie jednego zapisu określić jako typ I lub typ II.

Wyznacz załamki P

P–P = 0,88 s, regularny; po jednym załamku P z każdych 4 nie następuje przewodzenie

PR w każdej grupie

PR₁ = 0,20 s, PR₂ = 0,34 s, PR₃ = 0,42 s

Odpowiedź

najdłuższy PR = 0,42 s

Największy przyrost PR następuje między pierwszym a drugim pobudzeniem grupy; kolejne przyrosty są mniejsze, dlatego odstępy R–R skracają się przed przerwą.

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: LR+ = 4,11

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Czułość i swoistość

Se = 231/350 = 0,66
Sp = 319/380 = 0,8395

Dodatni iloraz wiarygodności

LR+ = 0,66/(1 − 0,8395) = 4,111 ≈ 4,11

Odpowiedź

LR+ = 4,11
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: PPV = 3,6 %

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Wyniki prawdziwie i fałszywie dodatnie (na osobę)

Se·p = 0,98·0,005 = 0,0049
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,13·0,995 = 0,1293

Dodatnia wartość predykcyjna

PPV = 0,0049/(0,0049 + 0,1293) = 0,0365 ≈ 3,6%

Odpowiedź

PPV = 3,6%

Im niższa chorobowość, tym niższe PPV tego samego testu.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences