Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadania Wróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F: PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV): 1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny: 300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny: Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR: 0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS: < 0.12 s
QTc (Bazett): QT/√RR
QTc (Fridericia): QT/∛RR
QTc (Framingham): QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe: bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych: węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy: SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość: Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne: PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność: (a + d)/n
Ilorazy wiarygodności: LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p: Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse: szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć: NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans: OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności: nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Stożek rotatorów tworzą mięsień nadgrzebieniowy, podgrzebieniowy, obły mniejszy i jaki jeszcze mięsień?

APodłopatkowy
BNaramienny
CNajszerszy grzbietu
DObły większy

2.Anatomia człowiekaTrudny

Które więzadło podczas nakłucia lędźwiowego igła przebija jako ostatnie przed wejściem do przestrzeni nadtwardówkowej?

AWięzadło podłużne tylne
BWięzadło żółte
CWięzadło międzykolcowe
DWięzadło nadkolcowe

3.Fizjologia człowiekaŚredni

W której fazie cyklu serca wszystkie cztery zastawki są zamknięte, a ciśnienie w komorach rośnie?

ASzybkie napełnianie
BSzybki wyrzut
CSkurcz przedsionków
DSkurcz izowolumetryczny

4.Fizjologia człowiekaTrudny

Skurcz tętniczki odprowadzającej kłębuszka przy niezmienionej tętniczce doprowadzającej powoduje zwykle:

ABrak jakiegokolwiek wpływu na GFR
BSpadek ciśnienia w naczyniach włosowatych kłębuszka i GFR
CCałkowite zatrzymanie filtracji
DWzrost ciśnienia w naczyniach włosowatych kłębuszka i GFR

5.MikrobiologiaŚredni

Która część układu odpornościowego wytwarza przeciwciała?

ACytotoksyczne limfocyty T aktywowane w węzłach chłonnych
BKomórki plazmatyczne powstające z limfocytów B
CNeutrofile
DKomórki NK

6.MikrobiologiaTrudny

Na podłożu MacConkeya z próbki moczu wyrastają różowe kolonie. Co to oznacza?

AOrganizm jest Gram-dodatnim ziarniakiem
BOrganizm jest grzybem
COrganizm nie fermentuje laktozy, więc prawdopodobnie jest to Salmonella
DOrganizm jest prawdopodobnie Gram-ujemną pałeczką fermentującą laktozę

7.FarmakologiaŚredni

Which adverse effects are typical of donepezil?

AHair loss and skin pigmentation
BDry mouth, constipation and a fast heart rate
CNausea, diarrhoea and a slow heart rate
DWeight gain and high blood glucose

8.FarmakologiaTrudny

Klirens leku spada o połowę z powodu niewydolności nerek, a jego objętość dystrybucji się nie zmienia. Co dzieje się z jego okresem półtrwania?

APodwaja się
BPozostaje taki sam
CWzrasta czterokrotnie
DZmniejsza się o połowę

9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 136 mmol/L, glukoza 29,5 mmol/L i mocznik 19,4 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.

Na⁺ 136 mmol/Lglukoza 29,5 mmol/Lmocznik 19,4 mmol/L

Osm = mOsm/kg

10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Gazometria do ćwiczeń pokazuje zasadowicę metaboliczną z HCO₃⁻ 34 mmol/L. Użyj oczekiwanego PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂.

HCO₃⁻ 34 mmol/L

PaCO₂ = mmHg

11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni

Zmierz odstęp QT i odstęp R–R na tym regularnym zapisie w odprowadzeniu II, a następnie oblicz QTc (skorygowany o częstość) według wzoru Bazetta QTc = QT/√RR (oba w sekundach). Podaj odpowiedź w sekundach z trzema miejscami po przecinku.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s

QTc = s

12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny

Zinterpretuj ten zapis w odprowadzeniu II, stosując pięć kroków po kolei: częstość, rytm, załamki P, odstęp PR, czas trwania QRS. Na którym kroku znajdujesz pierwszą nieprawidłowość? Kliknij go.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s

1stawka
2rytm
3załamki P
4Odstęp PR
5Czas trwania QRS

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Badanie kliniczno-kontrolne porównuje 60 pacjentów z chorobą (przypadki) i 160 osób bez niej (kontrole). Tabela pokazuje, ilu w każdej grupie było narażonych na czynnik ryzyka. Oblicz iloraz szans OR dla narażenia. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.

a = 15b = 62c = 45d = 98

OR =

14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Przebadano 10 000 osób testem o czułości 83% i swoistości 86%. Chorobowość wynosi 28%. Ile wyników dodatnich n₊ można oczekiwać łącznie?

N = 10 000p = 28%Se = 83%Sp = 86%

n₊ =

A · Podwaja się

9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Osm = 321 mOsm/kg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Obliczona osmolalność

Osm = 2·136 + 29,5 + 19,4 = 320,9 ≈ 321 mOsm/kg

Odpowiedź

Osm = 321 mOsm/kg

10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 44,8 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane PaCO₂

0,7·34 + 21 = 44,8 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 44,8 mmHg

Wzrost ma granicę: samo wyrównanie rzadko podnosi PaCO₂ powyżej około 55 mmHg.

11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: QTc = 0,472 s

QT i QTc: odstęp QT biegnie od początku zespołu QRS do końca załamka T. Skraca się wraz ze wzrostem częstości akcji serca, dlatego koryguje się go o częstość za pomocą odstępu R–R w sekundach: QTc według Bazetta = QT/√RR, a QTc według Fridericii = QT/∛RR. Wzór Bazetta jest używany w większości podręczników; nadmiernie koryguje przy szybkiej częstości, gdzie preferuje się wzór Fridericii. Granice różnią się w zależności od źródła: QTc powyżej około 0,45 s u mężczyzn lub 0,46 s u kobiet zwykle uznaje się za wydłużony, a powyżej 0,50 s za znacznie wydłużony.

Pomiar

QT = 12,5 × 0,04 = 0,50 s

RR = 28 × 0,04 = 1,12 s

Wzór Bazetta

QTc = 0,50/√1,12 = 0,50/1,058 = 0,472 s

Odpowiedź

QTc = 0,472 s

Powyżej zwykłych granic zarówno dla mężczyzn (około 0,45 s), jak i kobiet (około 0,46 s): wydłużony. (472 ms)

12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: Odstęp PR

Pięć kroków dla każdego zapisu: 1. częstość (metoda 300 lub 1500, albo 6-sekundowa, jeśli rytm jest nieregularny); 2. rytm: czy odstępy R–R są jednakowe; 3. załamki P: obecne, dodatnie w odprowadzeniu II, po jednym przed każdym zespołem QRS i wszystkie takie same; 4. odstęp PR: 0,12–0,20 s i stały; 5. czas trwania QRS: poniżej 0,12 s. Dopiero po tych pięciu krokach nazwij rytm. Prawidłowy rytm zatokowy spełnia wszystkie pięć: 60–100/min, regularny, dodatni załamek P przed każdym zespołem QRS, PR 0,12–0,20 s, QRS poniżej 0,12 s.

Pięć kroków

1. Częstość: R–R = 17 małych kratek, 1500 ÷ 17 ≈ 88 na minutę.

2. Rytm: regularny, każdy odstęp R–R wynosi 0,68 s.

3. Załamki P: dodatnie, po jednym przed każdym zespołem QRS, wszystkie takie same.

4. Odstęp PR: 0,26 s, stały, dłuższy niż 0,20 s.

5. QRS: 0,08 s, wąski (poniżej 0,12 s).

Pierwszy nieprawidłowy krok

Odstęp PR → blok przedsionkowo-komorowy (AV) I stopnia

Odpowiedź

Odstęp PR

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: OR = 0,53

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Szanse narażenia

przypadki: 15/45 = 0,3333

kontrole: 62/98 = 0,6327

Iloraz szans

OR = (15·98)/(62·45) = 0,5269 ≈ 0,53

Odpowiedź

OR = 0,53

OR poniżej 1: narażenie jest rzadsze wśród przypadków, co sugeruje działanie ochronne.

14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: n₊ = 3332

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Z chorobą i bez choroby

10 000·0,28 = 2800

10 000 − 2800 = 7200

Wszystkie wyniki dodatnie

TP = 2800·0,83 = 2324

FP = 7200·0,14 = 1008

n₊ = 2324 + 1008 = 3332

Odpowiedź

n₊ = 3332

Spośród 3332 wyników dodatnich tylko 2324 dotyczy osób z chorobą (PPV 69,7%).

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences