Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.FarmakologiaŚredni
Which adverse effects are typical of donepezil?
AWeight gain and high blood glucose
BNausea, diarrhoea and a slow heart rate
CHair loss and skin pigmentation
DDry mouth, constipation and a fast heart rate
2.FarmakologiaTrudny
Dla leku o eliminacji pierwszego rzędu podwojenie dawki (bez zmiany odstępu):
APodwoi okres półtrwania
BSkróci o połowę czas osiągnięcia stanu stacjonarnego
CNie zmieni stężenia w stanie stacjonarnym, ale skróci o połowę czas jego osiągnięcia
DPodwoi stężenie w stanie stacjonarnym, ale nie zmieni czasu jego osiągnięcia
3.Obliczanie dawekŚredni
Dziecko o masie 13 kg ma zlecone 4 mg/kg leku. Roztwór wyjściowy zawiera 20 mg/mL. Pobierz dawkę: jaką objętość V podajesz?
13 kg4 mg/kg20 mg/mL
V = mL
4.Obliczanie dawekTrudny
Wlew zawiera 25000 jednostek leku w 500 mL. Zlecono 500 jednostek na godzinę. Na jaką szybkość R ustawisz pompę, w mL/h?
25000 szt./500 mL500 szt./h
R = mL/h
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 57 kg ma otrzymać dawkę nasycającą w postaci tabletek (digoxin), aby osiągnąć stężenie 1 mcg/L. Objętość dystrybucji wynosi 7 L/kg, a tabletki mają biodostępność F = 0,7. Oblicz całkowitą doustną dawkę nasycającą LD w mcg.
57 kgVd = 7 L/kgC = 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Okres półtrwania leku (tobramycin) u pacjenta wynosi 2,5 h. Cel to szczyt 8 mg/L i wartość dolna 0,5 mg/L. Zakładając szybkie dawki dożylne i eliminację pierwszego rzędu, jaki odstęp między dawkami τ pozwala, aby stężenie spadło od szczytu do wartości dolnej? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
t½ = 2,5 hCpeak = 8 mg/LCtrough = 0,5 mg/L
τ = h
3Roztwory
1.Farmakologia
Odpowiedź: B · Nausea, diarrhoea and a slow heart rate
Dlaczego to jest odpowiedź
Cholinesterase inhibitors cause cholinergic effects such as nausea, vomiting, diarrhoea and bradycardia. Patients are watched for dizziness and fainting from a slow pulse.
Odpowiedź
B · Nausea, diarrhoea and a slow heart rate
2.Farmakologia
Odpowiedź: D · Podwoi stężenie w stanie stacjonarnym, ale nie zmieni czasu jego osiągnięcia
Dlaczego to jest odpowiedź
W kinetyce pierwszego rzędu stężenie stacjonarne jest proporcjonalne do szybkości dawkowania, ale wciąż osiąga się je po ok. 4–5 okresach półtrwania.
Odpowiedź
D · Podwoi stężenie w stanie stacjonarnym, ale nie zmieni czasu jego osiągnięcia
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 2,6 mL
Pobieranie dawki: objętość = (przepisana dawka/stężenie preparatu) × objętość preparatu. Najpierw zamień na te same jednostki, potem sprawdź, czy objętość mieści się w strzykawce i wypada na jednej z jej kresek.
Dawka z masy ciała
D = 4·13 = 52 mg
Objętość
V = 52/20 = 2,6 mL
Na strzykawce
Na tej strzykawce 10 mL każda mała kreska to 0,2 mL.
Odpowiedź
V = 2,6 mL
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: R = 10 mL/h
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Stężenie
25000/500 = 50 szt./mL
Szybkość pompy
R = 500/50 = 10 mL/h
Odpowiedź
R = 10 mL/h
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 570 mcg
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 7·57 = 399 L
Potrzebna ilość substancji czynnej
Vd·C = 399·1 = 399 mcg
Dawka nasycająca
LD = 399/(1·0,7) = 570 mcg
Odpowiedź
LD = 570 mcg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: τ = 10 h
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości
k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹
Odstęp między dawkami
τ = ln(8/0,5)/0,2773 = 2,773/0,2773 = 10 h
Odpowiedź
τ = 10 h
W praktyce odstęp zaokrągla się do wygodnej wartości, takiej jak 8, 12, 24 lub 36 h, i ponownie sprawdza stężenia.