Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.FarmakologiaŚredni
Which group of signs suggests opioid withdrawal?
ADry mouth, urinary retention, blurred vision and confusion
BConstipation, itching and a slow heart rate
CPinpoint pupils, slow breathing and drowsiness
DYawning, runny nose, sweating, dilated pupils and diarrhoea
2.FarmakologiaTrudny
A patient took a large paracetamol (acetaminophen) overdose 6 hours ago and feels well. Why is treatment still urgent?
AParacetamol overdose only causes harm if symptoms start in the first hour
BThe patient is at risk of immediate respiratory arrest
CLiver damage appears 1–3 days later, and early treatment works best
DThe drug will cause kidney stones within a few hours
3.Obliczanie dawekŚredni
Pacjent waży 70 kg i ma zleconą jednorazową dawkę 2 mg/kg. Wyznacz dawkę D w mg.
70 kg2 mg/kg
D = mg
4.Obliczanie dawekTrudny
Zlecona dawka to 0,19 mg. Ampułka zawiera 1000 mikrogramów na mL. Pobierz dawkę do strzykawki 1 mL: jaką objętość V podajesz?
0,19 mg1000 mcg/mL
V = mL
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 66 kg otrzymuje wlew teofiliny. Klirens wynosi 0,035 L/kg/h. Jaka szybkość wlewu R w mg/h daje stężenie w stanie stacjonarnym 12 mg/L?
66 kgCL = 0,035 L/kg/hCss = 12 mg/L
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 58 lat (płeć: kobieta) waży 67 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 1,7 mg/dL (150 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykła dawka leku (atenolol) wynosi 100 mg przy klirensie kreatyniny 100 mL/min, a ułamek fe = 0,9 leku jest wydalany w postaci niezmienionej przez nerki. Używając współczynnika dawki Dettliego Q = 1 − fe·(1 − CrCl/prawidłowy CrCl), oblicz skorygowaną dawkę D. Zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej.
Odpowiedź: D · Yawning, runny nose, sweating, dilated pupils and diarrhoea
Dlaczego to jest odpowiedź
Opioid withdrawal causes rhinorrhoea, lacrimation, yawning, sweating, mydriasis, cramps, diarrhoea and anxiety. It is very unpleasant but rarely life-threatening in healthy adults.
Odpowiedź
D · Yawning, runny nose, sweating, dilated pupils and diarrhoea
2.Farmakologia
Odpowiedź: C · Liver damage appears 1–3 days later, and early treatment works best
Dlaczego to jest odpowiedź
Paracetamol overdose often causes few symptoms at first, while the toxic metabolite damages the liver. Liver injury peaks after about 3 days, so the decision to treat is based on the timed blood level, not on symptoms.
Odpowiedź
C · Liver damage appears 1–3 days later, and early treatment works best
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: D = 140 mg
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Dawka
2·70 = 140 mg
Odpowiedź
D = 140 mg
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 0,19 mL
Pobieranie dawki: objętość = (przepisana dawka/stężenie preparatu) × objętość preparatu. Najpierw zamień na te same jednostki, potem sprawdź, czy objętość mieści się w strzykawce i wypada na jednej z jej kresek.
Te same jednostki
0,19 mg = 190 mcg
Objętość
V = 190/1000 = 0,19 mL
Odpowiedź
V = 0,19 mL
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 27,72 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens
CL = 0,035·66 = 2,31 L/h
Szybkość wlewu
R = 2,31·12 = 27,72 mg/h
Odpowiedź
R = 27,72 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 44 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 58)·67/(72·1,7)·0,85 = 38,15 mL/min
Współczynnik dawki (Dettli)
Q = 1 − 0,9·(1 − 38,15/100) = 0,4434
Skorygowana dawka
D = 0,4434·100 = 44,34 ≈ 44 mg
Odpowiedź
D = 44 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości i porównuje z charakterystyką produktu.