Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Obliczenia farmaceutyczneŚredni
Roztwór ma stężenie stosunkowe 1:10 000. Potrzebujesz 0,34 mg. Pobierz objętość do strzykawki 10 mL: jaka to objętość V?
1:10 0000,34 mg
V = mL
2.Obliczenia farmaceutyczneTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Musisz przygotować 600 mL 60% roztworu ethanol z 90% roztworu podstawowego i wody oczyszczonej. Ile mL V wody potrzebujesz? Zaokrąglij do pełnych mL.
90%0%60%600 mL
V = mL
3.Obliczanie dawekŚredni
Pacjent waży 70 kg i ma zleconą jednorazową dawkę 7,5 mg/kg. Wyznacz dawkę D w mg.
70 kg7,5 mg/kg
D = mg
4.Obliczanie dawekTrudny
Wlew zawiera 25000 jednostek leku w 500 mL. Zlecono 1250 jednostek na godzinę. Na jaką szybkość R ustawisz pompę, w mL/h?
25000 szt./500 mL1250 szt./h
R = mL/h
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Klirens lidokainy u pacjenta wynosi 700 mL/min. Jaka szybkość wlewu R w mg/min utrzymuje stężenie w stanie stacjonarnym na poziomie 4 mg/L?
CL = 700 mL/minCss = 4 mg/L
R = mg/min
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 77 kg ma stężenie (phenytoin) równe 10 mg/L; docelowe wynosi 20 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako phenytoin sodium (S = 0,92), a objętość dystrybucji wynosi 0,7 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?
77 kgVd = 0,7 L/kgC = 10 → 20 mg/LS = 0,92
LD = mg
3Roztwory
1.Obliczenia farmaceutyczne
Odpowiedź: V = 3,4 mL
Od stężenia do objętości: najpierw zamień stężenie na mg na mL. Procent m/v to gramy na 100 mL, więc x% = 10x mg/mL. Stężenie stosunkowe 1:n to 1 g w n mL. Po rekonstytucji stężenie to dawka proszku podzielona przez objętość końcową (rozcieńczalnik + objętość proszku). Wtedy objętość = dawka/stężenie.
Stężenie w mg/mL
1000 mg/10 000 mL = 0,1 mg/mL
Objętość
V = 0,34/0,1 = 3,4 mL
Odpowiedź
V = 3,4 mL
2.Obliczenia farmaceutyczne
Odpowiedź: V = 200 mL
Metoda krzyżowa (aligacja): aby zmieszać wyższe stężenie H i niższe stężenie L do stężenia docelowego T, weź (T − L) części H i (H − T) części L. Części się krzyżują: każdy składnik dostaje odległość stężenia docelowego od drugiego składnika. Woda lub czysta baza liczy się jako 0%. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Części w metodzie krzyżowej
90%: 60 − 0 = 60 części
0%: 90 − 60 = 30 części
razem: 90 części
Woda
V = 600·30/90 = 200 mL
Odpowiedź
V = 200 mL
Sprawdzenie: 400 mL roztworu 90% zawiera 360 mL leku, co stanowi 60% z 600 mL. Zakłada się tu, że objętości po prostu się sumują; w praktyce etanol uzupełnia się do objętości.
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: D = 525 mg
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Dawka
7,5·70 = 525 mg
Odpowiedź
D = 525 mg
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: R = 25 mL/h
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Stężenie
25000/500 = 50 szt./mL
Szybkość pompy
R = 1250/50 = 25 mL/h
Odpowiedź
R = 25 mL/h
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 2,8 mg/min
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens w L/min
700 mL/min = 0,7 L/min
Szybkość wlewu
R = 0,7·4 = 2,8 mg/min
Odpowiedź
R = 2,8 mg/min
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 585,9 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,7·77 = 53,9 L
Potrzebny wzrost
20 − 10 = 10 mg/L
Dawka nasycająca
LD = 53,9·10/(0,92·1) = 585,9 mg
Odpowiedź
LD = 585,9 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.