Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Obliczenia farmaceutyczneŚredni
Roztwór ma stężenie stosunkowe 1:10 000. Potrzebujesz 0,2 mg. Pobierz objętość do strzykawki 10 mL: jaka to objętość V?
1:10 0000,2 mg
V = mL
2.Obliczenia farmaceutyczneTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Musisz przygotować 1000 mL 8% roztworu sodium chloride, mieszając roztwory sodium chloride o stężeniach 23% i 3%. Ile mL V roztworu 23% potrzebujesz? Zaokrąglij do pełnych mL.
23%3%8%1000 mL
V = mL
3.Obliczanie dawekŚredni
Pacjent waży 22 kg. Zlecona dawka to 7,5 mg/kg na dobę, podzielona na 2 równe dawki. Ile miligramów D podaje się w jednej dawce?
22 kg7,5 mg/kg/dobę2× na dobę
D = mg
4.Obliczanie dawekTrudny
Pacjent ma 103 cm wzrostu i waży 31 kg. Zlecono 75 mg/m². Korzystając ze wzoru Mostellera BSA = √(wzrost (cm) × masa ciała (kg)/3600), wyznacz dawkę D w mg.
103 cm31 kg75 mg/m²
D = mg
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 97 kg ma otrzymać dawkę nasycającą w postaci tabletek (digoxin), aby osiągnąć stężenie 0,8 mcg/L. Objętość dystrybucji wynosi 7 L/kg, a tabletki mają biodostępność F = 0,7. Oblicz całkowitą doustną dawkę nasycającą LD w mcg.
97 kgVd = 7 L/kgC = 0,8 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 78 kg ma stężenie (phenytoin) równe 4,5 mg/L; docelowe wynosi 15 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako phenytoin sodium (S = 0,92), a objętość dystrybucji wynosi 0,7 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?
78 kgVd = 0,7 L/kgC = 4,5 → 15 mg/LS = 0,92
LD = mg
3Roztwory
1.Obliczenia farmaceutyczne
Odpowiedź: V = 2 mL
Od stężenia do objętości: najpierw zamień stężenie na mg na mL. Procent m/v to gramy na 100 mL, więc x% = 10x mg/mL. Stężenie stosunkowe 1:n to 1 g w n mL. Po rekonstytucji stężenie to dawka proszku podzielona przez objętość końcową (rozcieńczalnik + objętość proszku). Wtedy objętość = dawka/stężenie.
Stężenie w mg/mL
1000 mg/10 000 mL = 0,1 mg/mL
Objętość
V = 0,2/0,1 = 2 mL
Odpowiedź
V = 2 mL
2.Obliczenia farmaceutyczne
Odpowiedź: V = 250 mL
Metoda krzyżowa (aligacja): aby zmieszać wyższe stężenie H i niższe stężenie L do stężenia docelowego T, weź (T − L) części H i (H − T) części L. Części się krzyżują: każdy składnik dostaje odległość stężenia docelowego od drugiego składnika. Woda lub czysta baza liczy się jako 0%. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Części w metodzie krzyżowej
23%: 8 − 3 = 5 części
3%: 23 − 8 = 15 części
razem: 20 części
Podziel objętość
V = 1000·5/20 = 250 mL
Odpowiedź
V = 250 mL
Sprawdzenie: 250 mL roztworu 23% + 750 mL roztworu 3% = 1000 mL.
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: D = 82,5 mg
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Łącznie na dobę
7,5·22 = 165 mg
Na dawkę
D = 165/2 = 82,5 mg
Odpowiedź
D = 82,5 mg
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: D = 70,63 mg
Body-surface-area dosing: many cytotoxic and some paediatric doses are prescribed per square metre of body surface area: dose (mg) = dose per m² × BSA (m²). The Mosteller formula estimates BSA = √(height (cm) × weight (kg)/3600).
Powierzchnia ciała
BSA = √(103·31/3600) = √0,8869 = 0,9418 m²
Dawka
D = 75·0,9418 = 70,63 mg
Odpowiedź
D = 70,63 mg
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 776 mcg
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 7·97 = 679 L
Potrzebna ilość substancji czynnej
Vd·C = 679·0,8 = 543,2 mcg
Dawka nasycająca
LD = 543,2/(1·0,7) = 776 mcg
Odpowiedź
LD = 776 mcg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 623,2 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,7·78 = 54,6 L
Potrzebny wzrost
15 − 4,5 = 10,5 mg/L
Dawka nasycająca
LD = 54,6·10,5/(0,92·1) = 623,2 mg
Odpowiedź
LD = 623,2 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.