Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Obliczenia farmaceutyczneŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Fiolka zawiera ampicillin 500 mg w postaci proszku. Etykieta ćwiczeniowa zaleca dodanie 1,8 mL wody do wstrzykiwań; proszek zwiększa objętość o 0,2 mL. Jakie jest stężenie C w mg/mL po rekonstytucji?
500 mg1,8 mL+0,2 mL
C = mg/mL
2.Obliczenia farmaceutyczneTrudny
Fiolka zawiera 1000 mg proszku. Dodajesz 1,7 mL rozcieńczalnika, a proszek dodaje 0,8 mL objętości. Zlecona dawka to 320 mg. Pobierz dawkę: jaką objętość V podajesz?
1000 mg1,7 mL + 0,8 mL320 mg
V = mL
3.Obliczanie dawekŚredni
Pacjent waży 60 kg. Zlecona dawka to 25 mg/kg na dobę, podzielona na 2 równe dawki. Ile miligramów D podaje się w jednej dawce?
60 kg25 mg/kg/dobę2× na dobę
D = mg
4.Obliczanie dawekTrudny
Pacjent ma 155 cm wzrostu i waży 38 kg. Zlecono 25 mg/m². Korzystając ze wzoru Mostellera BSA = √(wzrost (cm) × masa ciała (kg)/3600), wyznacz dawkę D w mg.
155 cm38 kg25 mg/m²
D = mg
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 53 kg ma otrzymać dawkę nasycającą w postaci tabletek (digoxin), aby osiągnąć stężenie 1 mcg/L. Objętość dystrybucji wynosi 7 L/kg, a tabletki mają biodostępność F = 0,7. Oblicz całkowitą doustną dawkę nasycającą LD w mcg.
53 kgVd = 7 L/kgC = 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 53 kg ma stężenie (phenytoin) równe 6 mg/L; docelowe wynosi 15 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako phenytoin sodium (S = 0,92), a objętość dystrybucji wynosi 0,7 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?
53 kgVd = 0,7 L/kgC = 6 → 15 mg/LS = 0,92
LD = mg
3Roztwory
1.Obliczenia farmaceutyczne
Odpowiedź: C = 250 mg/mL
Rekonstytucja: proszek zajmuje miejsce, więc objętość końcowa to rozpuszczalnik plus objętość proszku. Stężenie = lek w fiolce/objętość końcowa, a objętość do podania = dawka/stężenie. Na etykiecie z kilkoma mocami użyj stężenia odpowiadającego ilości rozpuszczalnika, którą rzeczywiście dodano. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość końcowa
1,8 + 0,2 = 2 mL
Stężenie
C = 500/2 = 250 mg/mL
Odpowiedź
C = 250 mg/mL
2.Obliczenia farmaceutyczne
Odpowiedź: V = 0,8 mL
Od stężenia do objętości: najpierw zamień stężenie na mg na mL. Procent m/v to gramy na 100 mL, więc x% = 10x mg/mL. Stężenie stosunkowe 1:n to 1 g w n mL. Po rekonstytucji stężenie to dawka proszku podzielona przez objętość końcową (rozcieńczalnik + objętość proszku). Wtedy objętość = dawka/stężenie.
Objętość końcowa i stężenie
1,7 + 0,8 = 2,5 mL
C = 1000/2,5 = 400 mg/mL
Objętość
V = 320/400 = 0,8 mL
Odpowiedź
V = 0,8 mL
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: D = 750 mg
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Łącznie na dobę
25·60 = 1500 mg
Na dawkę
D = 1500/2 = 750 mg
Odpowiedź
D = 750 mg
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: D = 31,98 mg
Body-surface-area dosing: many cytotoxic and some paediatric doses are prescribed per square metre of body surface area: dose (mg) = dose per m² × BSA (m²). The Mosteller formula estimates BSA = √(height (cm) × weight (kg)/3600).
Powierzchnia ciała
BSA = √(155·38/3600) = √1,636 = 1,279 m²
Dawka
D = 25·1,279 = 31,98 mg
Odpowiedź
D = 31,98 mg
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 530 mcg
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 7·53 = 371 L
Potrzebna ilość substancji czynnej
Vd·C = 371·1 = 371 mcg
Dawka nasycająca
LD = 371/(1·0,7) = 530 mcg
Odpowiedź
LD = 530 mcg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 362,9 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,7·53 = 37,1 L
Potrzebny wzrost
15 − 6 = 9 mg/L
Dawka nasycająca
LD = 37,1·9/(0,92·1) = 362,9 mg
Odpowiedź
LD = 362,9 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.