Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 2 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 600 m.
v₀ = 0a = 2 m/s²s = 600 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 2,4 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.
ttotal = 2,4 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka o masie 5 kg jest pchana ze stałą prędkością w górę rampy nachylonej pod kątem 15° do poziomu siłą równoległą do rampy. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę pchającą F.
m = 5 kgθ = 15°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
F = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek zostaje popchnięty tak, że zaczyna sunąć w górę rampy nachylonej pod kątem 25° z prędkością 11 m/s. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jak daleko d wzdłuż rampy przesunie się klocek, zanim się zatrzyma?
v₀ = 11 m/sθ = 25°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
d = m
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 12 m/s pod kątem 45° do poziomu w stronę muru odległego o 10 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?
v₀ = 12 m/sθ = 45°x = 10 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 55° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 20 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 27 m/sθ = 55°h = 20 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Ruch po okręguŚredni
Inżynier drogowy chce, aby samochody pokonywały zakręt o promieniu 320 m z prędkością 70 km/h bez polegania na tarciu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz kąt przechyłki θ.
r = 320 mv = 70 km/hg = 9,81 m/s²
θ = °
8.Ruch po okręguTrudny
Zakręt o promieniu 280 m ma przechyłkę 30°, a współczynnik tarcia statycznego między oponami a drogą wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz najmniejszą prędkość vmin, z jaką samochód może pokonać zakręt, nie zsuwając się w dół skarpy.
r = 280 mθ = 30°μs = 0,2g = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Praca i energiaŚredni
Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 20° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 8 m wzdłuż zbocza.
θ = 20°μ = 0,2d = 8 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 1 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 3,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 3,5 m (μ = 0,1), a potem trafia na sprężynę (k = 1500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz prędkość v klocka, gdy dociera do sprężyny.
m = 1 kgh = 3,5 mL = 3,5 mμ = 0,1k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 15 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 4,5 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 24 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 15 gM = 4,5 kgh = 24 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 1700 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1400 kg. Wraki sczepiają się i suną 19 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,8. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Wahadło matematyczne ma długość 1,8 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz jego okres T dla małych wychyleń.
L = 1,8 mg = 9,81 m/s²
T = s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciężarek na sprężynie o k = 30 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 9 cm. Wyznacz energię U zmagazynowaną w sprężynie, gdy ciężarek znajduje się 4 cm od położenia równowagi.
k = 30 N/mA = 9 cmx = 4 cm
U = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Światło rozchodzi się w ośrodku: szkło flintowe (n = 1,62) ku płaskiej granicy z ośrodkiem: powietrze (n = 1,00). Znajdź kąt graniczny θc, powyżej którego następuje całkowite odbicie.
n1 = 1,62n2 = 1,00
θc = °
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 600 nm przechodzi przez pojedynczą szczelinę o szerokości 0,15 mm. Znajdź kąt θ1 ciemnego prążka numer 1 względem kierunku prostego.
λ = 600 nma = 0,15 mmm = 1
θ1 = °
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 48,99 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·2·600) = 48,99 m/s
Odpowiedź
v = 48,99 m/s
(176,4 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: d = 26,47 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Dwie części czasu
½·9,81·t₁² = 343·(2,4 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 823,2 = 0
Czas spadania
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·823,2))/(2·4,905) = 2,323 s
Głębokość
d = ½·9,81·2,323² = 26,47 m
Odpowiedź
d = 26,47 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: F = 22,17 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż równi
Stała prędkość: siły się równoważą.
F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ
Siła pchająca
F = 12,7 + 9,476 = 22,17 N
Odpowiedź
F = 22,17 N
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: d = 10,21 m
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
Obie siły są skierowane w dół zbocza; masa się skraca.
a = 9,81·(sin 25° + 0,2·cos 25°) = 5,924 m/s²
Droga
d = v₀²/(2a) = 11²/(2·5,924) = 10,21 m
Odpowiedź
d = 10,21 m
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: y = 3,187 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Czas dotarcia do muru
vx = 12·cos 45° = 8,485 m/s
t = x/vx = 10/8,485 = 1,179 s
Wysokość w tej chwili
y = 8,485·1,179 − ½·9,81·1,179² = 3,187 m
Odpowiedź
y = 3,187 m
Przy murze piłka już opada.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: t = 5,281 s
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (22,12 + √(489,2 + 392,4))/9,81 = 5,281 s
Odpowiedź
t = 5,281 s
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: θ = 6,868 °
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Jednostki
v = 70/3,6 = 19,44 m/s
Kąt przechyłki
tan θ = v²/(r·g) = 19,44²/(320·9,81) = 0,1204
θ = 6,868°
Odpowiedź
θ = 6,868°
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmin = 30,48 m/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Równowaga sił
Tarcie jest skierowane w górę zbocza.
N·(sin θ − μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ + μ·sin θ) = m·g
Prędkość
v = √(280·9,81·0,3268/0,966) = 30,48 m/s
Odpowiedź
vmin = 30,48 m/s
(109,7 km/h)
9.Praca i energia
Odpowiedź: v = 4,918 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Bilans energii wzdłuż zbocza
Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·8·(0,342 − 0,2·0,9397)) = 4,918 m/s
Odpowiedź
v = 4,918 m/s
10.Praca i energia
Odpowiedź: v = 7,861 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 9,81·(3,5 − 0,1·3,5) = 30,9 J
Prędkość przy sprężynie
½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·3,15) = 7,861 m/s
Odpowiedź
v = 7,861 m/s
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 653,2 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,24) = 2,17 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,015 + 4,5)·2,17/0,015 = 653,2 m/s
Odpowiedź
v = 653,2 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 31,49 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Okres wahadła
T = 2π·√(1,8/9,81) = 2,691 s
Odpowiedź
T = 2,691 s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: U = 0,024 J
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Energia całkowita
E = ½·k·A² = ½·30·0,09² = 0,1215 J
Energia sprężyny w x
U = ½·k·x² = ½·30·0,04² = 0,024 J
Odpowiedź
U = 0,024 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: θc = 38,12 °
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Załamanie pod 90°
sin θc = n₂/n₁ = 1,00/1,62 = 0,6173
Kąt graniczny
θc = arcsin(0,6173) = 38,12°
Odpowiedź
θc = 38,12°
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: θ1 = 0,2292 °
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …