Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Kierowca jadący z prędkością 100 km/h dostrzega przeszkodę. Jego czas reakcji wynosi 1 s, po czym samochód hamuje ze stałym opóźnieniem 4 m/s². Wyznacz całkowitą drogę zatrzymania d od chwili dostrzeżenia przeszkody.
v₀ = 100 km/htr = 1 sa = −4 m/s²
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 15 m/s z krawędzi dachu na wysokości 30 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 15 m/sh₀ = 30 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka sunie po poziomej podłodze z prędkością początkową 6,5 m/s i zatrzymuje się po 11 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz współczynnik tarcia kinetycznego μ.
v₀ = 6,5 m/sd = 11 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek zostaje popchnięty tak, że zaczyna sunąć w górę rampy nachylonej pod kątem 15° z prędkością 11,5 m/s. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jak daleko d wzdłuż rampy przesunie się klocek, zanim się zatrzyma?
v₀ = 11,5 m/sθ = 15°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
d = m
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 60° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz największą wysokość H, jaką osiąga piłka.
v0 = 22 m/sθ = 60°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 60° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 15 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 28 m/sθ = 60°h = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 135 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,5. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 135 mμs = 0,5g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Mały wózek zostaje puszczony bez prędkości początkowej na torze bez tarcia i wjeżdża w pionową pętlę o promieniu 1 m. Z jakiej minimalnej wysokości hmin nad dołem pętli musi wystartować, aby w najwyższym punkcie pętli nie oderwać się od toru?
R = 1 mv₀ = 0
hmin = m
9.Praca i energiaŚredni
Samochód o masie 1500 kg jedzie pod górę po zboczu nachylonym pod kątem 3° ze stałą prędkością 72 km/h. Opór powietrza i opór toczenia łącznie wynoszą 450 N. Wyznacz moc P, jaką muszą przekazywać koła, w kW.
Klocek o masie 0,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 1,5 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 1000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 0,5 kgh = 4,5 mL = 1,5 mμ = 0,2k = 1000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 5 kg jadący z prędkością 7 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 2 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 5 kgm2 = 2 kgv1 = 7 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,15 kg uderza w ścianę z prędkością 23 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 19 m/s. Kontakt trwa 40 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,15 kgvin = 23 m/svout = 19 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Astronauta na innej planecie stwierdza, że wahadło matematyczne o długości 0,9 m ma przy małych wychyleniach okres 1,2 s. Wyznacz przyspieszenie grawitacyjne g na tej planecie.
L = 0,9 mT = 1,2 s
g = m/s²
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 3,1 kg na sprężynie o k = 140 N/m odciągnięto o 20 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz całkowitą energię E drgań.
m = 3,1 kgk = 140 N/mA = 20 cm
E = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Struna zamocowana na obu końcach, długość 0,65 m, prędkość fal 120 m/s. Znajdź częstotliwość f1 dla: drgania podstawowe (pierwsza harmoniczna).
v = 120 m/sn = 1L = 0,65 m
f1 = Hz
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Czujnik w spoczynku wysyła ultradźwięki 40 kHz w stronę samochodu oddalającego się z prędkością 10 m/s i miesza echo z wysłanym sygnałem. Znajdź częstotliwość dudnień fb (prędkość dźwięku 343 m/s).
f = 40 kHzu = 10 m/sv = 343 m/s
fb = Hz
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 124,2 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v₀ = 100/3,6 = 27,78 m/s
Droga reakcji
d1 = v₀·tr = 27,78·1 = 27,78 m
Droga hamowania
d2 = v₀²/(2a) = 27,78²/(2·4) = 96,45 m
Suma
d = 27,78 + 96,45 = 124,2 m
Odpowiedź
d = 124,2 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 4,437 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−30 = 15·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 15·t − 30 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (15 + √(15² + 2·9,81·30))/9,81 = 4,437 s
Odpowiedź
t = 4,437 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: μ = 0,1958
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
a = v₀²/(2d) = 6,5²/(2·11) = 1,92 m/s²
Współczynnik tarcia
μ·m·g = m·a → μ = a/g = 1,92/9,81 = 0,1958
Odpowiedź
μ = 0,1958
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: d = 18,97 m
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
Obie siły są skierowane w dół zbocza; masa się skraca.
a = 9,81·(sin 15° + 0,1·cos 15°) = 3,487 m/s²
Droga
d = v₀²/(2a) = 11,5²/(2·3,487) = 18,97 m
Odpowiedź
d = 18,97 m
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 18,5 m
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 22·cos 60° = 11 m/s
vy = v0·sin θ = 22·sin 60° = 19,05 m/s
Najwyższy punkt
Na szczycie prędkość pionowa jest zerowa: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 19,05²/(2·9,81) = 18,5 m
Odpowiedź
H = 18,5 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: t = 5,5 s
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (24,25 + √(588 + 294,3))/9,81 = 5,5 s
Odpowiedź
t = 5,5 s
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 25,73 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,5·9,81·135) = 25,73 m/s
Odpowiedź
vmax = 25,73 m/s (92,64 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: hmin = 2,5 m
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Warunek w najwyższym punkcie
m·g = m·v²/R → v² = g·R
Zasada zachowania energii
g·h = g·2R + ½·g·R → h = 2,5·R = 2,5·1 = 2,5 m
Odpowiedź
hmin = 2,5 m
9.Praca i energia
Odpowiedź: P = 24,4 kW
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Moc to siła razy prędkość: P = F·v.
Siła napędowa
m·g = 1500·9,81 = 14715 N
mg·sin θ = 14715·sin 3° = 770,1 N
F = 770,1 + 450 = 1220 N
Moc
v = 72/3,6 = 20 m/s
P = F·v = 1220·20 = 24402 W = 24,4 kW
Odpowiedź
P = 24,4 kW
10.Praca i energia
Odpowiedź: x = 20,3 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 4,905·(4,5 − 0,2·1,5) = 20,6 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 20,6 → x = √(2·20,6/1000) = 0,203 m = 20,3 cm
Odpowiedź
x = 20,3 cm
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 10 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (5 − 2)/(5 + 2)·7 = 3 m/s
v′2 = 2·5/(5 + 2)·7 = 10 m/s
Odpowiedź
v′2 = 10 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 6,3 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,15·(19 + 23) = 6,3 N·s
Odpowiedź
J = 6,3 N·s
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: g = 24,67 m/s²
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Wyznacz g
g = 4π²·L/T² = 4π²·0,9/1,2² = 24,67 m/s²
Odpowiedź
g = 24,67 m/s²
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: E = 2,8 J
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(140/3,1) = 6,72 rad/s
Energia
E = ½·k·A² = ½·140·0,2² = 2,8 J
Odpowiedź
E = 2,8 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f1 = 92,31 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 2L/n = 2·0,65/1 = 1,3 m
Częstotliwość
f = v/λ = 120/1,3 = 92,31 Hz
Odpowiedź
f1 = 92,31 Hz
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: fb = 2266 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.