Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 1,75 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 900 m.
v₀ = 0a = 1,75 m/s²s = 900 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 1,6 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.
ttotal = 1,6 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 7 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 7 kgθ = 25°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 8 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 3,5 kg. Stół jest gładki (bez tarcia). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 8 kgm2 = 3,5 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 75° do poziomu i upadła 70 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.
θ = 75°R = 70 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 45° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 55 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 13 m/sθ = 45°h = 55 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 90 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,7. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 90 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Zakręt o promieniu 90 m ma przechyłkę 20°, a współczynnik tarcia statycznego między oponami a drogą wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt, nie wysuwając się w górę i na zewnątrz.
r = 90 mθ = 20°μs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 4 kg zsuwa się na odcinku 12 m po zboczu nachylonym pod kątem 35° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,15. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 4 kgθ = 35°μ = 0,15d = 12 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 0,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 3,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 1 m (μ = 0,1), a potem trafia na sprężynę (k = 500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 0,5 kgh = 3,5 mL = 1 mμ = 0,1k = 500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 3,5 kg jadący z prędkością 9 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 1,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′1 pierwszego wózka po zderzeniu (dodatnią w jego pierwotnym kierunku).
m1 = 3,5 kgm2 = 1,5 kgv1 = 9 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 1900 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1500 kg. Wraki sczepiają się i suną 23,5 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,8. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Jaką długość musi mieć wahadło matematyczne, aby jego okres wynosił 0,8 s? Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz L.
T = 0,8 sg = 9,81 m/s²
L = m
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 2,9 kg na sprężynie o k = 270 N/m odciągnięto o 3 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz jej maksymalne przyspieszenie amax.
m = 2,9 kgk = 270 N/mA = 3 cm
amax = m/s²
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura otwarta na obu końcach, długość 0,5 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f4 dla: harmoniczna numer 4.
v = 343 m/sn = 4L = 0,5 m
f4 = Hz
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Siatka o 600 liniach na milimetr pokazuje maksimum rzędu 1 linii widmowej pod kątem 20,7° od kierunku prostego. Znajdź długość fali λ tej linii.
N = 600 mm⁻¹θ1 = 20,7°m = 1
λ = nm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 56,12 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·1,75·900) = 56,12 m/s
Odpowiedź
v = 56,12 m/s
(202 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: d = 12,01 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Dwie części czasu
½·9,81·t₁² = 343·(1,6 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 548,8 = 0
Czas spadania
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·548,8))/(2·4,905) = 1,565 s
Głębokość
d = ½·9,81·1,565² = 12,01 m
Odpowiedź
d = 12,01 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 2,812 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (9,192 + √(84,5 + 1079))/9,81 = 4,414 s
Odpowiedź
t = 4,414 s
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 24,86 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·90) = 24,86 m/s
Odpowiedź
vmax = 24,86 m/s (89,5 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 25,65 m/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Równowaga sił
Tarcie jest skierowane w dół zbocza.
N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g
Prędkość
v = √(90·9,81·0,6239/0,8371) = 25,65 m/s
Odpowiedź
vmax = 25,65 m/s
(92,35 km/h)
9.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 57,86 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 39,24·0,8192 = 32,14 N
F = μN = 0,15·32,14 = 4,822 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 4,822·12 = 57,86 J
Odpowiedź
Wf = 57,86 J
10.Praca i energia
Odpowiedź: x = 25,83 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 4,905·(3,5 − 0,1·1) = 16,68 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 16,68 → x = √(2·16,68/500) = 0,2583 m = 25,83 cm
Odpowiedź
x = 25,83 cm
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′1 = 3,6 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (3,5 − 1,5)/(3,5 + 1,5)·9 = 3,6 m/s
v′2 = 2·3,5/(3,5 + 1,5)·9 = 12,6 m/s
Odpowiedź
v′1 = 3,6 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 34,37 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Wyznacz długość
L = g·(T/2π)² = 9,81·(0,8/2π)² = 0,159 m
Odpowiedź
L = 0,159 m
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: amax = 2,793 m/s²
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(270/2,9) = 9,649 rad/s
Maksymalne przyspieszenie
amax = A·ω² = 0,03·9,649² = 2,793 m/s²
Odpowiedź
amax = 2,793 m/s²
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f4 = 1372 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 2L/n = 2·0,5/4 = 0,25 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/0,25 = 1372 Hz
Odpowiedź
f4 = 1372 Hz
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: λ = 589,1 nm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …