Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 2,25 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 1300 m.
v₀ = 0a = 2,25 m/s²s = 1300 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 4,8 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.
ttotal = 4,8 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka sunie po poziomej podłodze z prędkością początkową 2 m/s i zatrzymuje się po 1,4 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz współczynnik tarcia kinetycznego μ.
v₀ = 2 m/sd = 1,4 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 7 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 3 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 7 kgm2 = 3 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 25° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz największą wysokość H, jaką osiąga piłka.
v0 = 30 m/sθ = 25°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 45° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 10 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 29 m/sθ = 45°h = 10 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 140 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,8. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 140 mμs = 0,8g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka na nici o długości 0,9 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jaka jest najmniejsza prędkość vmin w najwyższym punkcie, przy której nić jest jeszcze napięta?
r = 0,9 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 4 kg zsuwa się na odcinku 15 m po zboczu nachylonym pod kątem 40° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,25. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 4 kgθ = 40°μ = 0,25d = 15 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 3,5 m (μ = 0,3), a potem trafia na sprężynę (k = 800 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 2,5 kgh = 4 mL = 3,5 mμ = 0,3k = 800 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 1 kg jadący z prędkością 6 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 1,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 1 kgm2 = 1,5 kgv1 = 6 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,1 kg uderza w ścianę z prędkością 21 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 18 m/s. Kontakt trwa 10 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.
m = 0,1 kgvin = 21 m/svout = 18 m/sΔt = 10 ms
Favg = N
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Ciężarek o masie 1,3 kg na sprężynie o k = 240 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 8 cm. Wyznacz jego prędkość v, gdy znajduje się 2 cm od położenia równowagi.
m = 1,3 kgk = 240 N/mA = 8 cmx = 2 cm
v = m/s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 3,7 kg na sprężynie o k = 300 N/m odciągnięto o 12 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz jej maksymalne przyspieszenie amax.
m = 3,7 kgk = 300 N/mA = 12 cm
amax = m/s²
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot stoi 20 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 5 cm. Znajdź odległość obrazu di. Użyj konwencji znaków 1/f = 1/do + 1/di (f < 0 dla soczewki rozpraszającej, di < 0 dla obrazu pozornego).
do = 20 cmf = 5 cm
di = cm
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światłowód ma rdzeń o n₁ = 1,62 i płaszcz o n₂ = 1,54. Znajdź jego aperturę numeryczną NA.
n1 = 1,62n2 = 1,54
NA =
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 76,49 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·2,25·1300) = 76,49 m/s
Odpowiedź
v = 76,49 m/s
(275,3 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: d = 99,73 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Dwie części czasu
½·9,81·t₁² = 343·(4,8 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 1646 = 0
Czas spadania
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·1646))/(2·4,905) = 4,509 s
Głębokość
d = ½·9,81·4,509² = 99,73 m
Odpowiedź
d = 99,73 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: μ = 0,1456
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
a = v₀²/(2d) = 2²/(2·1,4) = 1,429 m/s²
Współczynnik tarcia
μ·m·g = m·a → μ = a/g = 1,429/9,81 = 0,1456
Odpowiedź
μ = 0,1456
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 22,66 N
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (20,51 + √(420,5 + 196,2))/9,81 = 4,622 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 20,51·4,622 = 94,77 m
Odpowiedź
x = 94,77 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 33,15 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,8·9,81·140) = 33,15 m/s
Odpowiedź
vmax = 33,15 m/s (119,3 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmin = 2,971 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Zerowy naciąg w najwyższym punkcie
m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·0,9) = 2,971 m/s
Odpowiedź
vmin = 2,971 m/s
9.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 112,7 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 39,24·0,766 = 30,06 N
F = μN = 0,25·30,06 = 7,515 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 7,515·15 = 112,7 J
Odpowiedź
Wf = 112,7 J
10.Praca i energia
Odpowiedź: x = 42,53 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 24,53·(4 − 0,3·3,5) = 72,35 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 72,35 → x = √(2·72,35/800) = 0,4253 m = 42,53 cm
Odpowiedź
x = 42,53 cm
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 4,8 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (1 − 1,5)/(1 + 1,5)·6 = −1,2 m/s
v′2 = 2·1/(1 + 1,5)·6 = 4,8 m/s
Odpowiedź
v′2 = 4,8 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: Favg = 390 N
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,1·(18 + 21) = 3,9 N·s
Średnia siła
Favg = J/Δt = 3,9/0,01 = 390 N
Odpowiedź
Favg = 390 N
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: v = 1,052 m/s
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(240/1,3) = 13,59 rad/s
Prędkość w x
v = ω·√(A² − x²) = 13,59·√(0,08² − 0,02²) = 1,052 m/s
Odpowiedź
v = 1,052 m/s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: amax = 9,73 m/s²
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(300/3,7) = 9,005 rad/s
Maksymalne przyspieszenie
amax = A·ω² = 0,12·9,005² = 9,73 m/s²
Odpowiedź
amax = 9,73 m/s²
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di = 6,667 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/5 − 1/20
di = 6,667 cm
Diagram promieni
rzeczywisty, po drugiej stronie soczewki
Odpowiedź
di = 6,667 cm
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: NA = 0,5028
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.