Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 3,75 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 1100 m.
v₀ = 0a = 3,75 m/s²s = 1100 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 17 m/s z krawędzi dachu na wysokości 10 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 17 m/sh₀ = 10 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Ciężarki o masach 6,5 kg i 4,5 kg wiszą po obu stronach lekkiego bloczka bez tarcia, połączone lekką nicią. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a ciężarków.
m1 = 6,5 kgm2 = 4,5 kgg = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 6 kg na rampie nachylonej pod kątem 30° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 8 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Rampa jest gładka (bez tarcia). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 6 kgm2 = 8 kgθ = 30°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 36 m/s i ma ona upaść 125 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.
v₀ = 36 m/sR = 125 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 35 m/s pod kątem 60° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 24 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 35 m/sθ = 60°hroof = 24 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 30 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,5. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 30 mμs = 0,5g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Mały wózek zostaje puszczony bez prędkości początkowej na torze bez tarcia i wjeżdża w pionową pętlę o promieniu 8,5 m. Z jakiej minimalnej wysokości hmin nad dołem pętli musi wystartować, aby w najwyższym punkcie pętli nie oderwać się od toru?
R = 8,5 mv₀ = 0
hmin = m
9.Praca i energiaŚredni
Samochód o masie 1800 kg jedzie pod górę po zboczu nachylonym pod kątem 2° ze stałą prędkością 72 km/h. Opór powietrza i opór toczenia łącznie wynoszą 300 N. Wyznacz moc P, jaką muszą przekazywać koła, w kW.
Klocek o masie 2 kg leży na chropowatym poziomym stole (μ = 0,15). Lekka nić biegnie od niego przez gładki bloczek na krawędzi stołu do wiszącego klocka o masie 5 kg. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Wyznacz prędkość v klocków po opadnięciu wiszącego klocka o 3 m.
m1 = 2 kgm2 = 5 kgμ = 0,15d = 3 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 1,5 kg jadący z prędkością 10 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′1 pierwszego wózka po zderzeniu (dodatnią w jego pierwotnym kierunku).
m1 = 1,5 kgm2 = 5 kgv1 = 10 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 800 kg jadący na wschód z prędkością 20 m/s zderza się z samochodem o masie 1200 kg jadącym na północ z prędkością 17 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz prędkość v′ wraku tuż po zderzeniu.
m1 = 800 kgv1 = 20 m/s (E)m2 = 1200 kgv2 = 17 m/s (N)
v′ = m/s
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Ciężarek o masie 1,8 kg na sprężynie o k = 100 N/m zostaje odciągnięty o 3 cm w kierunku dodatnim i puszczony ze spoczynku w t = 0. Wyznacz jego prędkość v w chwili t = 1 s (ze znakiem).
m = 1,8 kgk = 100 N/mA = 3 cmt = 1 s
v = m/s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciężarek o masie 1,9 kg zostaje przymocowany do dolnego końca nierozciągniętej pionowej sprężyny o k = 380 N/m i puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax ciężarka.
m = 1,9 kgk = 380 N/mg = 9,81 m/s²
vmax = m/s
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura zamknięta na jednym końcu. Wymagana częstotliwość dla: harmoniczna numer 7 to 923 Hz. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s. Znajdź długość L rury.
v = 343 m/sn = 7f7 = 923 Hz
L = m
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 600 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,25 mm. Ekran jest oddalony o 1,5 m. Znajdź odległość y5 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 5.
λ = 600 nmd = 0,25 mmL = 1,5 mm = 5
y5 = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 90,83 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·3,75·1100) = 90,83 m/s
Odpowiedź
v = 90,83 m/s
(327 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 3,978 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−10 = 17·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 17·t − 10 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (17 + √(17² + 2·9,81·10))/9,81 = 3,978 s
Odpowiedź
t = 3,978 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 1,784 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przyspieszenie
Wypadkowa siła napędowa to różnica ciężarów; porusza ona całą masę.
a = (6,5 − 4,5)·9,81/(6,5 + 4,5) = 1,784 m/s²
Odpowiedź
a = 1,784 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 3,504 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż nici
m₂·g = 78,48 N
m₁·g·sin θ = 29,43 N
μ·m₁·g·cos θ = 0 N
Przyspieszenie układu
a = (78,48 − 29,43 − 0)/14 = 3,504 m/s²
Odpowiedź
a = 3,504 m/s²
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: θ = 35,56 °
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wzór na zasięg
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·125/36² = 0,9462
Kąt
2θ = 71,12° → θ = 35,56°
Odpowiedź
θ = 35,56°
Drugie rozwiązanie to 90° − θ = 54,44°.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 91,82 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 17,5 m/s, vy = 30,31 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
24 = 30,31·t − 4,905·t²
t = (30,31 + √(30,31² − 2·9,81·24))/9,81 = 5,247 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 17,5·5,247 = 91,82 m
Odpowiedź
x = 91,82 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 12,13 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,5·9,81·30) = 12,13 m/s
Odpowiedź
vmax = 12,13 m/s (43,67 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: hmin = 21,25 m
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Warunek w najwyższym punkcie
m·g = m·v²/R → v² = g·R
Zasada zachowania energii
g·h = g·2R + ½·g·R → h = 2,5·R = 2,5·8,5 = 21,25 m
Odpowiedź
hmin = 21,25 m
9.Praca i energia
Odpowiedź: P = 18,33 kW
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Moc to siła razy prędkość: P = F·v.
Siła napędowa
m·g = 1800·9,81 = 17658 N
mg·sin θ = 17658·sin 2° = 616,3 N
F = 616,3 + 300 = 916,3 N
Moc
v = 72/3,6 = 20 m/s
P = F·v = 916,3·20 = 18325 W = 18,33 kW
Odpowiedź
P = 18,33 kW
10.Praca i energia
Odpowiedź: v = 6,287 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia uwolniona i stracona
m₂g·d = 49,05·3 = 147,2 J
μ·m₁g·d = 0,15·19,62·3 = 8,829 J
Energia kinetyczna obu klocków
½(m₁ + m₂)v² = 138,3 → v = √(2·138,3/7) = 6,287 m/s
Odpowiedź
v = 6,287 m/s
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′1 = −5,385 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (1,5 − 5)/(1,5 + 5)·10 = −5,385 m/s
v′2 = 2·1,5/(1,5 + 5)·10 = 4,615 m/s
Odpowiedź
v′1 = −5,385 m/s
Znak minus oznacza, że pierwszy wózek odbija się do tyłu.
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′ = 12,96 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(100/1,8) = 7,454 rad/s
ω·t = 7,454·1 = 7,454 rad
Prędkość
v = −A·ω·sin(ω·t) = −0,03·7,454·sin(7,454) = −0,2059 m/s
Odpowiedź
v = −0,2059 m/s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: vmax = 0,6937 m/s
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Położenie równowagi i amplituda
x₀ = m·g/k = 1,9·9,81/380 = 0,04905 m = A
Największa prędkość
Prędkość jest największa w położeniu równowagi.
ω = √(380/1,9) = 14,14 rad/s
vmax = A·ω = 0,04905·14,14 = 0,6937 m/s
Odpowiedź
vmax = 0,6937 m/s
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: L = 0,6503 m
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali
λ = v/f = 343/923 = 0,3716 m
Długość
L = nλ/4 = 7·0,3716/4 = 0,6503 m
Odpowiedź
L = 0,6503 m
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: y5 = 18 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …