Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 80 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 4,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.
v₀ = 80 km/ha = −4,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
Piłka A zostaje upuszczona bez prędkości początkowej z wysokości 25 m. W tej samej chwili piłka B zostaje rzucona pionowo w górę z ziemi dokładnie pod nią z prędkością 13 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y nad ziemią się spotkają?
H = 25 mv0B = 13 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka o masie 40 kg jest pchana ze stałą prędkością w górę rampy nachylonej pod kątem 30° do poziomu siłą równoległą do rampy. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę pchającą F.
m = 40 kgθ = 30°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
F = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 30 N ciągnie przedni klocek o masie 7 kg; klocek o masie 1 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocków.
m1 = 1 kgm2 = 7 kgF = 30 Nμ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 40 m/s pod kątem 20° do poziomu w stronę muru odległego o 42 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?
v₀ = 40 m/sθ = 20°x = 42 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 34 m/s pod kątem 45° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 10 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.
v₀ = 34 m/sθ = 45°h = 10 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 30 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,4. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 30 mμs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka o masie 0,8 kg na nici o długości 1,4 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. W najniższym punkcie ma prędkość 9 m/s. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici w najniższym punkcie.
m = 0,8 kgr = 1,4 mv = 9 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 2 kg zsuwa się na odcinku 9 m po zboczu nachylonym pod kątem 25° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,35. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 2 kgθ = 25°μ = 0,35d = 9 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
Sprężynę o sztywności 1000 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 20° ściśnięto o 12 cm, opierając o nią klocek o masie 3 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,25. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).
Wózek o masie 4 kg jadący z prędkością 8 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 2 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 4 kgm2 = 2 kgv1 = 8 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,5 kg uderza w ścianę z prędkością 19 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 12 m/s. Kontakt trwa 25 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.
m = 0,5 kgvin = 19 m/svout = 12 m/sΔt = 25 ms
Favg = N
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Jaką długość musi mieć wahadło matematyczne, aby jego okres wynosił 1,1 s? Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz L.
T = 1,1 sg = 9,81 m/s²
L = m
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 3,2 kg na sprężynie o k = 200 N/m odciągnięto o 10 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz jej maksymalną prędkość vmax.
m = 3,2 kgk = 200 N/mA = 10 cm
vmax = m/s
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Małe źródło wysyła dźwięk równo we wszystkich kierunkach. Poziom wynosi 70 dB w odległości 1 m od niego. Znajdź poziom β2 w odległości 10 m, pomijając pochłanianie i odbicia.
β1 = 70 dBr1 = 1 mr2 = 10 m
β2 = dB
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Czujnik parkowania w spoczynku wysyła ultradźwięki 25 kHz w stronę samochodu zbliżającego się z prędkością 30 m/s. Znajdź częstotliwość f″ echa odebranego z powrotem przez czujnik (prędkość dźwięku 343 m/s).
f = 25 kHzu = 30 m/sv = 343 m/s
f″ = Hz
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: s = 54,87 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 80/3,6 = 22,22 m/s
Droga hamowania
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 22,22²/(2·4,5) = 54,87 m
Odpowiedź
s = 54,87 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: y = 6,86 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Czas spotkania
Zwrot w górę jest dodatni, ziemia to y = 0.
25 − ½g·t² = 13·t − ½g·t² → t = 25/13 = 1,923 s
Wysokość spotkania
y = 13·1,923 − ½·9,81·1,923² = 6,86 m
Odpowiedź
y = 6,86 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: F = 230,2 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż równi
Stała prędkość: siły się równoważą.
F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ
Siła pchająca
F = 196,2 + 33,98 = 230,2 N
Odpowiedź
F = 230,2 N
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 2,279 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Czas dotarcia do muru
vx = 40·cos 20° = 37,59 m/s
t = x/vx = 42/37,59 = 1,117 s
Wysokość w tej chwili
y = 13,68·1,117 − ½·9,81·1,117² = 9,163 m
Odpowiedź
y = 9,163 m
Przy murze piłka jeszcze się wznosi.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: v = 36,77 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 34·cos 45° = 24,04 m/s
vy0 = 34·sin 45° = 24,04 m/s
Prędkość pionowa przy uderzeniu
Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.
vy = √(24,04² + 2·9,81·10) = 27,82 m/s
Prędkość przy uderzeniu
v = √(24,04² + 27,82²) = 36,77 m/s
Odpowiedź
v = 36,77 m/s
Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 10,85 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,4·9,81·30) = 10,85 m/s
Odpowiedź
vmax = 10,85 m/s (39,06 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: T = 54,13 N
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Siły w najniższym punkcie
Kierunek do środka (w górę) jest dodatni.
T − m·g = m·v²/r
T = 0,8·9,81 + 0,8·9²/1,4 = 7,848 + 46,29 = 54,13 N
Odpowiedź
T = 54,13 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 56,01 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 19,62·0,9063 = 17,78 N
F = μN = 0,35·17,78 = 6,224 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 6,224·9 = 56,01 J
Odpowiedź
Wf = 56,01 J
10.Praca i energia
Odpowiedź: d = 0,424 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 12 cm = 0,12 m
½kx² = ½·1000·0,12² = 7,2 J
Bilans energii wzdłuż zbocza
m·g = 3·9,81 = 29,43 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 7,2/(29,43·(0,342 + 0,25·0,9397)) = 0,424 m
Odpowiedź
d = 0,424 m
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 10,67 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (4 − 2)/(4 + 2)·8 = 2,667 m/s
v′2 = 2·4/(4 + 2)·8 = 10,67 m/s
Odpowiedź
v′2 = 10,67 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: Favg = 620 N
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,5·(12 + 19) = 15,5 N·s
Średnia siła
Favg = J/Δt = 15,5/0,025 = 620 N
Odpowiedź
Favg = 620 N
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: L = 0,3007 m
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Wyznacz długość
L = g·(T/2π)² = 9,81·(1,1/2π)² = 0,3007 m
Odpowiedź
L = 0,3007 m
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: vmax = 0,7906 m/s
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(200/3,2) = 7,906 rad/s
Maksymalna prędkość
vmax = A·ω = 0,1·7,906 = 0,7906 m/s
Odpowiedź
vmax = 0,7906 m/s
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: β2 = 50 dB
Fale: fala okresowa przesuwa się o jedną długość fali w ciągu jednego okresu, więc v = fλ, gdzie T = 1/f. Na napiętej strunie v = √(T/μ), gdzie T to naciąg, a μ = m/L to masa na metr. Dźwięk w powietrzu rozchodzi się z prędkością około 343 m/s w 20 °C, światło w próżni z c = 3,00 × 10⁸ m/s. Głośność mierzy się w skali logarytmicznej: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, gdzie I₀ = 10⁻¹² W/m², więc 10 razy większe natężenie dodaje 10 dB. Źródło punktowe rozprasza moc P na sferę: I = P/(4πr²).
Stosunek natężeń
I₂/I₁ = (1/10)² = 0,01
Nowy poziom
β₂ = 70 + 10·log₁₀(0,01) = 50 dB
Odpowiedź
β2 = 50 dB
Każde podwojenie odległości obniża poziom o około 6 dB.
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f″ = 29792 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.