Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 34 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 2 m/s². Po jakim czasie radiowóz dogoni samochód? Wyznacz t.
vcar = 34 m/sapolice = 2 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 14 m/s z krawędzi dachu na wysokości 5 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.
v₀ = 14 m/sh₀ = 5 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 11 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 11 kgθ = 25°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 9 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 9 kgm2 = 5 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 35° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 20 m/sθ = 35°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 19 m/s pod kątem 50° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 25 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.
v₀ = 19 m/sθ = 50°h = 25 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód przejeżdża przez szczyt garbu na drodze, który jest łukiem okręgu o promieniu 115 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Powyżej jakiej prędkości vmax koła oderwą się od drogi na szczycie?
r = 115 mg = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka o masie 1,5 kg na lekkiej nici o długości 0,8 m jest obracana po okręgu pionowym. W najniższym punkcie jej prędkość wynosi 8 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu Ttop nici w najwyższym punkcie.
m = 1,5 kgr = 0,8 mvbottom = 8 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.Praca i energiaŚredni
Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 20° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 18 m wzdłuż zbocza.
θ = 20°μ = 0,25d = 18 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Praca i energiaTrudny
Sprężynę o sztywności 2000 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 25° ściśnięto o 10 cm, opierając o nią klocek o masie 3 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,1. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).
Pocisk o masie 4 kg lecący poziomo z prędkością 24 m/s rozpada się w wybuchu na dwa odłamki poruszające się wzdłuż tej samej prostej. Odłamek o masie 2 kg leci dalej do przodu z prędkością 38 m/s. Wyznacz prędkość v′2 odłamka o masie 2 kg (dodatnią w pierwotnym kierunku).
M = 4 kgu = 24 m/sm1 = 2 kgv′1 = 38 m/sm2 = 2 kg
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 1200 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1800 kg. Wraki sczepiają się i suną 12,5 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,7. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Ciężarek o masie 1,9 kg na sprężynie o k = 350 N/m zostaje odciągnięty o 14 cm w kierunku dodatnim i puszczony ze spoczynku w t = 0. Wyznacz jego prędkość v w chwili t = 0,45 s (ze znakiem).
m = 1,9 kgk = 350 N/mA = 14 cmt = 0,45 s
v = m/s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciężarek o masie 2,4 kg zostaje przymocowany do dolnego końca nierozciągniętej pionowej sprężyny o k = 70 N/m i puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax ciężarka.
m = 2,4 kgk = 70 N/mg = 9,81 m/s²
vmax = m/s
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Mały głośnik promieniuje moc akustyczną 0,1 W równo we wszystkich kierunkach. Znajdź poziom natężenia dźwięku β w odległości 5 m.
P = 0,1 Wr = 5 mI0 = 10⁻¹² W/m²
β = dB
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 656 nm pada pod kątem prostym na siatkę o 600 liniach na milimetr. Znajdź kąt θ1 maksimum rzędu 1.
N = 600 mm⁻¹λ = 656 nmm = 1
θ1 = °
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 34 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·34/2 = 34 s
Odpowiedź
t = 34 s
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 68 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 14,99 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Wzniesienie nad dach
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 14²/(2·9,81) = 9,99 m
Wysokość nad ziemią
hmax = 5 + 9,99 = 14,99 m
Odpowiedź
hmax = 14,99 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 2,368 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 20·cos 35° = 16,38 m/s
vy = v0·sin θ = 20·sin 35° = 11,47 m/s
Czas lotu
Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.
t = 2·11,47/9,81 = 2,339 s
Odpowiedź
t = 2,339 s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 35,8 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Pionowa prędkość początkowa
vy = 19·sin 50° = 14,55 m/s
Wzniesienie ponad klif
Δh = vy²/(2g) = 14,55²/(2·9,81) = 10,8 m
Wysokość nad ziemią
H = 25 + 10,8 = 35,8 m
Odpowiedź
H = 35,8 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 33,59 m/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Siła nacisku równa zeru
m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·115) = 33,59 m/s
Odpowiedź
vmax = 33,59 m/s
(120,9 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: Ttop = 46,42 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Prędkość w najwyższym punkcie
Energia kinetyczna zamienia się w energię potencjalną na wysokości 2r.
vtop² = 8² − 4·9,81·0,8 = 32,61 m²/s²
Siły w najwyższym punkcie
Siła naciągu i siła ciężkości są skierowane w dół, do środka.
T + m·g = m·vtop²/r
T = 1,5·32,61/0,8 − 1,5·9,81 = 46,42 N
Odpowiedź
Ttop = 46,42 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: v = 6,15 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Bilans energii wzdłuż zbocza
Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·18·(0,342 − 0,25·0,9397)) = 6,15 m/s
Odpowiedź
v = 6,15 m/s
10.Praca i energia
Odpowiedź: d = 0,662 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 10 cm = 0,1 m
½kx² = ½·2000·0,1² = 10 J
Bilans energii wzdłuż zbocza
m·g = 3·9,81 = 29,43 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 10/(29,43·(0,4226 + 0,1·0,9063)) = 0,662 m
Odpowiedź
d = 0,662 m
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 10 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Pęd przed
p = M·u = 4·24 = 96 kg·m/s
Pęd po
96 = 2·38 + 2·v′2
v′2 = (96 − 76)/2 = 10 m/s
Odpowiedź
v′2 = 10 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 32,76 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(350/1,9) = 13,57 rad/s
ω·t = 13,57·0,45 = 6,108 rad
Prędkość
v = −A·ω·sin(ω·t) = −0,14·13,57·sin(6,108) = 0,3319 m/s
Odpowiedź
v = 0,3319 m/s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: vmax = 1,816 m/s
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Położenie równowagi i amplituda
x₀ = m·g/k = 2,4·9,81/70 = 0,3363 m = A
Największa prędkość
Prędkość jest największa w położeniu równowagi.
ω = √(70/2,4) = 5,401 rad/s
vmax = A·ω = 0,3363·5,401 = 1,816 m/s
Odpowiedź
vmax = 1,816 m/s
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: β = 85,03 dB
Fale: fala okresowa przesuwa się o jedną długość fali w ciągu jednego okresu, więc v = fλ, gdzie T = 1/f. Na napiętej strunie v = √(T/μ), gdzie T to naciąg, a μ = m/L to masa na metr. Dźwięk w powietrzu rozchodzi się z prędkością około 343 m/s w 20 °C, światło w próżni z c = 3,00 × 10⁸ m/s. Głośność mierzy się w skali logarytmicznej: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, gdzie I₀ = 10⁻¹² W/m², więc 10 razy większe natężenie dodaje 10 dB. Źródło punktowe rozprasza moc P na sferę: I = P/(4πr²).
Natężenie
I = P/(4πr²) = 0,0003183 W/m²
Poziom
β = 10·log₁₀(0,0003183/10⁻¹²) = 85,03 dB
Odpowiedź
β = 85,03 dB
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: θ1 = 23,18 °
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …