Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 20 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 2 m/s². W jakiej odległości od miejsca startu radiowóz dogoni samochód? Wyznacz d.
vcar = 20 m/sapolice = 2 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematykaTrudny
Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 5 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.
ttotal = 5 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 9 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 9 kgθ = 25°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 2 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 1,5 kg. Stół jest gładki (bez tarcia). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 2 kgm2 = 1,5 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 32 m/s pod kątem 70° do poziomu w stronę muru odległego o 47 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?
v₀ = 32 m/sθ = 70°x = 47 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 50° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 5 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 35 m/sθ = 50°h = 5 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 110 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 110 mμs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka o masie 0,9 kg na nici o długości 1,2 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. W najniższym punkcie ma prędkość 8 m/s. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici w najniższym punkcie.
m = 0,9 kgr = 1,2 mv = 8 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 4 kg zsuwa się na odcinku 10 m po zboczu nachylonym pod kątem 45° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,3. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 4 kgθ = 45°μ = 0,3d = 10 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2 kg rusza ze spoczynku u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 25° i jest ciągnięty w górę zbocza stałą siłą 25 N równoległą do zbocza. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25. Wyznacz prędkość v klocka po przebyciu 7 m w górę zbocza.
Samochód o masie 1300 kg jadący z prędkością 21 m/s uderza w stojący samochód o masie 900 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?
m1 = 1300 kgv1 = 21 m/sm2 = 900 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,5 kg uderza w ścianę z prędkością 16 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 15 m/s. Kontakt trwa 50 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,5 kgvin = 16 m/svout = 15 m/sΔt = 50 ms
J = N·s
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Wahadło matematyczne ma długość 1,2 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz jego okres T dla małych wychyleń.
L = 1,2 mg = 9,81 m/s²
T = s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Pocisk o masie 8 g lecący z prędkością 250 m/s trafia w klocek o masie 1,5 kg spoczywający na powierzchni bez tarcia i pozostaje w nim. Klocek jest przymocowany do poziomej sprężyny o k = 500 N/m. Wyznacz amplitudę A powstałych drgań w cm.
m = 8 gv = 250 m/sM = 1,5 kgk = 500 N/m
A = cm
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Struna zamocowana na obu końcach. Wymagana częstotliwość dla: harmoniczna numer 5 to 500 Hz; prędkość fal wynosi 100 m/s. Znajdź długość L.
v = 100 m/sn = 5f5 = 500 Hz
L = m
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Czujnik w spoczynku wysyła ultradźwięki 30 kHz w stronę samochodu zbliżającego się z prędkością 5 m/s i miesza echo z wysłanym sygnałem. Znajdź częstotliwość dudnień fb (prędkość dźwięku 343 m/s).
f = 30 kHzu = 5 m/sv = 343 m/s
fb = Hz
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 400 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·20/2 = 20 s
Droga
d = v·t = 20·20 = 400 m
Odpowiedź
d = 400 m
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 40 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: d = 107,7 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Dwie części czasu
½·9,81·t₁² = 343·(5 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 1715 = 0
Czas spadania
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·1715))/(2·4,905) = 4,686 s
Głębokość
d = ½·9,81·4,686² = 107,7 m
Odpowiedź
d = 107,7 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 2,812 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (26,81 + √(718,9 + 98,1))/9,81 = 5,647 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 22,5·5,647 = 127 m
Odpowiedź
x = 127 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 17,99 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,3·9,81·110) = 17,99 m/s
Odpowiedź
vmax = 17,99 m/s (64,77 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: T = 56,83 N
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Siły w najniższym punkcie
Kierunek do środka (w górę) jest dodatni.
T − m·g = m·v²/r
T = 0,9·9,81 + 0,9·8²/1,2 = 8,829 + 48 = 56,83 N
Odpowiedź
T = 56,83 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 83,24 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 39,24·0,7071 = 27,75 N
F = μN = 0,3·27,75 = 8,324 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 8,324·10 = 83,24 J
Odpowiedź
Wf = 83,24 J
10.Praca i energia
Odpowiedź: v = 9,265 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siły wzdłuż równi
m·g = 2·9,81 = 19,62 N
mg·sin θ = 8,292 N
μ·mg·cos θ = 4,445 N
Praca i energia
½mv² = (25 − 12,74)·7 = 85,84 J
v = √(2·85,84/2) = 9,265 m/s
Odpowiedź
v = 9,265 m/s
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK = 117266 J
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1300·21/2200 = 12,41 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·1300·21² = 286650 J
Kafter = ½·2200·12,41² = 169384 J
Utracona energia
ΔK = 286650 − 169384 = 117266 J
Odpowiedź
ΔK = 117266 J
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 15,5 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,5·(15 + 16) = 15,5 N·s
Odpowiedź
J = 15,5 N·s
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: T = 2,198 s
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Okres wahadła
T = 2π·√(1,2/9,81) = 2,198 s
Odpowiedź
T = 2,198 s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: A = 7,284 cm
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Prędkość po uderzeniu
V = m·v/(m + M) = 0,008·250/1,508 = 1,326 m/s
Pulsacja
ω = √(k/(m + M)) = √(500/1,508) = 18,21 rad/s
Amplituda
A = V/ω = 1,326/18,21 = 0,07284 m = 7,284 cm
Odpowiedź
A = 7,284 cm
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: L = 0,5 m
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali
λ = v/f = 100/500 = 0,2 m
Długość
L = nλ/2 = 5·0,2/2 = 0,5 m
Odpowiedź
L = 0,5 m
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: fb = 887,6 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.