Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 90 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 8 m/s² aż do zatrzymania. Jak długo trwa hamowanie? Wyznacz t.
v₀ = 90 km/ha = −8 m/s²v = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Model rakiety startuje pionowo w górę ze spoczynku. Silnik nadaje mu stałe przyspieszenie w górę 28 m/s² przez 2,5 s, po czym gaśnie i rakieta porusza się swobodnie. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od startu uderzy w ziemię? Wyznacz t.
a = 28 m/s²t1 = 2,5 sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka sunie po poziomej podłodze z prędkością początkową 6,5 m/s i zatrzymuje się po 22 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz współczynnik tarcia kinetycznego μ.
v₀ = 6,5 m/sd = 22 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 3,5 kg na rampie nachylonej pod kątem 40° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 9,5 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Rampa jest gładka (bez tarcia). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 3,5 kgm2 = 9,5 kgθ = 40°μ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 34 m/s i ma ona upaść 60 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.
v₀ = 34 m/sR = 60 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 50° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 50 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 26 m/sθ = 50°h = 50 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 25 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,4. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 25 mμs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Zakręt o promieniu 120 m ma przechyłkę 20°, a współczynnik tarcia statycznego między oponami a drogą wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt, nie wysuwając się w górę i na zewnątrz.
r = 120 mθ = 20°μs = 0,1g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.Praca i energiaŚredni
Zabawkowa wyrzutnia ma pionową sprężynę o sztywności 1500 N/m. Kładzie się na niej kulkę o masie 0,25 kg, ściska sprężynę o 3 cm, a następnie ją zwalnia. Pomijając opór powietrza i masę sprężyny, wyznacz wysokość h, na jaką wzniesie się kulka, mierzoną od jej położenia przy ściśniętej sprężynie.
m = 0,25 kgk = 1500 N/mx = 3 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 0,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 1 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 2000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz prędkość v klocka, gdy dociera do sprężyny.
m = 0,5 kgh = 4,5 mL = 1 mμ = 0,2k = 2000 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 1,5 kg jadący z prędkością 9 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 3 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 1,5 kgm2 = 3 kgv1 = 9 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 1300 kg jadący na wschód z prędkością 11 m/s zderza się z samochodem o masie 1200 kg jadącym na północ z prędkością 10 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz prędkość v′ wraku tuż po zderzeniu.
m1 = 1300 kgv1 = 11 m/s (E)m2 = 1200 kgv2 = 10 m/s (N)
v′ = m/s
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Ciężarek o masie 1,6 kg na sprężynie o k = 120 N/m zostaje odciągnięty o 8 cm w kierunku dodatnim i puszczony ze spoczynku w t = 0. Wyznacz jego prędkość v w chwili t = 1,1 s (ze znakiem).
m = 1,6 kgk = 120 N/mA = 8 cmt = 1,1 s
v = m/s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciężarek na sprężynie o k = 300 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 4 cm. Wyznacz jego energię kinetyczną K, gdy znajduje się 2 cm od położenia równowagi.
k = 300 N/mA = 4 cmx = 2 cm
K = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura zamknięta na jednym końcu, długość 1 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f1 dla: drgania podstawowe (pierwsza harmoniczna).
v = 343 m/sn = 1L = 1 m
f1 = Hz
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 480 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,1 mm. Ekran jest oddalony o 2,5 m. Znajdź odległość y3 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 3.
λ = 480 nmd = 0,1 mmL = 2,5 mm = 3
y3 = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 3,125 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 90/3,6 = 25 m/s
Czas hamowania
0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 25/8 = 3,125 s
Odpowiedź
t = 3,125 s
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 17,93 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Faza napędzana
v₁ = 28·2,5 = 70 m/s
h₁ = ½·28·2,5² = 87,5 m
Lot swobodny do ziemi
Rozwiąż −h₁ = v₁·t₂ − ½·g·t₂² i weź dodatni pierwiastek.
t₂ = (70 + √(70² + 2·9,81·87,5))/9,81 = 15,43 s
t = 2,5 + 15,43 = 17,93 s
Odpowiedź
t = 17,93 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: μ = 0,09788
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
a = v₀²/(2d) = 6,5²/(2·22) = 0,9602 m/s²
Współczynnik tarcia
μ·m·g = m·a → μ = a/g = 0,9602/9,81 = 0,09788
Odpowiedź
μ = 0,09788
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 41,22 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż nici
m₂·g = 93,2 N
m₁·g·sin θ = 22,07 N
μ·m₁·g·cos θ = 0 N
Przyspieszenie układu
a = (93,2 − 22,07 − 0)/13 = 5,471 m/s²
Siła naciągu z wiszącego ciężarka
m2·g − T = m2·a → T = 9,5·(9,81 − 5,471) = 41,22 N
Odpowiedź
T = 41,22 N
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: θ = 15,3 °
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wzór na zasięg
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·60/34² = 0,5092
Kąt
2θ = 30,61° → θ = 15,3°
Odpowiedź
θ = 15,3°
Drugie rozwiązanie to 90° − θ = 74,7°.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: t = 5,814 s
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (19,92 + √(396,7 + 981))/9,81 = 5,814 s
Odpowiedź
t = 5,814 s
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 9,905 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,4·9,81·25) = 9,905 m/s
Odpowiedź
vmax = 9,905 m/s (35,66 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 23,81 m/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Równowaga sił
Tarcie jest skierowane w dół zbocza.
N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g
Prędkość
v = √(120·9,81·0,436/0,9055) = 23,81 m/s
Odpowiedź
vmax = 23,81 m/s
(85,71 km/h)
9.Praca i energia
Odpowiedź: h = 0,2752 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 3 cm = 0,03 m
½kx² = ½·1500·0,03² = 0,675 J
Wysokość
m·g = 0,25·9,81 = 2,453 N
h = ½kx²/(mg) = 0,675/2,453 = 0,2752 m
Odpowiedź
h = 0,2752 m
10.Praca i energia
Odpowiedź: v = 9,185 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 4,905·(4,5 − 0,2·1) = 21,09 J
Prędkość przy sprężynie
½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·4,3) = 9,185 m/s
Odpowiedź
v = 9,185 m/s
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 6 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (1,5 − 3)/(1,5 + 3)·9 = −3 m/s
v′2 = 2·1,5/(1,5 + 3)·9 = 6 m/s
Odpowiedź
v′2 = 6 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′ = 7,467 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(120/1,6) = 8,66 rad/s
ω·t = 8,66·1,1 = 9,526 rad
Prędkość
v = −A·ω·sin(ω·t) = −0,08·8,66·sin(9,526) = 0,0702 m/s
Odpowiedź
v = 0,0702 m/s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: K = 0,18 J
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Energia całkowita
E = ½·k·A² = ½·300·0,04² = 0,24 J
Energia sprężyny w x
U = ½·k·x² = ½·300·0,02² = 0,06 J
Energia kinetyczna
K = 0,24 − 0,06 = 0,18 J
Odpowiedź
K = 0,18 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f1 = 85,75 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 4L/n = 4·1/1 = 4 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/4 = 85,75 Hz
Odpowiedź
f1 = 85,75 Hz
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: y3 = 36 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …