Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 45 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 8 m/s² aż do zatrzymania. Jak długo trwa hamowanie? Wyznacz t.
v₀ = 45 km/ha = −8 m/s²v = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Piłka A zostaje upuszczona bez prędkości początkowej z wysokości 35 m. W tej samej chwili piłka B zostaje rzucona pionowo w górę z ziemi dokładnie pod nią z prędkością 25 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Kiedy piłki się spotkają? Wyznacz t.
H = 35 mv0B = 25 m/sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka sunie po poziomej podłodze z prędkością początkową 2,5 m/s i zatrzymuje się po 6,4 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz współczynnik tarcia kinetycznego μ.
v₀ = 2,5 m/sd = 6,4 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 5,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 2,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 5,5 kgm2 = 2,5 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 70° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz największą wysokość H, jaką osiąga piłka.
v0 = 22 m/sθ = 70°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 38 m/s pod kątem 55° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 22 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 38 m/sθ = 55°hroof = 22 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Ruch po okręguŚredni
Mała kulka na nici o długości 2 m porusza się po poziomym okręgu tak, że nić tworzy stały kąt 15° z pionem (wahadło stożkowe). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v kulki.
L = 2 mθ = 15°g = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Zakręt o promieniu 110 m ma przechyłkę 18°, a współczynnik tarcia statycznego między oponami a drogą wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz najmniejszą prędkość vmin, z jaką samochód może pokonać zakręt, nie zsuwając się w dół skarpy.
r = 110 mθ = 18°μs = 0,2g = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 4 kg zsuwa się na odcinku 8 m po zboczu nachylonym pod kątem 35° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,4. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 4 kgθ = 35°μ = 0,4d = 8 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 4 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 3,5 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 2500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 4 kgh = 5 mL = 3,5 mμ = 0,2k = 2500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 8 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 2 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 22 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 8 gM = 2 kgh = 22 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 2000 kg jadący na wschód z prędkością 23 m/s zderza się z samochodem o masie 800 kg jadącym na północ z prędkością 24 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz kierunek θ ruchu wraku tuż po zderzeniu, mierzony od wschodu w stronę północy.
m1 = 2000 kgv1 = 23 m/s (E)m2 = 800 kgv2 = 24 m/s (N)
θ = °
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Astronauta na innej planecie stwierdza, że wahadło matematyczne o długości 0,8 m ma przy małych wychyleniach okres 1,13 s. Wyznacz przyspieszenie grawitacyjne g na tej planecie.
L = 0,8 mT = 1,13 s
g = m/s²
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 0,4 kg na sprężynie o k = 320 N/m odciągnięto o 3 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz całkowitą energię E drgań.
m = 0,4 kgk = 320 N/mA = 3 cm
E = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura otwarta na obu końcach, długość 0,4 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f2 dla: harmoniczna numer 2.
v = 343 m/sn = 2L = 0,4 m
f2 = Hz
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Siatka o 1200 liniach na milimetr pokazuje maksimum rzędu 1 linii widmowej pod kątem 51,9° od kierunku prostego. Znajdź długość fali λ tej linii.
N = 1200 mm⁻¹θ1 = 51,9°m = 1
λ = nm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 1,563 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s
Czas hamowania
0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 12,5/8 = 1,563 s
Odpowiedź
t = 1,563 s
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 1,4 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Czas spotkania
Zwrot w górę jest dodatni, ziemia to y = 0.
35 − ½g·t² = 25·t − ½g·t² → t = 35/25 = 1,4 s
Odpowiedź
t = 1,4 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: μ = 0,04977
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
a = v₀²/(2d) = 2,5²/(2·6,4) = 0,4883 m/s²
Współczynnik tarcia
μ·m·g = m·a → μ = a/g = 0,4883/9,81 = 0,04977
Odpowiedź
μ = 0,04977
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 21,08 N
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 22·cos 70° = 7,524 m/s
vy = v0·sin θ = 22·sin 70° = 20,67 m/s
Najwyższy punkt
Na szczycie prędkość pionowa jest zerowa: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 20,67²/(2·9,81) = 21,78 m
Odpowiedź
H = 21,78 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 120,7 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 21,8 m/s, vy = 31,13 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
22 = 31,13·t − 4,905·t²
t = (31,13 + √(31,13² − 2·9,81·22))/9,81 = 5,536 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 21,8·5,536 = 120,7 m
Odpowiedź
x = 120,7 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: v = 1,166 m/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Promień okręgu
r = L·sin θ = 2·sin 15° = 0,5176 m
Prędkość
Siła naciągu i siła ciężkości razem dają siłę skierowaną do środka: tan θ = v²/(r·g).
v = √(r·g·tan θ) = √(0,5176·9,81·tan 15°) = 1,166 m/s
Odpowiedź
v = 1,166 m/s
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmin = 11,25 m/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Równowaga sił
Tarcie jest skierowane w górę zbocza.
N·(sin θ − μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ + μ·sin θ) = m·g
Prędkość
v = √(110·9,81·0,1188/1,013) = 11,25 m/s
Odpowiedź
vmin = 11,25 m/s
(40,5 km/h)
9.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 102,9 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 39,24·0,8192 = 32,14 N
F = μN = 0,4·32,14 = 12,86 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 12,86·8 = 102,9 J
Odpowiedź
Wf = 102,9 J
10.Praca i energia
Odpowiedź: x = 36,74 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 39,24·(5 − 0,2·3,5) = 168,7 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 168,7 → x = √(2·168,7/2500) = 0,3674 m = 36,74 cm
Odpowiedź
x = 36,74 cm
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 521,5 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,22) = 2,078 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,008 + 2)·2,078/0,008 = 521,5 m/s
Odpowiedź
v = 521,5 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: θ = 22,66 °
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Składowe pędu
px = 2000·23 = 46000 kg·m/s
py = 800·24 = 19200 kg·m/s
Kierunek
tan θ = py/px = 0,4174 → θ = 22,66°
Odpowiedź
θ = 22,66°
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: g = 24,73 m/s²
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Wyznacz g
g = 4π²·L/T² = 4π²·0,8/1,13² = 24,73 m/s²
Odpowiedź
g = 24,73 m/s²
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: E = 0,144 J
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(320/0,4) = 28,28 rad/s
Energia
E = ½·k·A² = ½·320·0,03² = 0,144 J
Odpowiedź
E = 0,144 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f2 = 857,5 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 2L/n = 2·0,4/2 = 0,4 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/0,4 = 857,5 Hz
Odpowiedź
f2 = 857,5 Hz
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: λ = 655,8 nm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …