Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 29 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 5,5 m/s². W jakiej odległości od miejsca startu radiowóz dogoni samochód? Wyznacz d.
vcar = 29 m/sapolice = 5,5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematykaTrudny
Model rakiety startuje pionowo w górę ze spoczynku. Silnik nadaje mu stałe przyspieszenie w górę 24 m/s² przez 2 s, po czym gaśnie i rakieta porusza się swobodnie. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax, jaką osiąga rakieta.
a = 24 m/s²t1 = 2 sg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka sunie po poziomej podłodze z prędkością początkową 5 m/s i zatrzymuje się po 3,2 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz współczynnik tarcia kinetycznego μ.
v₀ = 5 m/sd = 3,2 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 1,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 5,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 1,5 kgm2 = 5,5 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 40° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 32 m/sθ = 40°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 35° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 45 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 17 m/sθ = 35°h = 45 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód o masie 1800 kg przejeżdża przez szczyt garbu na drodze z prędkością 19 m/s. Szczyt garbu jest łukiem okręgu o promieniu 115 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę nacisku N drogi na samochód na szczycie.
m = 1800 kgv = 19 m/sr = 115 mg = 9,81 m/s²
N = N
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka o masie 0,6 kg na nici o długości 0,8 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. W najniższym punkcie ma prędkość 5 m/s. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici w najniższym punkcie.
m = 0,6 kgr = 0,8 mv = 5 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 2 kg zsuwa się na odcinku 16 m po zboczu nachylonym pod kątem 30° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,4. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 2 kgθ = 30°μ = 0,4d = 16 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 4 kg leży na chropowatym poziomym stole (μ = 0,2). Lekka nić biegnie od niego przez gładki bloczek na krawędzi stołu do wiszącego klocka o masie 1 kg. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Wyznacz prędkość v klocków po opadnięciu wiszącego klocka o 2 m.
m1 = 4 kgm2 = 1 kgμ = 0,2d = 2 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 1,5 kg jadący z prędkością 7 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 1,5 kgm2 = 5 kgv1 = 7 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Pocisk o masie 8 g zostaje wystrzelony poziomo w klocek o masie 1,5 kg zawieszony na lekkich niciach o długości 0,8 m i pozostaje w nim. Nici wychylają się maksymalnie o kąt 15° od pionu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 8 gM = 1,5 kgL = 0,8 mθ = 15°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Astronauta na innej planecie stwierdza, że wahadło matematyczne o długości 0,7 m ma przy małych wychyleniach okres 1,06 s. Wyznacz przyspieszenie grawitacyjne g na tej planecie.
L = 0,7 mT = 1,06 s
g = m/s²
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciało wykonuje ruch harmoniczny z okresem 2,6 s i amplitudą 8 cm. Jaki najkrótszy czas t jest potrzebny, aby przejść z położenia równowagi do wychylenia 7,2 cm?
T = 2,6 sA = 8 cmx = 7,2 cm
t = s
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura otwarta na obu końcach. Wymagana częstotliwość dla: harmoniczna numer 3 to 858 Hz. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s. Znajdź długość L rury.
v = 343 m/sn = 3f3 = 858 Hz
L = m
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Czujnik w spoczynku wysyła ultradźwięki 35 kHz w stronę samochodu oddalającego się z prędkością 30 m/s i miesza echo z wysłanym sygnałem. Znajdź częstotliwość dudnień fb (prędkość dźwięku 343 m/s).
f = 35 kHzu = 30 m/sv = 343 m/s
fb = Hz
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 305,8 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·29/5,5 = 10,55 s
Droga
d = v·t = 29·10,55 = 305,8 m
Odpowiedź
d = 305,8 m
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 58 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 165,4 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Faza napędzana
v₁ = 24·2 = 48 m/s
h₁ = ½·24·2² = 48 m
Lot swobodny w górę
W najwyższym punkcie prędkość jest równa zeru.
Δh = v₁²/(2g) = 48²/(2·9,81) = 117,4 m
hmax = 48 + 117,4 = 165,4 m
Odpowiedź
hmax = 165,4 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: μ = 0,3982
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
a = v₀²/(2d) = 5²/(2·3,2) = 3,906 m/s²
Współczynnik tarcia
μ·m·g = m·a → μ = a/g = 3,906/9,81 = 0,3982
Odpowiedź
μ = 0,3982
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 7,182 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (9,751 + √(95,08 + 882,9))/9,81 = 4,182 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 13,93·4,182 = 58,23 m
Odpowiedź
x = 58,23 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: N = 12008 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Siły w najwyższym punkcie
Zwrot do środka (w dół) jest dodatni.
m·g − N = m·v²/r
N = 1800·9,81 − 1800·19²/115 = 17658 − 5650 = 12008 N
Odpowiedź
N = 12008 N
Samochód wydaje się lżejszy: droga pcha go w górę słabiej niż jego ciężar.
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: T = 24,64 N
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Siły w najniższym punkcie
Kierunek do środka (w górę) jest dodatni.
T − m·g = m·v²/r
T = 0,6·9,81 + 0,6·5²/0,8 = 5,886 + 18,75 = 24,64 N
Odpowiedź
T = 24,64 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 108,7 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 19,62·0,866 = 16,99 N
F = μN = 0,4·16,99 = 6,797 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 6,797·16 = 108,7 J
Odpowiedź
Wf = 108,7 J
10.Praca i energia
Odpowiedź: v = 1,253 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia uwolniona i stracona
m₂g·d = 9,81·2 = 19,62 J
μ·m₁g·d = 0,2·39,24·2 = 15,7 J
Energia kinetyczna obu klocków
½(m₁ + m₂)v² = 3,924 → v = √(2·3,924/5) = 1,253 m/s
Odpowiedź
v = 1,253 m/s
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 3,231 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (1,5 − 5)/(1,5 + 5)·7 = −3,769 m/s
v′2 = 2·1,5/(1,5 + 5)·7 = 3,231 m/s
Odpowiedź
v′2 = 3,231 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 137,9 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wzniesienie klocka
h = L·(1 − cos θ) = 0,8·(1 − cos 15°) = 0,02726 m
Prędkość po uderzeniu
V = √(2·9,81·0,02726) = 0,7313 m/s
Zderzenie
v = (m + M)·V/m = 1,508·0,7313/0,008 = 137,9 m/s
Odpowiedź
v = 137,9 m/s
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: g = 24,59 m/s²
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Wyznacz g
g = 4π²·L/T² = 4π²·0,7/1,06² = 24,59 m/s²
Odpowiedź
g = 24,59 m/s²
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: t = 0,4634 s
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = 2π/T = 2π/2,6 = 2,417 rad/s
Wyznacz czas
0,9 = sin(ω·t) → ω·t = arcsin(0,9) = 1,12 rad
t = 1,12/2,417 = 0,4634 s
Odpowiedź
t = 0,4634 s
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: L = 0,5997 m
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali
λ = v/f = 343/858 = 0,3998 m
Długość
L = nλ/2 = 3·0,3998/2 = 0,5997 m
Odpowiedź
L = 0,5997 m
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: fb = 5630 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.