Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 50 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 3 m/s² aż do zatrzymania. Jak długo trwa hamowanie? Wyznacz t.
v₀ = 50 km/ha = −3 m/s²v = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Piłka A zostaje upuszczona bez prędkości początkowej z wysokości 15 m. W tej samej chwili piłka B zostaje rzucona pionowo w górę z ziemi dokładnie pod nią z prędkością 11 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y nad ziemią się spotkają?
H = 15 mv0B = 11 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Ciężarki o masach 4,5 kg i 1,5 kg wiszą po obu stronach lekkiego bloczka bez tarcia, połączone lekką nicią. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 4,5 kgm2 = 1,5 kgg = 9,81 m/s²
T = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 6 kg na rampie nachylonej pod kątem 35° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 9,5 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a rampą wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 6 kgm2 = 9,5 kgθ = 35°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 30° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 32 m/sθ = 30°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 60° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 45 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 33 m/sθ = 60°h = 45 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 90 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,7. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 90 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka o masie 0,9 kg na nici o długości 1,4 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. W najniższym punkcie ma prędkość 8 m/s. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici w najniższym punkcie.
m = 0,9 kgr = 1,4 mv = 8 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.Praca i energiaŚredni
Samochód jadący z prędkością 30 km/h po poziomej drodze gwałtownie hamuje i z zablokowanymi kołami sunie aż do zatrzymania. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,7. Wyznacz drogę hamowania d.
v = 30 km/hμ = 0,7g = 9,81 m/s²
d = m
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 1,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 3,5 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 1000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 5 kgh = 1,5 mL = 3,5 mμ = 0,2k = 1000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 20 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 2 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 22 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 20 gM = 2 kgh = 22 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 1200 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 900 kg. Wraki sczepiają się i suną 9 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,5. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Jaką długość musi mieć wahadło matematyczne, aby jego okres wynosił 0,8 s? Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz L.
T = 0,8 sg = 9,81 m/s²
L = m
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciężarek o masie 1 kg zostaje przymocowany do dolnego końca nierozciągniętej pionowej sprężyny o k = 100 N/m i puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największe wydłużenie xmax sprężyny w cm.
m = 1 kgk = 100 N/mg = 9,81 m/s²
xmax = cm
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Jedna maszyna daje w pewnym punkcie poziom dźwięku 72 dB. Znajdź poziom β w tym punkcie, gdy jednocześnie pracuje 4 jednakowych maszyn (źródła niekoherentne).
β1 = 72 dBn = 4
β = dB
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Czujnik parkowania w spoczynku wysyła ultradźwięki 30 kHz w stronę samochodu zbliżającego się z prędkością 20 m/s. Znajdź częstotliwość f″ echa odebranego z powrotem przez czujnik (prędkość dźwięku 343 m/s).
f = 30 kHzu = 20 m/sv = 343 m/s
f″ = Hz
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 4,63 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 50/3,6 = 13,89 m/s
Czas hamowania
0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 13,89/3 = 4,63 s
Odpowiedź
t = 4,63 s
2.Kinematyka
Odpowiedź: y = 5,879 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Czas spotkania
Zwrot w górę jest dodatni, ziemia to y = 0.
15 − ½g·t² = 11·t − ½g·t² → t = 15/11 = 1,364 s
Wysokość spotkania
y = 11·1,364 − ½·9,81·1,364² = 5,879 m
Odpowiedź
y = 5,879 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 22,07 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przyspieszenie
Wypadkowa siła napędowa to różnica ciężarów; porusza ona całą masę.
a = (4,5 − 1,5)·9,81/(4,5 + 1,5) = 4,905 m/s²
Siła naciągu z lżejszego ciężarka
T − m2·g = m2·a → T = 1,5·(9,81 + 4,905) = 22,07 N
Odpowiedź
T = 22,07 N
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 62,68 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż nici
m₂·g = 93,2 N
m₁·g·sin θ = 33,76 N
μ·m₁·g·cos θ = 9,643 N
Przyspieszenie układu
a = (93,2 − 33,76 − 9,643)/15,5 = 3,212 m/s²
Siła naciągu z wiszącego ciężarka
m2·g − T = m2·a → T = 9,5·(9,81 − 3,212) = 62,68 N
Odpowiedź
T = 62,68 N
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: t = 3,262 s
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 32·cos 30° = 27,71 m/s
vy = v0·sin θ = 32·sin 30° = 16 m/s
Czas lotu
Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.
t = 2·16/9,81 = 3,262 s
Odpowiedź
t = 3,262 s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: t = 7,116 s
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (28,58 + √(816,7 + 882,9))/9,81 = 7,116 s
Odpowiedź
t = 7,116 s
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 24,86 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·90) = 24,86 m/s
Odpowiedź
vmax = 24,86 m/s (89,5 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: T = 49,97 N
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Siły w najniższym punkcie
Kierunek do środka (w górę) jest dodatni.
T − m·g = m·v²/r
T = 0,9·9,81 + 0,9·8²/1,4 = 8,829 + 41,14 = 49,97 N
Odpowiedź
T = 49,97 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: d = 5,056 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Prędkość w jednostkach podstawowych
v = 30/3,6 = 8,333 m/s
Bilans energii
½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 8,333²/(2·0,7·9,81) = 5,056 m
Odpowiedź
d = 5,056 m
Podwojenie prędkości wydłuża drogę hamowania czterokrotnie.
10.Praca i energia
Odpowiedź: x = 28,01 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 49,05·(1,5 − 0,2·3,5) = 39,24 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 39,24 → x = √(2·39,24/1000) = 0,2801 m = 28,01 cm
Odpowiedź
x = 28,01 cm
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 209,8 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,22) = 2,078 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,02 + 2)·2,078/0,02 = 209,8 m/s
Odpowiedź
v = 209,8 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 16,44 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Wyznacz długość
L = g·(T/2π)² = 9,81·(0,8/2π)² = 0,159 m
Odpowiedź
L = 0,159 m
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: xmax = 19,62 cm
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Położenie równowagi i amplituda
x₀ = m·g/k = 1·9,81/100 = 0,0981 m = A
Najniższy punkt
xmax = 2A = 0,1962 m = 19,62 cm
Odpowiedź
xmax = 19,62 cm
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: β = 78,02 dB
Fale: fala okresowa przesuwa się o jedną długość fali w ciągu jednego okresu, więc v = fλ, gdzie T = 1/f. Na napiętej strunie v = √(T/μ), gdzie T to naciąg, a μ = m/L to masa na metr. Dźwięk w powietrzu rozchodzi się z prędkością około 343 m/s w 20 °C, światło w próżni z c = 3,00 × 10⁸ m/s. Głośność mierzy się w skali logarytmicznej: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, gdzie I₀ = 10⁻¹² W/m², więc 10 razy większe natężenie dodaje 10 dB. Źródło punktowe rozprasza moc P na sferę: I = P/(4πr²).
Całkowite natężenie
I = 4·I₁
Poziom
β = 72 + 10·log₁₀(4) = 78,02 dB
Odpowiedź
β = 78,02 dB
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f″ = 33715 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.