Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 2,5 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 1400 m.
v₀ = 0a = 2,5 m/s²s = 1400 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Tramwaj rusza z miejsca i przyspiesza z przyspieszeniem 3 m/s² przez 9 s, potem jedzie ze stałą prędkością przez 10 s, a na koniec hamuje z opóźnieniem 5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz całkowity czas jazdy t.
a1 = 3 m/s²t1 = 9 st2 = 10 sa3 = −5 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Sanki o masie 35 kg są ciągnięte po poziomym śniegu za pomocą liny nachylonej pod kątem 20° do poziomu siłą 170 N. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a sanek.
m = 35 kgF = 170 Nθ = 20°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek zostaje popchnięty tak, że zaczyna sunąć w górę rampy nachylonej pod kątem 25° z prędkością 3,5 m/s. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jak daleko d wzdłuż rampy przesunie się klocek, zanim się zatrzyma?
v₀ = 3,5 m/sθ = 25°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
d = m
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 50° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz największą wysokość H, jaką osiąga piłka.
v0 = 18 m/sθ = 50°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 38 m/s pod kątem 70° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 3 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 38 m/sθ = 70°hroof = 3 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 90 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,7. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 90 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Wózek o masie 2,5 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 2,8 m na torze bez tarcia i przejeżdża przez pionową pętlę o promieniu 1 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę nacisku Ntop toru na wózek w najwyższym punkcie pętli.
m = 2,5 kgh = 2,8 mR = 1 mg = 9,81 m/s²
Ntop = N
9.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 5 kg zsuwa się na odcinku 20 m po zboczu nachylonym pod kątem 15° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,1. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 5 kgθ = 15°μ = 0,1d = 20 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2 kg rusza ze spoczynku u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 20° i jest ciągnięty w górę zbocza stałą siłą 20 N równoległą do zbocza. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Wyznacz prędkość v klocka po przebyciu 3 m w górę zbocza.
Wózek o masie 3 kg jadący z prędkością 9 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 4 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 3 kgm2 = 4 kgv1 = 9 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Pocisk o masie 15 g zostaje wystrzelony poziomo w klocek o masie 3,5 kg zawieszony na lekkich niciach o długości 1,9 m i pozostaje w nim. Nici wychylają się maksymalnie o kąt 40° od pionu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 15 gM = 3,5 kgL = 1,9 mθ = 40°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Wahadło matematyczne ma długość 2,6 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz jego okres T dla małych wychyleń.
L = 2,6 mg = 9,81 m/s²
T = s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciężarek na sprężynie o k = 350 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 20 cm. Wyznacz energię U zmagazynowaną w sprężynie, gdy ciężarek znajduje się 15 cm od położenia równowagi.
k = 350 N/mA = 20 cmx = 15 cm
U = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Światło rozchodzi się w ośrodku: diament (n = 2,42) ku płaskiej granicy z ośrodkiem: etanol (n = 1,36). Znajdź kąt graniczny θc, powyżej którego następuje całkowite odbicie.
n1 = 2,42n2 = 1,36
θc = °
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Dwie cienkie soczewki mają wspólną oś i stoją w odległości 20 cm: soczewka 1 o f₁ = 10 cm i soczewka 2 o f₂ = −10 cm. Przedmiot stoi 40 cm przed soczewką 1. Znajdź położenie di2 obrazu końcowego mierzone od soczewki 2 (dodatnie za soczewką 2, konwencja: obraz rzeczywisty jest dodatni).
f1 = 10 cmf2 = −10 cms = 20 cmdo = 40 cm
di2 = cm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 83,67 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·2,5·1400) = 83,67 m/s
Odpowiedź
v = 83,67 m/s
(301,2 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 24,4 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość maksymalna
v = a1·t1 = 3·9 = 27 m/s
Czas hamowania
t3 = v/a3 = 27/5 = 5,4 s
Czas całkowity
t = 9 + 10 + 5,4 = 24,4 s
Odpowiedź
t = 24,4 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 2,527 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siła nacisku
N = m·g − F·sin θ = 343,4 − 170·sin 20° = 285,2 N
Siły poziome
m·a = F·cos θ − μ·N = 159,7 − 71,3
a = 88,45/35 = 2,527 m/s²
Odpowiedź
a = 2,527 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: d = 1,216 m
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
Obie siły są skierowane w dół zbocza; masa się skraca.
a = 9,81·(sin 25° + 0,1·cos 25°) = 5,035 m/s²
Droga
d = v₀²/(2a) = 3,5²/(2·5,035) = 1,216 m
Odpowiedź
d = 1,216 m
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 9,691 m
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 18·cos 50° = 11,57 m/s
vy = v0·sin θ = 18·sin 50° = 13,79 m/s
Najwyższy punkt
Na szczycie prędkość pionowa jest zerowa: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 13,79²/(2·9,81) = 9,691 m
Odpowiedź
H = 9,691 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 93,51 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 13 m/s, vy = 35,71 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
3 = 35,71·t − 4,905·t²
t = (35,71 + √(35,71² − 2·9,81·3))/9,81 = 7,195 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 13·7,195 = 93,51 m
Odpowiedź
x = 93,51 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 24,86 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·90) = 24,86 m/s
Odpowiedź
vmax = 24,86 m/s (89,5 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: Ntop = 14,71 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Prędkość z zasady zachowania energii
v² = 2·9,81·(2,8 − 2·1) = 15,7 m²/s²
Siły
Zwrot do środka jest dodatni.
N = m·v²/R − m·g = 2,5·15,7/1 − 24,53 = 14,71 N
Odpowiedź
Ntop = 14,71 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 94,76 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 49,05·0,9659 = 47,38 N
F = μN = 0,1·47,38 = 4,738 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 4,738·20 = 94,76 J
Odpowiedź
Wf = 94,76 J
10.Praca i energia
Odpowiedź: v = 4,824 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siły wzdłuż równi
m·g = 2·9,81 = 19,62 N
mg·sin θ = 6,71 N
μ·mg·cos θ = 5,531 N
Praca i energia
½mv² = (20 − 12,24)·3 = 23,28 J
v = √(2·23,28/2) = 4,824 m/s
Odpowiedź
v = 4,824 m/s
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 7,714 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (3 − 4)/(3 + 4)·9 = −1,286 m/s
v′2 = 2·3/(3 + 4)·9 = 7,714 m/s
Odpowiedź
v′2 = 7,714 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 692 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wzniesienie klocka
h = L·(1 − cos θ) = 1,9·(1 − cos 40°) = 0,4445 m
Prędkość po uderzeniu
V = √(2·9,81·0,4445) = 2,953 m/s
Zderzenie
v = (m + M)·V/m = 3,515·2,953/0,015 = 692 m/s
Odpowiedź
v = 692 m/s
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: T = 3,235 s
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Okres wahadła
T = 2π·√(2,6/9,81) = 3,235 s
Odpowiedź
T = 3,235 s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: U = 3,938 J
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Energia całkowita
E = ½·k·A² = ½·350·0,2² = 7 J
Energia sprężyny w x
U = ½·k·x² = ½·350·0,15² = 3,938 J
Odpowiedź
U = 3,938 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: θc = 34,19 °
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Załamanie pod 90°
sin θc = n₂/n₁ = 1,36/2,42 = 0,562
Kąt graniczny
θc = arcsin(0,562) = 34,19°
Odpowiedź
θc = 34,19°
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di2 = −4 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.