Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Kierowca jadący z prędkością 54 km/h dostrzega przeszkodę. Jego czas reakcji wynosi 1,1 s, po czym samochód hamuje ze stałym opóźnieniem 6,5 m/s². Wyznacz całkowitą drogę zatrzymania d od chwili dostrzeżenia przeszkody.
v₀ = 54 km/htr = 1,1 sa = −6,5 m/s²
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 11 m/s z krawędzi dachu na wysokości 15 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 11 m/sh₀ = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 4 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 45° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 4 kgθ = 45°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 2,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 5 kgm2 = 2,5 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 35° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 38 m/sθ = 35°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 60° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 40 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 34 m/sθ = 60°h = 40 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 120 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,7. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 120 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka na nici o długości 1 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jaka jest najmniejsza prędkość vmin w najwyższym punkcie, przy której nić jest jeszcze napięta?
r = 1 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 2 kg zsuwa się na odcinku 19 m po zboczu nachylonym pod kątem 35° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,15. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 2 kgθ = 35°μ = 0,15d = 19 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 0,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 1,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 3 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 1500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz prędkość v klocka, gdy dociera do sprężyny.
m = 0,5 kgh = 1,5 mL = 3 mμ = 0,2k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 5 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 4 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 8 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 5 gM = 4 kgh = 8 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,1 kg uderza w ścianę z prędkością 25 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 13 m/s. Kontakt trwa 5 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.
m = 0,1 kgvin = 25 m/svout = 13 m/sΔt = 5 ms
Favg = N
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Ciężarek o masie 0,9 kg na sprężynie o k = 120 N/m zostaje odciągnięty o 10 cm w kierunku dodatnim i puszczony ze spoczynku w t = 0. Wyznacz jego wychylenie x z położenia równowagi w chwili t = 0,45 s (ze znakiem).
m = 0,9 kgk = 120 N/mA = 10 cmt = 0,45 s
x = cm
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciężarek na sprężynie o k = 210 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 15 cm. Wyznacz jego energię kinetyczną K, gdy znajduje się 11 cm od położenia równowagi.
k = 210 N/mA = 15 cmx = 11 cm
K = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Struna zamocowana na obu końcach. Wymagana częstotliwość dla: harmoniczna numer 4 to 246 Hz; prędkość fal wynosi 80 m/s. Znajdź długość L.
v = 80 m/sn = 4f4 = 246 Hz
L = m
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światłowód ma rdzeń o n₁ = 1,46 i płaszcz o n₂ = 1,45. Znajdź jego aperturę numeryczną NA.
n1 = 1,46n2 = 1,45
NA =
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 33,81 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v₀ = 54/3,6 = 15 m/s
Droga reakcji
d1 = v₀·tr = 15·1,1 = 16,5 m
Droga hamowania
d2 = v₀²/(2a) = 15²/(2·6,5) = 17,31 m
Suma
d = 16,5 + 17,31 = 33,81 m
Odpowiedź
d = 33,81 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 3,199 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−15 = 11·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 11·t − 15 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (11 + √(11² + 2·9,81·15))/9,81 = 3,199 s
Odpowiedź
t = 3,199 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 5,896 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (29,44 + √(867 + 784,8))/9,81 = 7,144 s
Odpowiedź
t = 7,144 s
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 28,71 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·120) = 28,71 m/s
Odpowiedź
vmax = 28,71 m/s (103,3 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmin = 3,132 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Zerowy naciąg w najwyższym punkcie
m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·1) = 3,132 m/s
Odpowiedź
vmin = 3,132 m/s
9.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 45,8 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 19,62·0,8192 = 16,07 N
F = μN = 0,15·16,07 = 2,411 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 2,411·19 = 45,8 J
Odpowiedź
Wf = 45,8 J
10.Praca i energia
Odpowiedź: v = 4,202 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 4,905·(1,5 − 0,2·3) = 4,414 J
Prędkość przy sprężynie
½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·0,9) = 4,202 m/s
Odpowiedź
v = 4,202 m/s
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 1004 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,08) = 1,253 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,005 + 4)·1,253/0,005 = 1004 m/s
Odpowiedź
v = 1004 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: Favg = 760 N
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,1·(13 + 25) = 3,8 N·s
Średnia siła
Favg = J/Δt = 3,8/0,005 = 760 N
Odpowiedź
Favg = 760 N
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: x = 4,651 cm
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(120/0,9) = 11,55 rad/s
ω·t = 11,55·0,45 = 5,196 rad
Przemieszczenie
x = A·cos(ω·t) = 10·cos(5,196) = 4,651 cm
Odpowiedź
x = 4,651 cm
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: K = 1,092 J
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Energia całkowita
E = ½·k·A² = ½·210·0,15² = 2,362 J
Energia sprężyny w x
U = ½·k·x² = ½·210·0,11² = 1,271 J
Energia kinetyczna
K = 2,362 − 1,271 = 1,092 J
Odpowiedź
K = 1,092 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: L = 0,6504 m
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali
λ = v/f = 80/246 = 0,3252 m
Długość
L = nλ/2 = 4·0,3252/2 = 0,6504 m
Odpowiedź
L = 0,6504 m
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: NA = 0,1706
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.