Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 3,75 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 900 m.
v₀ = 0a = 3,75 m/s²s = 900 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 10 m/s z krawędzi dachu na wysokości 20 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.
v₀ = 10 m/sh₀ = 20 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka sunie po poziomej podłodze z prędkością początkową 6,5 m/s i zatrzymuje się po 8,6 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz współczynnik tarcia kinetycznego μ.
v₀ = 6,5 m/sd = 8,6 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 35 N ciągnie przedni klocek o masie 12 kg; klocek o masie 4 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici łączącej.
m1 = 4 kgm2 = 12 kgF = 35 Nμ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 28 m/s i ma ona upaść 35 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.
v₀ = 28 m/sR = 35 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 34 m/s pod kątem 70° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 25 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 34 m/sθ = 70°hroof = 25 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Ruch po okręguŚredni
Mała kulka na nici o długości 1,4 m porusza się po poziomym okręgu tak, że nić tworzy stały kąt 40° z pionem (wahadło stożkowe). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v kulki.
L = 1,4 mθ = 40°g = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Wózek o masie 5 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 36 m na torze bez tarcia i przejeżdża przez pionową pętlę o promieniu 9 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę nacisku Nbottom toru na wózek w najniższym punkcie pętli.
m = 5 kgh = 36 mR = 9 mg = 9,81 m/s²
Nbottom = N
9.Praca i energiaŚredni
Samochód o masie 1800 kg jedzie pod górę po zboczu nachylonym pod kątem 6° ze stałą prędkością 54 km/h. Opór powietrza i opór toczenia łącznie wynoszą 200 N. Wyznacz moc P, jaką muszą przekazywać koła, w kW.
Wózek o masie 0,5 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 4 m na gładkim torze, który przechodzi w pionową pętlę o promieniu 1 m. Wyznacz prędkość v wózka w najwyższym punkcie pętli.
m = 0,5 kgh = 4 mR = 1 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 15 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 5 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 19 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 15 gM = 5 kgh = 19 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 2000 kg jadący na wschód z prędkością 8 m/s zderza się z samochodem o masie 800 kg jadącym na północ z prędkością 12 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz prędkość v′ wraku tuż po zderzeniu.
m1 = 2000 kgv1 = 8 m/s (E)m2 = 800 kgv2 = 12 m/s (N)
v′ = m/s
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Ciężarek o masie 2,9 kg na sprężynie o k = 320 N/m zostaje odciągnięty o 12 cm w kierunku dodatnim i puszczony ze spoczynku w t = 0. Wyznacz jego wychylenie x z położenia równowagi w chwili t = 0,65 s (ze znakiem).
m = 2,9 kgk = 320 N/mA = 12 cmt = 0,65 s
x = cm
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciężarek na sprężynie o k = 130 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 14 cm. Wyznacz energię U zmagazynowaną w sprężynie, gdy ciężarek znajduje się 10 cm od położenia równowagi.
k = 130 N/mA = 14 cmx = 10 cm
U = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura zamknięta na jednym końcu, długość 1,5 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f5 dla: harmoniczna numer 5.
v = 343 m/sn = 5L = 1,5 m
f5 = Hz
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Dwie cienkie soczewki mają wspólną oś i stoją w odległości 20 cm: soczewka 1 o f₁ = 5 cm i soczewka 2 o f₂ = 8 cm. Przedmiot stoi 18 cm przed soczewką 1. Znajdź położenie di2 obrazu końcowego mierzone od soczewki 2 (dodatnie za soczewką 2, konwencja: obraz rzeczywisty jest dodatni).
f1 = 5 cmf2 = 8 cms = 20 cmdo = 18 cm
di2 = cm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 82,16 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·3,75·900) = 82,16 m/s
Odpowiedź
v = 82,16 m/s
(295,8 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 25,1 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Wzniesienie nad dach
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 10²/(2·9,81) = 5,097 m
Wysokość nad ziemią
hmax = 20 + 5,097 = 25,1 m
Odpowiedź
hmax = 25,1 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: μ = 0,2504
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
a = v₀²/(2d) = 6,5²/(2·8,6) = 2,456 m/s²
Współczynnik tarcia
μ·m·g = m·a → μ = a/g = 2,456/9,81 = 0,2504
Odpowiedź
μ = 0,2504
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 8,75 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przy tym samym μ dla obu klocków tarcie się upraszcza: T = F·m₁/(m₁ + m₂).
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: θ = 12,99 °
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wzór na zasięg
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·35/28² = 0,4379
Kąt
2θ = 25,97° → θ = 12,99°
Odpowiedź
θ = 12,99°
Drugie rozwiązanie to 90° − θ = 77,01°.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 65,17 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 11,63 m/s, vy = 31,95 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
25 = 31,95·t − 4,905·t²
t = (31,95 + √(31,95² − 2·9,81·25))/9,81 = 5,604 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 11,63·5,604 = 65,17 m
Odpowiedź
x = 65,17 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: v = 2,722 m/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Promień okręgu
r = L·sin θ = 1,4·sin 40° = 0,8999 m
Prędkość
Siła naciągu i siła ciężkości razem dają siłę skierowaną do środka: tan θ = v²/(r·g).
v = √(r·g·tan θ) = √(0,8999·9,81·tan 40°) = 2,722 m/s
Odpowiedź
v = 2,722 m/s
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: Nbottom = 441,5 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Prędkość z zasady zachowania energii
v² = 2·9,81·36 = 706,3 m²/s²
Siły
Zwrot do środka jest dodatni.
N = m·v²/R + m·g = 5·706,3/9 + 49,05 = 441,5 N
Odpowiedź
Nbottom = 441,5 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: P = 30,69 kW
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Moc to siła razy prędkość: P = F·v.
Siła napędowa
m·g = 1800·9,81 = 17658 N
mg·sin θ = 17658·sin 6° = 1846 N
F = 1846 + 200 = 2046 N
Moc
v = 54/3,6 = 15 m/s
P = F·v = 2046·15 = 30686 W = 30,69 kW
Odpowiedź
P = 30,69 kW
10.Praca i energia
Odpowiedź: v = 6,264 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.
Prędkość w najwyższym punkcie
v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(4 − 2) = 39,24 m²/s²
v = 6,264 m/s
Odpowiedź
v = 6,264 m/s
Wózek ledwo pokonuje pętlę, gdy h = 2,5R; wtedy N = 0 w najwyższym punkcie.
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 645,5 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,19) = 1,931 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,015 + 5)·1,931/0,015 = 645,5 m/s
Odpowiedź
v = 645,5 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′ = 6,664 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(320/2,9) = 10,5 rad/s
ω·t = 10,5·0,65 = 6,828 rad
Przemieszczenie
x = A·cos(ω·t) = 12·cos(6,828) = 10,26 cm
Odpowiedź
x = 10,26 cm
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: U = 0,65 J
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Energia całkowita
E = ½·k·A² = ½·130·0,14² = 1,274 J
Energia sprężyny w x
U = ½·k·x² = ½·130·0,1² = 0,65 J
Odpowiedź
U = 0,65 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f5 = 285,8 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 4L/n = 4·1,5/5 = 1,2 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/1,2 = 285,8 Hz
Odpowiedź
f5 = 285,8 Hz
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di2 = 20,61 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.