Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 2,5 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 700 m.
v₀ = 0a = 2,5 m/s²s = 700 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 6 m/s z krawędzi dachu na wysokości 25 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 6 m/sh₀ = 25 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 16 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 20° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 16 kgθ = 20°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 1,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 4,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 1,5 kgm2 = 4,5 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 60° do poziomu i upadła 125 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.
θ = 60°R = 125 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 29 m/s pod kątem 20° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 60 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.
v₀ = 29 m/sθ = 20°h = 60 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Ruch po okręguŚredni
Mała kulka na nici o długości 0,9 m porusza się po poziomym okręgu tak, że nić tworzy stały kąt 25° z pionem (wahadło stożkowe). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz czas T jednego obiegu.
L = 0,9 mθ = 25°g = 9,81 m/s²
T = s
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka na nici o długości 0,8 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jaka jest najmniejsza prędkość vmin w najwyższym punkcie, przy której nić jest jeszcze napięta?
r = 0,8 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Praca i energiaŚredni
Kulka o masie 2 kg wisi na lekkiej nici o długości 1,5 m. Odchyla się ją, aż nić utworzy z pionem kąt 50°, i puszcza bez prędkości początkowej. Wyznacz siłę naciągu T nici, gdy kulka przechodzi przez najniższy punkt.
m = 2 kgL = 1,5 mθ = 50°g = 9,81 m/s²
T = N
10.Praca i energiaTrudny
Wózek o masie 10 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 3 m na gładkim torze, który przechodzi w pionową pętlę o promieniu 1 m. Wyznacz siłę nacisku N, z jaką tor działa na wózek w najwyższym punkcie pętli.
m = 10 kgh = 3 mR = 1 mg = 9,81 m/s²
N = N
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 0,5 kg jadący z prędkością 4 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 3 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′1 pierwszego wózka po zderzeniu (dodatnią w jego pierwotnym kierunku).
m1 = 0,5 kgm2 = 3 kgv1 = 4 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Pocisk o masie 5 g zostaje wystrzelony poziomo w klocek o masie 2 kg zawieszony na lekkich niciach o długości 0,9 m i pozostaje w nim. Nici wychylają się maksymalnie o kąt 20° od pionu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 5 gM = 2 kgL = 0,9 mθ = 20°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Wahadło matematyczne ma długość 2,8 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz jego okres T dla małych wychyleń.
L = 2,8 mg = 9,81 m/s²
T = s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 1,7 kg na sprężynie o k = 370 N/m odciągnięto o 19 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz jej maksymalne przyspieszenie amax.
m = 1,7 kgk = 370 N/mA = 19 cm
amax = m/s²
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura zamknięta na jednym końcu. Wymagana częstotliwość dla: harmoniczna numer 5 to 572 Hz. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s. Znajdź długość L rury.
v = 343 m/sn = 5f5 = 572 Hz
L = m
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Dwie szczeliny odległe o 0,4 mm oświetlono światłem monochromatycznym. Na ekranie w odległości 1,2 m jasny prążek numer 3 leży 5,301 mm od prążka środkowego. Znajdź długość fali λ.
d = 0,4 mmL = 1,2 my3 = 5,301 mmm = 3
λ = nm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 59,16 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·2,5·700) = 59,16 m/s
Odpowiedź
v = 59,16 m/s
(213 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 2,951 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−25 = 6·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 6·t − 25 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (6 + √(6² + 2·9,81·25))/9,81 = 2,951 s
Odpowiedź
t = 2,951 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 1,512 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wyznacz v₀ ze wzoru na zasięg
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·125/sin 120°) = 37,63 m/s
Odpowiedź
v0 = 37,63 m/s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: v = 44,92 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 29·cos 20° = 27,25 m/s
vy0 = 29·sin 20° = 9,919 m/s
Prędkość pionowa przy uderzeniu
Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.
vy = √(9,919² + 2·9,81·60) = 35,72 m/s
Prędkość przy uderzeniu
v = √(27,25² + 35,72²) = 44,92 m/s
Odpowiedź
v = 44,92 m/s
Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: T = 1,812 s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Promień okręgu
r = L·sin θ = 0,9·sin 25° = 0,3804 m
Prędkość
Siła naciągu i siła ciężkości razem dają siłę skierowaną do środka: tan θ = v²/(r·g).
v = √(r·g·tan θ) = √(0,3804·9,81·tan 25°) = 1,319 m/s
Okres
T = 2π·r/v = 2π·0,3804/1,319 = 1,812 s
Odpowiedź
T = 1,812 s
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmin = 2,801 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Zerowy naciąg w najwyższym punkcie
m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·0,8) = 2,801 m/s
Odpowiedź
vmin = 2,801 m/s
9.Praca i energia
Odpowiedź: T = 33,64 N
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.
Prędkość w najniższym punkcie
v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·1,5·(1 − cos 50°) = 10,51 m²/s²
Siły w najniższym punkcie
m·g = 2·9,81 = 19,62 N
T = mg + mv²/L = 19,62 + 2·10,51/1,5 = 33,64 N
Odpowiedź
T = 33,64 N
Sprawdzenie: T = mg(3 − 2cos θ) = 33,64 N.
10.Praca i energia
Odpowiedź: N = 98,1 N
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.
Prędkość w najwyższym punkcie
v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(3 − 2) = 19,62 m²/s²
Siły w najwyższym punkcie
m·g = 10·9,81 = 98,1 N
N = mv²/R − mg = 10·19,62/1 − 98,1 = 98,1 N
Odpowiedź
N = 98,1 N
Wózek ledwo pokonuje pętlę, gdy h = 2,5R; wtedy N = 0 w najwyższym punkcie.
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′1 = −2,857 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (0,5 − 3)/(0,5 + 3)·4 = −2,857 m/s
v′2 = 2·0,5/(0,5 + 3)·4 = 1,143 m/s
Odpowiedź
v′1 = −2,857 m/s
Znak minus oznacza, że pierwszy wózek odbija się do tyłu.
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 413,8 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wzniesienie klocka
h = L·(1 − cos θ) = 0,9·(1 − cos 20°) = 0,05428 m
Prędkość po uderzeniu
V = √(2·9,81·0,05428) = 1,032 m/s
Zderzenie
v = (m + M)·V/m = 2,005·1,032/0,005 = 413,8 m/s
Odpowiedź
v = 413,8 m/s
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: T = 3,357 s
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Okres wahadła
T = 2π·√(2,8/9,81) = 3,357 s
Odpowiedź
T = 3,357 s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: amax = 41,35 m/s²
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(370/1,7) = 14,75 rad/s
Maksymalne przyspieszenie
amax = A·ω² = 0,19·14,75² = 41,35 m/s²
Odpowiedź
amax = 41,35 m/s²
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: L = 0,7496 m
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali
λ = v/f = 343/572 = 0,5997 m
Długość
L = nλ/4 = 5·0,5997/4 = 0,7496 m
Odpowiedź
L = 0,7496 m
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: λ = 589 nm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …