Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 27 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 4,5 m/s². Po jakim czasie radiowóz dogoni samochód? Wyznacz t.
vcar = 27 m/sapolice = 4,5 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 2,9 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.
ttotal = 2,9 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Sanki o masie 5 kg są ciągnięte po poziomym śniegu za pomocą liny nachylonej pod kątem 35° do poziomu siłą 40 N. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,4. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a sanek.
m = 5 kgF = 40 Nθ = 35°μ = 0,4g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek zostaje popchnięty tak, że zaczyna sunąć w górę rampy nachylonej pod kątem 30° z prędkością 8 m/s. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jak daleko d wzdłuż rampy przesunie się klocek, zanim się zatrzyma?
v₀ = 8 m/sθ = 30°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
d = m
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 25° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 12 m/sθ = 25°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 29 m/s pod kątem 45° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 35 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.
v₀ = 29 m/sθ = 45°h = 35 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 80 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,6. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 80 mμs = 0,6g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Wózek o masie 0,5 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 3,1 m na torze bez tarcia i przejeżdża przez pionową pętlę o promieniu 1 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę nacisku Ntop toru na wózek w najwyższym punkcie pętli.
m = 0,5 kgh = 3,1 mR = 1 mg = 9,81 m/s²
Ntop = N
9.Praca i energiaŚredni
Samochód o masie 1500 kg jedzie pod górę po zboczu nachylonym pod kątem 2° ze stałą prędkością 90 km/h. Opór powietrza i opór toczenia łącznie wynoszą 500 N. Wyznacz moc P, jaką muszą przekazywać koła, w kW.
Klocek o masie 2,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 1,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 3,5 m (μ = 0,25), a potem trafia na sprężynę (k = 1500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 2,5 kgh = 1,5 mL = 3,5 mμ = 0,25k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Samochód o masie 1400 kg jadący z prędkością 15 m/s uderza w stojący samochód o masie 900 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?
m1 = 1400 kgv1 = 15 m/sm2 = 900 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 1400 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1300 kg. Wraki sczepiają się i suną 24 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,5. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Ciężarek o masie 3,9 kg na sprężynie o k = 30 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 11 cm. Wyznacz jego prędkość v, gdy znajduje się 7 cm od położenia równowagi.
m = 3,9 kgk = 30 N/mA = 11 cmx = 7 cm
v = m/s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 2 kg na sprężynie o k = 310 N/m odciągnięto o 2 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz jej maksymalne przyspieszenie amax.
m = 2 kgk = 310 N/mA = 2 cm
amax = m/s²
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura zamknięta na jednym końcu, długość 0,65 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f5 dla: harmoniczna numer 5.
v = 343 m/sn = 5L = 0,65 m
f5 = Hz
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 633 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,15 mm. Ekran jest oddalony o 1,2 m. Znajdź odstęp Δy między sąsiednimi jasnymi prążkami.
λ = 633 nmd = 0,15 mmL = 1,2 m
Δy = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 12 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·27/4,5 = 12 s
Odpowiedź
t = 12 s
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 54 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: d = 38,15 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Dwie części czasu
½·9,81·t₁² = 343·(2,9 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 994,7 = 0
Czas spadania
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·994,7))/(2·4,905) = 2,789 s
Głębokość
d = ½·9,81·2,789² = 38,15 m
Odpowiedź
d = 38,15 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 4,465 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siła nacisku
N = m·g − F·sin θ = 49,05 − 40·sin 35° = 26,11 N
Siły poziome
m·a = F·cos θ − μ·N = 32,77 − 10,44
a = 22,32/5 = 4,465 m/s²
Odpowiedź
a = 4,465 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: d = 5,561 m
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
Obie siły są skierowane w dół zbocza; masa się skraca.
a = 9,81·(sin 30° + 0,1·cos 30°) = 5,755 m/s²
Droga
d = v₀²/(2a) = 8²/(2·5,755) = 5,561 m
Odpowiedź
d = 5,561 m
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: t = 1,034 s
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 12·cos 25° = 10,88 m/s
vy = v0·sin θ = 12·sin 25° = 5,071 m/s
Czas lotu
Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.
t = 2·5,071/9,81 = 1,034 s
Odpowiedź
t = 1,034 s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: v = 39,09 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 29·cos 45° = 20,51 m/s
vy0 = 29·sin 45° = 20,51 m/s
Prędkość pionowa przy uderzeniu
Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.
vy = √(20,51² + 2·9,81·35) = 33,27 m/s
Prędkość przy uderzeniu
v = √(20,51² + 33,27²) = 39,09 m/s
Odpowiedź
v = 39,09 m/s
Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 21,7 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,6·9,81·80) = 21,7 m/s
Odpowiedź
vmax = 21,7 m/s (78,12 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: Ntop = 5,886 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Prędkość z zasady zachowania energii
v² = 2·9,81·(3,1 − 2·1) = 21,58 m²/s²
Siły
Zwrot do środka jest dodatni.
N = m·v²/R − m·g = 0,5·21,58/1 − 4,905 = 5,886 N
Odpowiedź
Ntop = 5,886 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: P = 25,34 kW
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Moc to siła razy prędkość: P = F·v.
Siła napędowa
m·g = 1500·9,81 = 14715 N
mg·sin θ = 14715·sin 2° = 513,5 N
F = 513,5 + 500 = 1014 N
Moc
v = 90/3,6 = 25 m/s
P = F·v = 1014·25 = 25339 W = 25,34 kW
Odpowiedź
P = 25,34 kW
10.Praca i energia
Odpowiedź: x = 14,3 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 24,53·(1,5 − 0,25·3,5) = 15,33 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 15,33 → x = √(2·15,33/1500) = 0,143 m = 14,3 cm
Odpowiedź
x = 14,3 cm
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK = 61630 J
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1400·15/2300 = 9,13 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·1400·15² = 157500 J
Kafter = ½·2300·9,13² = 95870 J
Utracona energia
ΔK = 157500 − 95870 = 61630 J
Odpowiedź
ΔK = 61630 J
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 29,59 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(30/3,9) = 2,774 rad/s
Prędkość w x
v = ω·√(A² − x²) = 2,774·√(0,11² − 0,07²) = 0,2353 m/s
Odpowiedź
v = 0,2353 m/s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: amax = 3,1 m/s²
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(310/2) = 12,45 rad/s
Maksymalne przyspieszenie
amax = A·ω² = 0,02·12,45² = 3,1 m/s²
Odpowiedź
amax = 3,1 m/s²
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f5 = 659,6 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 4L/n = 4·0,65/5 = 0,52 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/0,52 = 659,6 Hz
Odpowiedź
f5 = 659,6 Hz
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: Δy = 5,064 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …